Ραγδαίες είναι το τελευταίο διάστημα οι εξελίξεις στο ευρωπαϊκό μπάσκετ, έχοντας στο επίκεντρο την κόντρα μεταξύ Euroleague και FIBA (παρέα με το αμερικανικό ΝΒΑ) και τους σχεδιασμούς τους για την επόμενη μέρα του αθλήματος στη Γηραιά Ηπειρο. Φυσικά, οι σχεδιασμοί αυτοί ουδόλως έχουν να κάνουν με την ανάπτυξη και αναβάθμιση του ίδιου του αθλήματος, για παράδειγμα προς όφελος της νεολαίας και ειδικά των μικρών ηλικιών. Αντίθετα, το μόνο που «καίει» και τις δύο πλευρές είναι η απόκτηση και ο έλεγχος του μεγαλύτερου κομματιού της «πίτας» της αγοράς. Το άθλημα εδώ και δεκαετίες και σε επίπεδο Ευρώπης είναι ένα καθαρά εμπορευματοποιημένο προϊόν, και το έδαφός του θεωρείται ιδιαίτερα πρόσφορο για τη διεξαγωγή κατά καιρούς αντιμαχιών ανάμεσα σε διαφορετικά συμφέροντα που διεκδικούν το μεγαλύτερο μερίδιο στα κέρδη.

Αλλωστε, με αυτές τις βλέψεις και στόχους πριν από 26 χρόνια, το 2000, επήλθε και η λεγόμενη ρήξη στο ευρωπαϊκό μπάσκετ, όταν μερικές από τις ισχυρότερες ομάδες της Ευρώπης αποφάσισαν να σηκώσουν μπαϊράκι και να αποσχιστούν από τη «μαμά» FIBA Europe, προχωρώντας στη δημιουργία δικής τους Λίγκας με επιδίωξη να έχουν οι ίδιοι τον έλεγχο και τη διαχείριση των κερδών. Με αντίστοιχες επιδιώξεις, περίπου δύο δεκαετίες μετά το «σχίσμα», τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε η επιστροφή της FIBA στα του ευρωπαϊκού μπάσκετ, με τη δημιουργία δικών της διασυλλογικών διοργανώσεων και σκοπό να πάρει μια ρεβάνς για την τότε ...ήττα της και, φυσικά, να αποκτήσει ξανά λόγο στα κέρδη.

Πλέον, με την πίτα της αγοράς να έχει μεγαλώσει, οι ανταγωνισμοί ειδικά για την επόμενη μέρα δείχνουν να έχουν οξυνθεί περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Η αύξηση της δημοφιλίας του ευρωπαϊκού μπάσκετ - παρά το γεγονός ότι βρίσκεται διαχρονικά στη σκιά του ποδοσφαίρου, όσον αφορά το εμπορικό κομμάτι τουλάχιστον - επέφερε περαιτέρω εμπορευματοποίηση, ανοίγοντας τον δρόμο για την είσοδο νέων πολυεθνικών και οδηγώντας σε αύξηση των επιχειρηματικών ανταγωνισμών στον χώρο, μέσω της δημιουργίας νέων προϊόντων (βλ. διοργανώσεις). Η κάθε αντιμαχόμενη πλευρά έχει ως σύμμαχο και τις αντίστοιχες πολυεθνικές και επιχειρηματίες, προκειμένου να προχωρήσουν τους σχεδιασμούς τους. Παράλληλα, όπως συμβαίνει σε γενικότερο επίπεδο, το οικοδόμημα του εμπορευματοποιημένου αθλητισμού λειτουργεί και ως πρόσφορο έδαφος για τη διεξαγωγή απώτερων πολιτικοοικονομικών παιχνιδιών, και στην προκειμένη περίπτωση οι όποιες εξελίξεις συνδέονται άμεσα με τα τελευταία.

Ετσι, διόλου τυχαία η πρόθεση της FIBA να φέρει ως σύμμαχο το αμερικανικό ΝΒΑ έφτασε να αποτελεί τους τελευταίους μήνες ζήτημα συζήτησης ακόμα και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τις εισηγήσεις να εστιάζουν στον κίνδυνο που εγκυμονεί η πρωτοβουλία της FIBA «να οδηγήσει σε μεταφορά φορολογικής και οικονομικής αξίας εκτός ΕΕ», ή ακόμα για την ανάγκη «προστασίας του ευρωπαϊκού αθλητικού οικοσυστήματος βάσει των αρχών που καθορίζονται από τα άρθρα της ΕΕ». Θέσεις που ξεκάθαρα μεταφράζονται ως στήριξη του νυν στάτους στον χώρο και της πρωτοκαθεδρίας της Εuoroleague, στην εταιρεία διαχείρισης της οποίας, παρά την παραχώρηση του μάρκετινγκ σε αμερικανική πολυεθνική, σημαντικό μέρος κατέχουν αντίστοιχες εντός της ΕΕ. Σε αντίθεση δηλαδή με τη FIBA και το ΝΒΑ, που το μεγαλύτερο μέρος των πολυεθνικών συνεργατών - χορηγών τους προέρχονται από χώρες της Ασίας και τις ΗΠΑ.

Μετά από μήνες αναμονής, πληροφοριών και ενδείξεων, FIBA και ΝΒΑ έδειξαν τις τελευταίες βδομάδες να περνούν στη δεύτερη φάση των σχεδιασμών τους για τη δημιουργία νέας ευρωπαϊκής διασυλλογικής διοργάνωσης στο ευρωπαϊκό μπάσκετ. Αν και τα πράγματα δεν φάνηκε να εξελίσσονται σύμφωνα με τις αρχικές βλέψεις, αφού - μέχρι σήμερα τουλάχιστον - καμία από τις παραδοσιακές δυνάμεις του ευρωπαϊκού μπάσκετ δεν εκδήλωσε τάση φυγής από τη Euroleague, ακόμα κι έτσι οι δύο οργανισμοί δείχνουν να προχωρούν τα πλάνα τους, φιλοδοξώντας το νέο εγχείρημα να εμφανιστεί στα του ευρωπαϊκού μπάσκετ τον Οκτώβρη του 2027. Τις τελευταίες μέρες μάλιστα προχώρησαν ένα ακόμα βήμα, με το ΝΒΑ να γνωστοποιεί επίσημα το ενδιαφέρον 120 επενδυτών να μετάσχουν στη νέα διοργάνωση, εκ των οποίων οι 50 φαίνεται να είναι ευρωπαϊκοί σύλλογοι και οι υπόλοιποι πολυεθνικές και επιχειρηματίες που βρίσκονται σε συζητήσεις για τη δημιουργία νέων ομάδων. Να σημειωθεί ότι πρόθεση των ΝΒΑ - FIBA είναι μεταξύ άλλων να μπουν στο παιχνίδι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ακόμα κι αν αυτήν τη στιγμή δεν διαθέτουν κάποια ομάδα σε υψηλό επίπεδο (π.χ. Λονδίνο, Αμστερνταμ, Ρώμη). Παράλληλα, όπως γνωστοποιήθηκε, τα οικονομικά πλάνα του νέου εγχειρήματος φαίνεται να αγγίζουν το 1 δισ. δολάρια από τις προσφορές που έχουν κατατεθεί και προέρχονται από αραβικά, αμερικανικά και ασιατικά κεφάλαια.

Οσον αφορά το οργανωτικό πλάνο, τα σχέδια περιλαμβάνουν μια νέα διοργάνωση, υπό το άκρως εμπορικό όνομα NBA Europe, αλλά και την πλήρη αναβάθμιση του νυν FIBA Champions League, όπου θα συνδέεται το πρώτο. Στην πρώτη διοργάνωση μελετάται η συμμετοχή 16 ή 24 ομάδων, εκ των οποίων τουλάχιστον οι 12 (στην περίπτωση των 16 συμμετοχών) ή λίγο περισσότερες (αν υπάρξει αύξηση) θα έχουν εγγυημένη παρουσία, ενώ οι υπόλοιπες θα κερδίζουν τη θέση τους είτε μέσω του FIBA Champions League είτε μέσα από τα εθνικά πρωταθλήματα. Μάλιστα το τελευταίο αποτελεί και το βαρύ «χαρτί» των δύο οργανισμών σε επικοινωνιακό επίπεδο, προβάλλοντάς το έναντι της Euroleague, που έχει σαφώς πιο κλειστή μορφή Λίγκας. Ωστόσο, και πέραν των επικοινωνιακών τακτικών, το σίγουρο είναι ότι και το νέο εγχείρημα κάθε άλλο παρά ανοιχτό θα είναι, τουλάχιστον με την παραδοσιακή μορφή που υπήρχε στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, με τους δύο οργανισμούς να επιλέγουν τελικά ένα ημίκλειστο μοντέλο.

Την ίδια ώρα βρίσκονται σε εξέλιξη και τα πλάνα της Euroleague για την επόμενη μέρα στη διοργάνωση, τα οποία μάλιστα δείχνουν να έχουν επιταχυνθεί μετά τις εξελίξεις στην αντίπερα όχθη, λειτουργώντας και ως απάντηση. Η Λίγκα έχει πλέον το ηθικό και πρακτικό πλεονέκτημα ότι κράτησε τις δυνάμεις της, καθώς οι περισσότερες ομάδες - μέλη της προτίμησαν να παραμείνουν στην ίδια, υπογράφοντας τα νέα μακροχρόνια συμβόλαια συνεργασίας. Να σημειωθεί ότι εκκρεμούν οι περιπτώσεις της Φενερμπαχτσέ και της Βιλερμπάν, με πληροφορίες ότι η πρώτη τελικά θα παραμείνει, ενώ η δεύτερη φαίνεται να οδηγείται και από την ίδια τη Λίγκα προς την έξοδο, λόγω και των βλέψεων αναβάθμισης της συνεργασίας με την Παρί, που αναμένεται να πάρει εγγυημένο συμβόλαιο συμμετοχής. Παράλληλα, εντός της εβδομάδας, μετά από σχετικό ΔΣ της Λίγκας και παρά την απόφαση να μην αλλάξει κάτι στο format τη νέα περίοδο (20 ομάδες, ίδιος τρόπος διεξαγωγής), αποκαλύφθηκαν και οι πρώτες σκέψεις για την επόμενη μέρα.

Αυτές έχουν να κάνουν με τη διεύρυνση της διοργάνωσης, είτε με τη μορφή παραχώρησης νέων μακροχρόνιων συμβολαίων συνεργασίας σε νυν ομάδες της διοργάνωσης (π.χ. Παρί, Παρτιζάν Βελιγραδίου, Χάποελ Τελ Αβίβ), είτε με την είσοδο νέων με τη μορφή wild cards. Μάλιστα, όσον αφορά το πρώτο ζήτημα, όπως ανακοινώθηκε τα μακροχρόνια συμβόλαια θα αντικατασταθούν από ένα νέο οικονομικό μοντέλο, με τις ομάδες πλέον να αποκτούν μόνιμα δικαιώματα εκμετάλλευσης της διοργάνωσης (συνεργασία τύπου franchise). Την ίδια ώρα στο τραπέζι της Λίγκας, έστω και όχι άμεσα (π.χ. για τη νέα περίοδο), μπαίνει για τα καλά και το ζήτημα της άρσης των κυρώσεων στις ρωσικές ομάδες, με την επαναφορά της ΤΣΣΚΑ Μόσχας - που παραμένει μέλος της Λίγκας - και ίσως μία ακόμα ρωσική ομάδα. Αλλωστε, στον δικό της πόλεμο με FIBA και NBA, για τη Euroleague κανείς δεν περισσεύει πλέον, πόσο μάλλον όταν η επιστροφή της ΤΣΣΚΑ Mόσχας ή άλλων ρωσικών ομάδων μελλοντικά μπορεί να συνοδευτεί και με την εισροή ρωσικών κεφαλαίων στη διοργάνωση, π.χ. με τη μορφή χορηγιών ή συνεργασιών. Σε αμιγώς οικονομικό επίπεδο, οι υπεύθυνοι της Εuroleague απαντώντας στους ανταγωνιστές έκαναν λόγο για τεράστια ανάπτυξη εσόδων της διοργάνωσης την επόμενη τριετία, που θα φτάσει τα 2,5 δισ. ευρώ. Ειδικά για τα εμπορικά έσοδα οι σχεδιασμοί περιλαμβάνουν αύξηση 60%, που θα συνεπάγεται άνοδο 85% στα κέρδη των ομάδων.