2025 The Associated Press. All

Οι ηγέτες ΗΠΑ και Ιαπωνίας στο κατάστρωμα του «USS Washington»

Σε αυτό το πλαίσιο, εστίασε μεταξύ άλλων σε δύο κρίσιμα πεδία: Αφενός στη μείωση του βαθμού εξάρτησης των εφοδιαστικών αλυσίδων από την Κίνα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις σπάνιες γαίες, αφετέρου στην αναβάθμιση των στρατιωτικών «δεσμών» και στην ένταση των πολεμικών προετοιμασιών με όρους που εδώ και καιρό παζαρεύει η Ουάσιγκτον.

Για τη δε προώθηση συμφωνιών και όρων που ευνοούν τα μονοπώλια των ΗΠΑ στις μπίζνες με «συμμάχους» τους, συνεχίστηκε και το παζάρι γύρω από τους δασμούς που επιβάλλει η Ουάσιγκτον.

Οι νέοι περιορισμοί που επέβαλε πριν κάποιες βδομάδες (μετά από αυτούς του Απρίλη) η Κίνα στις εξαγωγές σπάνιων γαιών ανέβασαν κατακόρυφα τον ανταγωνισμό για τον εφοδιασμό τους.

Μετά τη χθεσινή συνάντηση των Προέδρων ΗΠΑ και Κίνας, το Πεκίνο συμφώνησε να αναστείλει την εφαρμογή του τελευταίου γύρου περιορισμών στις εξαγωγές, ωστόσο οι προηγούμενοι αντίστοιχοι περιορισμοί παραμένουν σε ισχύ.

Υπενθυμίζεται ότι οι σπάνιες γαίες έχουν καθοριστική σημασία στην ανάπτυξη κρίσιμων τομέων της βιομηχανίας, από την παραγωγή υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων και τη ρομποτική, μέχρι την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και την ηλεκτροκίνηση.

Η Κίνα εκτιμάται ότι ελέγχει σήμερα περισσότερο από το 70% της παγκόσμιας εξόρυξης, το 90% της διαδικασίας διαχωρισμού και επεξεργασίας, αλλά και το 93% της κατασκευής μαγνητών σπάνιων γαιών - ένα από τα σημαντικότερα βιομηχανικά προϊόντα που χρειάζονται σπάνιες γαίες.

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι με όσους ηγέτες χωρών συναντήθηκε ο Τραμπ κατά την περιοδεία του στην Ασία υπέγραψε μαζί τους και συμφωνίες συνεργασίας «για τη διασφάλιση του εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών και σπάνιων γαιών» (όπως τιτλοφορείται σχετικό κείμενο που υπέγραψε με την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας Σαναέ Τακάιτσι) ή «για τη διαφοροποίηση των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων σε κρίσιμα ορυκτά» (όπως τιτλοφορείται Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψε με τον πρωθυπουργό της Μαλαισίας Ανουάρ Ιμπραήμ).

Ενώ πληθαίνουν οι αναλύσεις για το πώς οι συγκεκριμένοι περιορισμοί της Κίνας μπορούν να προκαλέσουν «σοβαρά πλήγματα» και στη στρατιωτική βιομηχανία των ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον μελετά ποιοι εταίροι θα μπορούσαν να της προσφέρουν πλεονεκτήματα στην αντιπαράθεση με το Πεκίνο.

Για παράδειγμα, η Μαλαισία φιλοξενεί σήμερα μία από τις πιο σημαντικές μονάδες παραγωγής διαχωρισμένων σπάνιων γαιών στον κόσμο, το εργοστάσιο «Lynas Advanced Materials». Βρίσκεται 100 χλμ. από τη βιομηχανική πόλη Γκεμπένγκ στο κρατίδιο Παχάνγκ και ανήκει στον αυστραλιανό κολοσσό «Lynas Rare Earths», ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως «ο μοναδικός σημαντικός παραγωγός διαχωρισμένων υλών από σπάνιες γαίες εκτός Κίνας».

Η μονάδα εκτείνεται σε 1.000 στρέμματα, όπου κάθε χρόνο γίνεται επεξεργασία 1.500 τόνων βαρέων σπάνιων γαιών, με διαχωρισμό στοιχείων όπως το δυσπρόσιο και το τέρβιο, που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή μαγνητών με μεγάλη αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες, απαραίτητων για μια σειρά συσκευές υψηλής τεχνολογίας (π.χ. ανεμογεννήτριες). Μέχρι σήμερα το εργοστάσιο δούλευε με πρώτες ύλες που έρχονταν από την περιοχή Μάουντ Γουέλντ στη δυτική Αυστραλία.

Ωστόσο η εταιρεία επεκτείνει τη δράση της στη Μαλαισία: Τον Μάη η διευθύνουσα σύμβουλος Αμάντα Λακέιζ υπέγραψε μνημόνιο με την Επενδυτική Αρχή της πολιτείας Κελαντάν, για την προμήθεια μεικτού ανθρακικού άλατος σπάνιων γαιών, πρώτης ύλης που θα υπόκειται στη διαδικασία διαχωρισμού. Η «Lynas» έκλεισε συμφωνία και με τον νοτιοκορεατικό κατασκευαστή μαγνητών «JS Link», για την ετήσια παραγωγή έως 3.000 τόνων σούπερ μαγνητών στην πρωτεύουσα της Παχάνγκ.

Με δεδομένο το ενδιαφέρον που η Μαλαισία φαίνεται να «ξυπνά» σε ομίλους που δραστηριοποιούνται στο ευρύ φάσμα εκμετάλλευσης των σπάνιων γαιών, το μνημόνιο που υπέγραψαν μαζί της οι ΗΠΑ προβλέπει κοινή δράση για «την αύξηση της ανταγωνιστικότητας του τομέα κρίσιμων ορυκτών της Μαλαισίας και τον συντονισμό της στήριξης για διμερή σχέδια που αναπτύσσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες κρίσιμων ορυκτών, ώστε να είναι ασφαλείς, αξιόπιστες και υπεύθυνες». Οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν ότι «θα εργαστούν καλόπιστα για να δοθεί προτεραιότητα σε επενδύσεις από τις ΗΠΑ σε περιουσιακά στοιχεία κρίσιμων ορυκτών που θα πωλούνται στη Μαλαισία, ή από μια εταιρεία που εδρεύει ή ανήκει σε όμιλο με έδρα στη Μαλαισία».

Οταν ο υπουργός Βιομηχανίας Τενγκού Ζαφρούλ κλήθηκε να σχολιάσει αν θα αρθούν περιορισμοί που και η Μαλαισία αποφάσισε το καλοκαίρι σε εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών, είπε μεν ότι «δεν θέλουμε άλλο να είμαστε μια χώρα που απλά σκάβει και στέλνει εκτός συνόρων φτηνές πρώτες ύλες», από την άλλη όμως διευκρίνισε πως «πολιτική μας δεν είναι βέβαια η παρεμπόδιση για πάντα του εμπορίου. Είναι να εμποδίσουμε την εξαγωγή φτηνών ακατέργαστων πρώτων υλών, ώστε να προστίθεται αξία στη Μαλαισία».

Σύμφωνα με κυβερνητικά επιτελεία, η Μαλαισία φιλοξενεί σήμερα 16,1 εκατ. μετρικούς τόνους αποθεμάτων σπάνιων γαιών, αλλά δεν διαθέτει τα απαιτούμενα τεχνολογικά μέσα για την εξόρυξη και επεξεργασία τους.

Θυμίζουμε ότι πριν κάποιες βδομάδες οι ΗΠΑ έκλεισαν και μια «σπουδαία» - όπως την περιέγραψε ο Τραμπ - συμφωνία συνεργασίας στον τομέα των σπάνιων γαιών με την Αυστραλία, που κατατάσσεται 4η διεθνώς σε κοιτάσματα σπάνιων γαιών στον κόσμο.

Οπως εξηγούσε πρόσφατα το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), «η Αυστραλία διαθέτει τρία αποφασιστικά πλεονεκτήματα: Γεωλογικά κοιτάσματα παγκόσμιας κλάσης, ισχυρές αγορές και βαθιά καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό. Η χώρα αποτελεί έναν "περιοδικό πίνακα που αναβοσβήνει σαν χριστουγεννιάτικο δέντρο", αναπτύσσοντας ένα από τα ευρύτερα και πλουσιότερα κοιτάσματα ορυκτών πόρων στη Γη. Είναι έδρα για πάνω από 40 ορυκτά που σύμφωνα με τη Γεωλογική Εκθεση των ΗΠΑ χαρακτηρίζονται κρίσιμα».

«Ορόσημο» στην ενισχυόμενη συνεργασία ΗΠΑ - Αυστραλίας θεωρείται και η συμφωνία που υπέγραψε προ μηνών ο κολοσσός «Lynas» με την αμερικανική «Noveon Magnetics» (τον μοναδικό, σήμερα, κατασκευαστή μαγνητών σε αμερικανικό έδαφος), με στόχο μια «στρατηγική συνεργασία για την ανάπτυξη κλιμακούμενης παραγωγής μαγνητών» εντός ΗΠΑ.

Το CSIS επισημαίνει ακόμα ότι το 2024 η Αυστραλία ήταν «ο πρώτος προορισμός επενδύσεων διεθνώς για εξερεύνηση σπάνιων γαιών, διασφαλίζοντας 64 εκατ. δολάρια ή περίπου το 45% των παγκόσμιων επενδύσεων του είδους, πέντε φορές πάνω από τη Βραζιλία, τον επόμενο μεγαλύτερο παραλήπτη επενδύσεων. Η Αυστραλία φιλοξενεί 89 ενεργά σχέδια εξερεύνησης σπάνιων γαιών, ξεπερνώντας κατά πολύ τον Καναδά (με 18), τη Βραζιλία (με 13) και τις ΗΠΑ (με 12). Ως ο 4ος μεγαλύτερος παραγωγός σπάνιων γαιών, η Αυστραλία επενδύει επίσης έντονα στην ικανότητά της για επεξεργασία».

Ενδεικτική είναι και η συνεργασία των ΗΠΑ με την Ιαπωνία, που πλέον επεκτείνεται και σ' αυτόν τον τομέα, μεταξύ άλλων με τη συγκρότηση και ειδικής Δύναμης Ταχείας Απόκρισης για την Εφοδιαστική Ασφάλεια Κρίσιμων Ορυκτών, ενώ οι δύο χώρες θα πραγματοποιήσουν και τακτικές υπουργικές συναντήσεις για τον συντονισμό τους σε μια σειρά εξελίξεις.

Η μεγάλη ανάπτυξη τεχνογνωσίας στην Ιαπωνία και σε τομείς που αφορούν την επεξεργασία μιας σειράς στοιχείων του ορυκτού πλούτου όλου του πλανήτη είναι αυτό που προσέλκυσε το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον. Ιαπωνικές εταιρείες όπως «Shin-Etsu Chemical», «Hitachi Metals» και «Sojitz» έχουν εμπειρία δεκαετιών στον διαχωρισμό σπάνιων γαιών, αλλά και στην παρασκευή μαγνητών.

Οπως παρατηρούσε πρόσφατα η SFA Oxford, για τις ΗΠΑ οι συμφωνίες αυτές λειτουργούν συμπληρωματικά «με τη δημιουργία πολλαπλών κόμβων ανθεκτικότητας: Η Ιαπωνία συνεισφέρει τεχνολογία και ειδικευμένη τεχνογνωσία, η Αυστραλία πρώτες ύλες και ικανότητα επεξεργασίας και οι ΗΠΑ τη ζήτηση και το κεφάλαιο», με απώτερο στόχο «ένα δίκτυο που εκτείνεται από την εξόρυξη και τη διύλιση μέχρι την προηγμένη κατασκευή».

Να θυμίσουμε ότι τον περασμένο Ιούλη οι ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Ιαπωνίας, Αυστραλίας και Ινδίας σε υπουργική συνάντηση του σχήματος «Quad» ανήγγειλαν και τη συγκρότηση ειδικής Πρωτοβουλίας του «Quad» για τα Κρίσιμα Ορυκτά.

Οι δεσμεύσεις για περαιτέρω αύξηση «αμυντικών δαπανών και επενδύσεων» (με αγορές αμερικανικών εξοπλισμών, ανάπτυξη στρατιωτικών βιομηχανιών κ.λπ.) που έλαβε ο Ντ. Τραμπ από τους ηγέτες συμμάχων των ΗΠΑ, όπως Ιαπωνία, Νότια Κορέα κ.ά., αποτέλεσαν άλλο ένα σημαντικό σκέλος της περιοδείας του Αμερικανού Προέδρου, σε μια περίοδο που η μεγάλη όξυνση του ανταγωνισμού με την Κίνα οδηγεί σε ένταση της πολεμικής προπαρασκευής σε όλο τον πλανήτη.

Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακάιτσι υπογράμμισε ότι η χώρα της θα αυξήσει τελικά τις στρατιωτικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ μέσα στο επόμενο οικονομικό έτος, δηλαδή πολύ νωρίτερα από τον αρχικό στόχο.

Πριν ακόμα προσγειωθεί στο Τόκιο ο Τραμπ, μιλώντας στη Βουλή η Τακάιτσι σημείωνε ότι «η ελεύθερη, ανοιχτή και σταθερή διεθνής τάξη στην οποία είχαμε συνηθίσει διαταράσσεται βίαια λόγω της ιστορικής αλλαγής της ισορροπίας ισχύος και των εντεινόμενων γεωπολιτικών ανταγωνισμών».

Επισκεπτόμενη δε μαζί με τον Τραμπ το αεροπλανοφόρο «USS Washington» στη βάση Γιοκοσούκα, τόνισε ότι οι δύο χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες «με μια κατάσταση άνευ προηγουμένου σοβαρότητας σε ό,τι αφορά την ασφάλεια».

Ο δε υπουργός Αμυνας Σιντζίρο Κοϊζούμι, υποδεχόμενος τον Αμερικανό ομόλογό του, Πιτ Χέγκσεθ, εξέφρασε ανησυχία για το ότι «η Κίνα αυξάνει γοργά τη στρατιωτική της δύναμη χωρίς επαρκή διαφάνεια», ενώ υποστήριξε πως «εμείς επιδιώκουμε να απαντήσουμε ήρεμα και αποφασιστικά στις στρατιωτικές εξελίξεις γύρω από τη χώρα μας».

Την αύξηση των στρατιωτικών της δαπανών προτάσσει και η Νότια Κορέα, όπως έχει διακηρύξει από την αρχή του μήνα ο Πρόεδρός της, Λι Ζε Μιούνγκ, εξηγώντας ότι οι σχετικές δαπάνες θα αυξηθούν κατά 8,2%. «Η ορμή για συνεργασία και κοινή ευημερία αποδυναμώνεται σε όλο τον κόσμο και μπαίνουμε σε μια περίοδο αυξανόμενης σύγκρουσης, στην οποία καθένας βασίζεται καταρχήν στον εαυτό του (...) Για να διασφαλιστούν η ειρήνη και η ευημερία της χώρας μας, δεν πρέπει να εξαρτόμαστε από κανέναν άλλο, αντίθετα να ενισχύσουμε τη δύναμή μας», όπως είπε, σημειώνοντας ότι θα προταχθούν επενδύσεις σε μη επανδρωμένα πολεμικά οχήματα, αλλά και στην εφαρμογή της ρομποτικής στην πολεμική βιομηχανία.

Τα εύσημα της Ουάσιγκτον έχει προσελκύσει και η προεκλογική ακόμα δέσμευση του Λι (εξελέγη πριν λίγους μήνες) για δημιουργία ενιαίου επιχειρησιακού κέντρου με τις ΗΠΑ σε καιρό πολέμου, για την οποία προ ημερών και ο υπουργός Αμυνας Αν Γκιου Μπακ είπε ότι «είναι βιώσιμη» και «πρέπει να προχωρήσει».

• ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΝΤ. ΤΡΑΜΠ ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ: Στο επίκεντρο τα κρίσιμα πεδία του ανταγωνισμού των ΗΠΑ με την Κίνα
• ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΞΑΓΓΕΛΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ: Υποχρεωτικές συγχωνεύσεις και «εργασιακή ευελιξία» για νέα πεδία καπιταλιστικής κερδοφορίας - «Κορακιάζουν» οι λαϊκές ανάγκες από το καπιταλιστικό κέρδος και το νερό - εμπόρευμα

Σε ανακοίνωσή του σχετικά με το κυβερνητικό σχέδιο για την «αντιμετώπιση της λειψυδρίας», το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ αναφέρει τα εξής:

«Το σχέδιο της κυβέρνησης για "την αντιμετώπιση της λειψυδρίας" προωθεί αποφασιστικά την πολιτική της ΕΕ για την εμπορευματοποίηση του νερού, η οποία θα επιφέρει εκτόξευση των τιμών σε βάρος του λαού. Πρόκειται για σχέδιο που υλοποιείται διαδοχικά από όλες τις κυβερνήσεις την τελευταία 15ετία με στόχο τη στήριξη της βιομηχανίας νερού της ΕΕ, γι' αυτό ιεραρχεί τεχνικές λύσεις ύδρευσης και άρδευσης με κριτήριο την κερδοφορία των επενδύσεων, σε βάρος των εργαζομένων.

Αξιοποιώντας την απειλή της "ξηρασίας", το κυβερνητικό σχέδιο αντί να προωθεί την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες και μέσα σ' αυτά τεχνικά έργα συλλογής και αποθήκευσης βρόχινου νερού, προωθεί ορισμένα τεχνικά έργα μεταφοράς νερού και κυρίως την πανάκριβη λύση της αφαλάτωσης και για την Αττική. Πρόκειται για τεχνικές λύσεις δεμένες με την πολιτική της ΕΕ για την "πράσινη ενεργειακή μετάβαση", αφού η αφαλάτωση θα μπορεί να αξιοποιεί την πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια των πανάκριβων ΑΠΕ. Είναι σαφές πως τα έργα που προωθούνται έχουν σαν στόχο τη δημιουργία νέων πεδίων κερδοφορίας για το μεγάλο κεφάλαιο στον τομέα του νερού και της Ενέργειας, και όχι την εξασφάλιση της πρόσβασης του λαού σε ποιοτικό και φτηνό νερό.

Το κυβερνητικό σχέδιο προωθεί επίσης τη συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΔΑΘ, που πέραν των διευρυμένων χωρικών ορίων θα ασχολούνται και με την άρδευση, οδηγώντας σε μεγάλη αύξηση του κόστους για τους βιοπαλαιστές αγρότες και για τους λαϊκούς καταναλωτές.

Το ΚΚΕ καλεί τον λαό να απορρίψει κατηγορηματικά και να αντιπαλέψει τον σχεδιασμό της κυβέρνησης, συνολικά την πολιτική που αντιμετωπίζει το νερό ως εμπόρευμα, διεκδικώντας φτηνό, ελεγμένο, ποιοτικό νερό».

Eurokinissi

Σε μια προσπάθεια καταρχάς να αμβλύνει τις εντυπώσεις, έσπευσε να θυμίσει ότι η εταιρεία ανήκει κατά 51% στο Ελληνικό Δημόσιο «και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει» όπως είπε, αποσιωπώντας ότι στο πλαίσιο του αστικού κράτους κάθε τέτοια εταιρεία λειτουργεί με γνώμονα το κέρδος και τα συμφέροντα των επιχειρηματικών ομίλων, της οικονομίας του κεφαλαίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον λαό.

Εβαλε άλλωστε πρόταγμα η συζήτηση για την ΕΥΔΑΠ να γίνει «κυρίως με όρους μέλλοντος», όπου με πρόσχημα το θέμα της λειψυδρίας - αποτέλεσμα κι αυτό εν πολλοίς της αναρχίας του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και της έλλειψης κεντρικού σχεδιασμού - αναφέρθηκε στα σχέδια τόνωσης της ροής υδάτων στον ταμιευτήρα του Εύηνου, αλλά και στην «πολύ σημαντική γεωγραφική διεύρυνση της ΕΥΔΑΠ, πέραν των ορίων της Αττικής. Να καλυφθεί πια όλη η Αττική, και η Ανατολική Αττική, η Εύβοια, η Βοιωτία και η Φωκίδα, με αποτέλεσμα για πρώτη φορά - και αυτό το θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό - η ΕΥΔΑΠ να εισέρχεται και στον τομέα της διαχείρισης του αρδευτικού νερού». Βέβαια η διεύρυνση του αντικειμένου ειδικά στον τομέα της άρδευσης, ο οποίος συνδέεται άμεσα με τον πρωτογενή τομέα και την παραγωγή, λειτουργεί ως δέλεαρ για την προσέλκυση «αρπακτικών» που βλέπουν ευκαιρίες για κέρδη σε όλη αυτήν την μπίζνα που στήνεται στις πλάτες των αγροτών, συνολικά του λαού.

Εξάλλου ο πρωθυπουργός έβαλε στόχο για τη διοίκηση της ΕΥΔΑΠ «να προσθέσει προστιθέμενη αξία και στη διαχείριση του αρδευτικού νερού, κάτι το οποίο αποτελεί μια άλλης τάξης πρόκληση», ενώ τόνισε ότι «οι επενδύσεις τις οποίες σχεδιάζουμε θα προχωρήσουν, εξετάζοντας και όλες τις δυνατές πηγές χρηματοδότησης». Το «όλες» περιλαμβάνει φυσικά και αυξήσεις στα τιμολόγια, νέα τέλη και χαράτσια που φορτώνονται στις πλάτες του λαού για το κάθε έργο, πολλές φορές μάλιστα προσανατολισμένο όχι στην καθημερινότητα και στις ανάγκες του λαού, αλλά των βιομηχανιών και λοιπών επιχειρήσεων.

Χαρακτηριστικά είναι και όσα παρουσιάστηκαν στη συνέχεια από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Στ. Παπασταύρου, ως σχέδιο «7 αξόνων» δήθεν για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Με θράσος μέχρι τέλους, ο υπουργός διαφήμισε ως συμβολή στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας τις «άμεσες θεσμικές ενέργειες» στις οποίες έχει προχωρήσει από το 2023 και οι οποίες έχουν «τρέξει» πολλά βήματα παρακάτω το νερό - εμπόρευμα:

• Την ίδρυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία ανέλαβε και τον έλεγχο των παρόχων υπηρεσιών ύδατος. Την αρχή δηλαδή που ανέλαβε να «τρέξει» την παραπέρα εμπορευματοποίηση του νερού, όπως και την «ορθολογική τιμολόγηση» - τα νέα χαράτσια στον λαό.
• Τη θέσπιση της υποχρέωσης των παρόχων ύδρευσης να καταθέτουν ποσοτικά στοιχεία και «masterplan» διαχείρισης ύδρευσης - εμπορευματοποίησης, καθώς και την έγκριση, σε αυτό το πλαίσιο, των επικαιροποιημένων Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) και των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας (ΣΔΚΠ), με μπούσουλα την πολιτική της ΕΕ.
• Τη συγχώνευση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), με το «μαστίγιο» της επιδότησης των χρεών προς τη ΔΕΗ.
• Την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) Κοστολόγησης και Τιμολόγησης Υπηρεσιών Υδατος, με τα γνωστά κριτήρια που εκτοξεύουν την τιμή του νερού.

Πάνω σε αυτά έρχονται να «χτίσουν» και οι «7 άξονες» που παρουσίασε χτες η κυβέρνηση και μεταξύ άλλων προβλέπουν:

• Πανάκριβα έργα χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό και με κριτήριο την κερδοφορία των ομίλων, π.χ. την πανάκριβη λύση της αφαλάτωσης και για την Αττική προκειμένου να αξιοποιείται η πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια των πανάκριβων ΑΠΕ, τα οποία θα φορτωθούν στις πλάτες του λαού χωρίς να αντιμετωπίζουν ουσιαστικά το πρόβλημα.
• Υποχρεωτικές συγχωνεύσεις 34 οργανισμών στην Αττική και 13 παρόχων σε Θεσσαλονίκη - Χαλκιδική, με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ αντίστοιχα, οι οποίες αναλαμβάνουν για πρώτη φορά και τη «συνολική ευθύνη και για την ύδρευση και για την άρδευση στη γεωγραφική περιοχή της αρμοδιότητάς τους», οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια σε εκτόξευση του κόστους και για τους αγρότες. Οι συγχωνεύσεις αυτές όπως ειπώθηκε «αποτελούν ένα πρώτο βήμα στο νοικοκύρεμα 750 παρόχων σε ένα κατακερματισμένο τοπίο», δημιουργώντας έτσι «πεδίο δόξης» καπιταλιστικής κερδοφορίας για τους επιχειρηματικούς ομίλους. Για τον ίδιο λόγο άλλωστε προβλέπεται και η «αναδιάρθρωση των ΔΕΥΑ», με «κωδικοποίηση και βελτίωση της νομοθεσίας με στόχο την εξυγίανση των 110 ΔΕΥΑ της χώρας που δεν απορροφώνται από ΕΥΔΑΠ - ΕΥΑΘ», από το υπουργείο Εσωτερικών, «εξυγίανση» με τα γνωστά κριτήρια «κόστους - οφέλους», η οποία θα εκτοξεύσει το κόστος για τα λαϊκά στρώματα.
• Για τον ίδιο λόγο, εξάλλου, προβλέπεται «θεσμική ενίσχυση» των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, μεταξύ άλλων και με «εργασιακές και μισθολογικές ευελιξίες», δηλαδή με ένταση της εκμετάλλευσης για τους εργαζόμενους στον κλάδο.

INTIME NEWS

Το βολικό άλλοθι της «κλιματικής κρίσης» επικαλούνται και σε αυτήν την περίπτωση για να κρυφτεί η πηγή του προβλήματος, που δεν αφορά γενικά την έλλειψη νερού. Στο ίδιο πλαίσιο διογκώνονται προπαγανδιστικά υπαρκτοί κίνδυνοι, όχι για να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν αλλά για να προωθηθεί εκ νέου η υπαίτια αντιλαϊκή πολιτική, χωρίς εμπόδια.

Φυσικά, περίοδοι ανομβρίας έχουν υπάρξει κατά καιρούς - αφού πρόκειται για φυσικό φαινόμενο που επαναλαμβάνεται - αλλά το «ένα το κρατούμενο», ότι η Ελλάδα διαθέτει αρκετούς υδάτινους πόρους, δεν έχει αλλάξει.

Παρότι οι διαθέσιμες ποσότητες νερού της Ελλάδας αρκούν για την πλήρη κάλυψη των αναγκών της, το διαθέσιμο υδάτινο δυναμικό δεν αξιοποιείται ορθολογικά, με βάση τις ανάγκες ανά περιοχή. Δεν υπάρχουν ή καθυστερούν τα αναγκαία έργα υποδομής για τη συγκέντρωση, τη διοχέτευση και τη σωστή κατανομή του.

Αυτά τα έργα υπόκεινται με τη σειρά τους στις «δημοσιονομικές αντοχές» της χώρας και στην εξασφάλιση των ματωμένων πλεονασμάτων, στον γνωστό «κόφτη» του «κόστους - οφέλους», ενώ εξαρτώνται από το κατά πόσο εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.

Τα στοιχεία μιλάνε από μόνα τους:

• Η χώρα μας έχει πάνω από 1.500 χειμάρρους, όμως χάνει κάθε χρόνο γύρω στα 86 εκατ. κυβικά μέτρα εδάφους από τις ορεινές και ημιορεινές περιοχές, που μεταφέρονται στις πεδινές, προκαλώντας σοβαρές πλημμύρες και άλλες καταστροφές.
• Για όλες τις ετήσιες ανάγκες της χώρας αξιοποιείται μόλις το 6% - 8% του ετήσιου βρόχινου νερού.
• Στις πόλεις, περίπου το 35% - 40% της παροχής νερού χάνεται λόγω διαρροών στα πεπαλαιωμένα δίκτυα.
• Η χώρα μας έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά αξιοποίησης των ωφέλιμων εσωτερικών υδάτινων πόρων (12,5%), ενώ σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες θα μπορούσε να αξιοποιηθεί το 25% - 30%.

Την ίδια ώρα η εμπορευματοποίηση του νερού και η νέα αντιλαϊκή πολιτική τιμολόγησής του αποτελούν κεντρική κατεύθυνση της ΕΕ και των ελληνικών κυβερνήσεων.

Αυτή η κατεύθυνση αποτυπώθηκε στην Οδηγία - Πλαίσιο της ΕΕ για το Νερό, του 2000, με την οποία εναρμονίστηκε η ελληνική νομοθεσία ήδη από το 2003 και αναθεωρήθηκε το 2023. Βασική στρατηγική επιλογή είναι να περιοριστεί η ζήτηση νερού μέσω της αύξησης της τιμής του, και όχι να αυξηθεί η προσφορά, με έργα εμπλουτισμού υδροφορέων και προστασίας δασών.

Η κοινοτική κατεύθυνση τιμολόγησης εστιάζει στη λεγόμενη «ανάκτηση του περιβαλλοντικού κόστους». Αυτό οδηγεί στην ενιαία τιμολόγηση για κάθε χρήση και στην αύξηση της τιμής όταν αυξάνεται η κατανάλωση. Δηλαδή τιμολογούνται παρόμοια τα οικιακά νοικοκυριά, τα νοσοκομεία κ.λπ. με τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, εργοστάσια, πεντάστερα ξενοδοχεία κ.ο.κ.

Η εν λόγω Κοινοτική Οδηγία βρίσκεται και πίσω από ελλείψεις που προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές, όπως με τις πλημμύρες στη Θεσσαλία. Από κοντά και οι κατευθύνσεις για αποσύνδεση των Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής των Ποταμών από τα Σχέδια Διαχείρισης των Κινδύνων Πλημμύρας, που υλοποιήθηκαν επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Στην αλυσίδα της εμπορευματοποίησης έρχεται να προστεθεί η «νέα εθνική στρατηγική», με βάση μελέτη της «Deloitte» που υλοποιήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης. Το ΚΚΕ ήδη από τον περασμένο Απρίλη, πριν ακόμα δοθεί στη δημοσιότητα η συγκεκριμένη μελέτη, αποκάλυψε τους πραγματικούς σκοπούς που υπηρετούν οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί. Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω απόσπασμα από ομιλία του Μάκη Παπαδόπουλου, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, στην ημερίδα της Επιτροπής Περιοχής Θεσσαλίας του Κόμματος σε συνεργασία με το Τμήμα Περιβάλλοντος της ΚΕ στις 6/4/2025 με τίτλο «Υποδομές - Νερό: Κοινωνικό αγαθό ή εμπόρευμα;».¹

«Παρότι δεν έχουν δοθεί ακόμα στη δημοσιότητα η Μελέτη της "Deloitte" και το νέο Εθνικό Σχέδιο της κυβέρνησης για το Νερό, γνωρίζουμε ήδη τους σκοπούς που υπηρετούν: Την προσέλκυση νέων επενδύσεων και τη στήριξη της βιομηχανίας νερού της ΕΕ, με διασφάλιση της κερδοφορίας τους. Με αυτό το κριτήριο θα ιεραρχηθούν και θα επιλεγούν τα έργα ύδρευσης και άρδευσης του νέου σχεδίου, που αναμένεται να φτάσουν τα 11 δισ. ευρώ.

Το νέο σχέδιο θα υπηρετεί τις κατευθύνσεις της "πράσινης μετάβασης", της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της ΕΕ για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, με τη στήριξη των νέων επενδύσεων των ομίλων.

Η προώθηση της πλήρους εμπορευματοποίησης του νερού και της ακριβής τιμολόγησης γίνεται με την προβολή του αυθαίρετου δόγματος "δεν θα βρούμε εύκολα περισσότερο νερό" και της απαίτησης της Κομισιόν για μείωση της κατανάλωσης έως το 2030.

Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο θα εκτιναχθεί στην Ελλάδα το κόστος νερού και δεν αποκλείεται να ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην αύξηση του κόστους θα επιδράσουν: Η μετακύλιση στη λαϊκή κατανάλωση του κόστους νέων έργων σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ και ψηφιοποίησης των δικτύων, καθώς και η υπονόμευση των σημερινών ΔΕΥΑ και ΤΟΕΒ (...). Οι αυστηροί όροι χρηματοδότησης των νέων έργων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, που απαιτούν μεγάλη πιστοληπτική ικανότητα, θα επιταχύνουν τη μετάβαση από τις σημερινές τοπικές ΔΕΥΑ σε μεγάλες ΑΕ για τη διαχείριση του νερού.

Γιατί στην ουσία ο πραγματικός στόχος στην Ελλάδα και στην ΕΕ είναι να μετατραπούν το νερό και η διαχείρισή του σε ακριβό εμπόρευμα, που θα αυξήσει τα κέρδη των ομίλων, και να αξιοποιηθούν τα προβλήματα σε περιοχές όπως η Θεσσαλία ως μοχλός προσέλκυσης κερδοφόρων επενδύσεων των ομίλων, που θα αλλάξουν σε βάρος των αναγκών του λαού τον παραγωγικό χαρακτήρα της περιοχής.

Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, αναμετρούνται δύο στρατηγικές, δύο πολιτικά σχέδια για το νερό: Το σχέδιο του μεγάλου κεφαλαίου, που υπηρετούν με παραλλαγές όλα τα κόμματα του συστήματος, και το σχέδιο ικανοποίησης του συνόλου των λαϊκών αναγκών, που προβάλλει αγωνιστικά το ΚΚΕ».

Σε αυτό το διαμορφωμένο πλαίσιο με τη βούλα ΕΕ, κυβερνήσεων και αστικού κράτους εντάσσεται η ΕΥΔΑΠ. Γι' αυτό ακόμα κι αν μείνει το 51% στο Δημόσιο, όπως λέει ο πρωθυπουργός, δεν αλλάζει το γεγονός ότι η λειτουργία της θα διαπερνάται από ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Υπενθυμίζεται ότι στην κρατική ΕΥΔΑΠ ΑΕ την τελευταία εικοσαετία υπήρξαν μείωση των πραγματικών μισθών κατά 35% και επιβάρυνση της λαϊκής κατανάλωσης 100%, και εφαρμόζεται όλη η βεντάλια των ελαστικών εργασιακών σχέσεων.

Συν τοις άλλοις, η όλη της πορεία ήταν στρατηγική επιλογή του κεφαλαίου και των κυβερνήσεων, που η καθεμιά έβαλε το δικό της λιθαράκι.

Την περίοδο 1999 - 2001 η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ μετατράπηκαν σε μετοχικές ΑΕ και εισήχθησαν στο ΧΑΑ (ν. 2744/1999). Ετσι κατοχυρώθηκε και νομοθετικά η πλήρης λειτουργία τους με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.

Ακολούθησε το πέρασμα της πλειοψηφίας των μετοχών τους στο ΤΑΙΠΕΔ, που άνοιγε τον δρόμο για την ιδιωτικοποίησή τους, από τις μνημονιακές κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ την περίοδο 2010 - 2014.

Η απόφαση του ΣτΕ 1906/2014 ακύρωσε τη μεταβίβαση ενός σημαντικού μέρους αυτών των μετοχών στο ΤΑΙΠΕΔ. Εν συνεχεία η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ με τον ν. 4389/2016 μεταβίβασε τις μετοχές της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στο Υπερταμείο.

Οσα και όσοι ευθύνονται για τη σημερινή κατάσταση, για τις λαϊκές ανάγκες που συνθλίβονται ακόμα και για τα στοιχειώδη, δεν μπορούν να αποτελούν μέρος της λύσης του προβλήματος. Αντίθετα, απαιτείται ριζική αλλαγή της σημερινής απαράδεκτης κατάστασης. Η διέξοδος του σοσιαλισμού - κομμουνισμού, όπως φωτίζει το ανατρεπτικό Πρόγραμμα του ΚΚΕ.

Εκεί μπορούν να γίνουν πραγματικότητα οι σημερινές δυνατότητες. Να κατοχυρωθούν ασφαλής και προσιτή σε όλους ύδρευση, αποτελεσματική άρδευση, αντιπλημμυρική προστασία, παραγωγή φτηνής εγχώριας ηλεκτρικής ενέργειας, προστασία του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, ισόρροπη ανάπτυξη περιοχών και κλάδων.

Γιατί στον σοσιαλισμό αλλάζει ο σκοπός της παραγωγής, καταργείται η καπιταλιστική ιδιοκτησία και οι βασικές υποδομές, τα εργοστάσια, το νερό, η γη, τα δάση, κοινωνικοποιούνται, για να υπηρετήσουν την κοινωνική ευημερία. Οι εργαζόμενοι θα έχουν ενεργό ρόλο στη λήψη και στον έλεγχο των αποφάσεων. Ο κεντρικός επιστημονικός σχεδιασμός της οικονομίας θα επιτρέπει την προγραμματισμένη αξιοποίηση των μέσων παραγωγής και της εργατικής δύναμης.

Σε αυτό το πλαίσιο ο Ενιαίος Κρατικός Φορέας Νερού, σε συνεργασία με τους κρατικούς φορείς Ενέργειας, Πολιτικής Προστασίας και Δασικής Πολιτικής για ολοκληρωμένη Διαχείριση και Προστασία των Δασών, θα εγγυάται:

- Την κατασκευή υποδομών εμπλουτισμού των επίγειων και υπόγειων υδροφορέων και την ενεργοποίηση τεχνικών εξοικονόμησης του διαθέσιμου νερού.

- Επαρκές, φτηνό και ποιοτικό νερό για όλους, ως κοινωνικό δικαίωμα.

- Την επέκταση των αρδευόμενων εκτάσεων, για τη στήριξη της εγχώριας αγροτικής και βιομηχανικής παραγωγής (στα τρόφιμα, στην κλωστοϋφαντουργία κ.λπ.) και των αναγκαίων αναδιαρθρώσεων (π.χ. αναβάθμιση της κτηνοτροφίας).

- Θα εφαρμόζει πολιτικές εξοικονόμησης.

- Θα προστατεύει τα οικοσυστήματα και θα μειώνει την ενεργειακή εξάρτηση.

- Θα αξιοποιεί την επιστημονική έρευνα και τις νέες τεχνολογίες για ολοκληρωμένη διαχείριση του νερού, ενιαίο σχεδιασμό κατά λεκάνη απορροής, με πλήρη προστασία των δασών και των υδροφορέων, υλοποιώντας αναγκαία έργα ύδρευσης, άρδευσης και υδροηλεκτρικής παραγωγής.

Παραπομπή:

1. Τα πολύ ενδιαφέροντα και χρήσιμα υλικά της ημερίδας έχουν κυκλοφορήσει σε σχετική έκδοση της «Σύγχρονης Εποχής».