Την περασμένη Δευτέρα, η εταιρεία xAI του ομίλου του Ελον Μασκ, που αναπτύσσει το μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) Grok, υπέγραψε συμφωνία με το αμερικανικό Πεντάγωνο για τη χρήση του Grok σε διαβαθμισμένα συστήματα, συμπεριλαμβανόμενης της ανάπτυξης όπλων και των εφαρμογών πεδίου μάχης. Το Grok θεωρείται το λιγότερο έξυπνο μοντέλο ΤΝ μεταξύ των κορυφαίων, με τα μοντέλα της Anthropic, της OpenAI (ChatGPT), της Meta (Llama) και της Google (Gemini) να θεωρούνται ανώτερα. Η σημαντική διαφορά για το υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ, πέρα από την ιδιαίτερη σχέση του Μασκ με τον Τραμπ, είναι ότι η xAI αναπτύσσει το Grok με λιγότερους φραγμούς και δεν βάζει κανένα εμπόδιο σε οποιαδήποτε στρατιωτική χρήση του.

Στο παρελθόν ο Μασκ είχε επανειλημμένα κάνει δηλώσεις ανησυχίας για στρατιωτικές χρήσεις της ΤΝ υπογράφοντας ακόμη και εκκλήσεις επιστημόνων και άλλων παραγόντων, ζητώντας την απαγόρευση των επιθετικών αυτόνομων όπλων. «Η απόφαση για να παρθεί μια ανθρώπινη ζωή δεν πρέπει ποτέ να ανατεθεί σε μια μηχανή», έλεγε. Προσπαθώντας να συμφιλιώσει την πρόσφατη συμφωνία με το Πεντάγωνο με τις παλιότερες τοποθετήσεις του, υπερτονίζει τώρα τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και το πατριωτικό του καθήκον, που όπως λέει επιβάλλει η εταιρεία του να βοηθήσει τον στρατό των ΗΠΑ, ώστε η χώρα να διατηρήσει την παγκόσμια κυριαρχία. Αφού η κούρσα εξοπλισμών ΤΝ είναι αναπόφευκτη, οι ΗΠΑ πρέπει να την κερδίσουν, υποστηρίζει. «Οι μελλοντικοί πόλεμοι μεταξύ αναπτυγμένων κρατών, ή τουλάχιστον μεταξύ κρατών που έχουν δυνατότητα δρόνων (drones), θα είναι οι πόλεμοι δρόνων», λέει.

Η Anthropic, μια εταιρεία που δημιουργήθηκε κυρίως από αποχωρήσαντες από την OpenAI υποτίθεται στο όνομα της υπεύθυνης απέναντι στον άνθρωπο ανάπτυξης της ΤΝ, έγινε πολύ γρήγορα ένα από τα μεγαλύτερα μονοπώλια στον χώρο της ΤΝ, καθώς διαθέτει το πιο αποτελεσματικό ΜΓΜ για την ανάπτυξη κώδικα προγραμματισμού, το μοντέλο Claude. Προσπαθώντας να διατηρήσει το προφίλ αυτό, η Anthropic ήρθε σε αντιπαράθεση με τον υπουργό Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, που έδωσε προθεσμία μέχρι χτες στον διευθύνοντα σύμβουλο της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, να αφαιρέσει τους ενσωματωμένους φραγμούς από το Claude, που το εμποδίζουν να χρησιμοποιηθεί για «κάθε νόμιμη χρήση», δηλαδή και για στρατιωτικές εφαρμογές. Αλλιώς θα χάσει το συμβόλαιο των 200 εκατομμυρίων δολαρίων και η εταιρεία θα μπει στη μαύρη λίστα της κυβέρνησης.

Για την ακρίβεια η Anthropic αντιτίθεται - προς το παρόν - στη χρήση της ΤΝ για καθοδήγηση όπλων και στη χρήση της για τη μαζική παρακολούθηση των Αμερικανών πολιτών. Δεν αντιτίθεται στη χρήση της για τη μαζική παρακολούθηση πολιτών άλλων χωρών και η αντίθεσή της για τις στρατιωτικές εφαρμογές πηγάζει από το γεγονός ότι δεν είναι ακόμη αρκετά αξιόπιστη για να λειτουργήσει όπλα με αυτόνομο τρόπο. «Μια πανίσχυρη ΤΝ που θα παρακολουθεί δισεκατομμύρια συνομιλίες μεταξύ εκατομμυρίων ανθρώπων θα μπορούσε να μετρήσει το δημόσιο συναίσθημα, να ανιχνεύσει σχηματιζόμενους θύλακες απιστίας και να τους χαρακτηρίσει ως τέτοιους πριν μεγαλώσουν», έγραψε χαρακτηριστικά ο Αμοντέι. Αλλά και για τη μαζική παρακολούθηση των Αμερικανών το πρόβλημα της Anthropic τελικά είναι ότι δεν υπάρχουν ακόμη νόμοι που να ρυθμίζουν την παρακολούθηση... Αν η Anthropic μπει στη μαύρη λίστα ως «κίνδυνος για την προμηθευτική αλυσίδα», χαρακτηρισμός που συνήθως χρησιμοποιείται για εταιρείες που οι ΗΠΑ θεωρούν προεκτάσεις χωρών όπως η Ρωσία και η Κίνα, δεν θα χάσει μόνο το κρατικό συμβόλαιο, αλλά θα απαγορευτεί αυτομάτως στις εταιρείες που έχουν στρατιωτικές παραγγελίες από το κράτος να χρησιμοποιούν το Claude.

Τόσο η Anthropic, όσο και τα άλλα μονοπώλια της ΤΝ επιδιώκουν διακηρυγμένα την ανάπτυξη Τεχνητής Γενικής Νοημοσύνης (ΤΓΝ), δηλαδή νοημοσύνης που θα έχει τις νοητικές ικανότητες του ανθρώπου σε όλους τους τομείς, έχοντας και τις πρόσθετες ικανότητες της τεράστιας ταχύτητας, της μη εξάντλησης και της λειτουργίας 24 ώρες το 24ωρο. Και αυτό μόνο ως το επόμενο βήμα προς τον απώτερο στόχο, την Τεχνητή Υπερνοημοσύνη, που θα ξεπερνά τον εξυπνότερο άνθρωπο σε ευφυία και φυσικά θα μπορεί να λειτουργεί σε χιλιάδες αντίγραφα και διαρκώς. Γι' αυτούς τους στόχους προβάλλονται θετικές χρήσεις, π.χ. για την επίλυση άλυτων επιστημονικών προβλημάτων, περαιτέρω επιτάχυνση της τεχνολογικής ανάπτυξης κ.ο.κ., αλλά βασικός στόχος είναι η οικονομική και στρατιωτική επικράτηση στην αντιπαράθεση με την Κίνα και τους άλλους ανταγωνιστές των ΗΠΑ, στον βαθμό βεβαίως που θα μπορέσουν να ελέγξουν το «τζίνι» που θα βγάλουν από το μπουκάλι. Στην περίπτωση ανάπτυξης ΤΓΝ, που ο Αμοντέι θεωρεί ότι απέχει μόλις ένα με δύο χρόνια, πιο εύκολα θα μπορούσε να προχωρήσει στην αφαίρεση από το Claude των περιορισμών για στρατιωτικές χρήσεις, θεωρώντας την ως πιο αξιόπιστη για τον αυτόνομο (χωρίς ανθρώπινο έλεγχο) χειρισμό όπλων. Η Anthropic ήταν η πρώτη εταιρεία που κατασκεύασε προσαρμοσμένα μοντέλα για «πελάτες εθνικής ασφαλείας» των ΗΠΑ.

Ηδη η Anthropic έκανε πίσω σε κάποιες από τις προβλέψεις του καταστατικού χάρτη της για την ανάπτυξη ΤΝ, τον οποίο ονομάζει «Πολιτική Υπεύθυνης Κλιμάκωσης» και ο οποίος την εμπόδιζε να βγάλει προς γενική χρήση νέα μοντέλα χωρίς ενσωματωμένα κατάλληλα μέτρα ασφάλειας σε αυτά. Μπροστά στην ένταση του ανταγωνισμού με τους άλλους αμερικανικούς ομίλους ΤΝ, αλλά και με τους κινεζικούς που τα μοντέλα τους βρίσκονται πια σε απόσταση αναπνοής από τα αμερικανικά, η Anthropic ανακοίνωσε ότι δεν μπορεί πια να καθυστερεί την απόδοση στο κοινό των μοντέλων της επειδή δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν ενυπάρχουν κίνδυνοι σε αυτά. Επιπλέον, ανακοίνωσε ότι θα πάψει να εμποδίζει τα εργαστήριά της να εκπαιδεύουν μοντέλα πάνω από ένα επίπεδο, χωρίς να έχουν ληφθεί κατάλληλα μέτρα προστασίας. Δηλαδή ένα τρομακτικό «πάμε κι όπου βγει» με την ΤΝ. Η αλήθεια είναι ότι οι άλλες εταιρείες ΤΝ εξαρχής δεν είχαν μπει καν στον κόπο να θέσουν στον εαυτό τους οποιονδήποτε περιορισμό στην ανάπτυξη της ΤΝ. Μάλιστα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού με την Κίνα για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, φροντίζει να αφαιρεί οποιονδήποτε ανασταλτικό παράγοντα στην εγχώρια ανάπτυξη της ΤΝ τυχόν τίθεται από Πολιτείες των ΗΠΑ.

Τι γίνεται μέσα στα εργαστήρια ανάπτυξης ΤΝ των μονοπωλίων το γνωρίζουν ελάχιστοι. Εκπαιδεύονται μοντέλα, όπως το Avocado της Meta ή το MAI-1 της Microsoft, που είναι ελάχιστα ή καθόλου γνωστά στο ευρύ κοινό. Η ΤΝ αναπτύσσεται στον καπιταλισμό στο πνεύμα της χρυσοθηρίας του 19ου αιώνα, ραγδαία, βίαια, χωρίς ουσιαστικό ενδιαφέρον για τους κινδύνους και τις παρενέργειες, με μόνο οδηγό το οικονομικό και γεωπολιτικό κέρδος, την άμυνα του συστήματος απέναντι στον εχθρό λαό. Και όλα αυτά γίνονται ακόμη πιο επικίνδυνα σε συνθήκες γενικής προετοιμασίας για ιμπεριαλιστικό πόλεμο.

Σχεδόν δύο χρόνια μετά την αποκάλυψη του AlphaFold 3 από τη θυγατρική της Google, DeepMind, η νεοφυής της DeepMind, Isomorphic Labs, ανακοίνωσε ένα νέο ακόμη ισχυρότερο μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), που όμως το κρατάει για τον εαυτό της. Σε μια 27σέλιδη τεχνική αναφορά εκθέτει τις ικανότητες της «μηχανής ανακάλυψης φαρμάκων», που ονόμασε IsoDDE, αλλά και ακριβείς προβλέψεις της για τον τρόπο που οι πρωτεΐνες, βασικά δομικά υλικά όλων των ζωντανών οργανισμών, αλληλεπιδρούν με τα μόρια πιθανών φαρμάκων και δομών αντισωμάτων, εντυπωσιάζοντας τους επιστήμονες αυτού του ερευνητικού τομέα.

Σε αντίθεση με τα συστήματα της σειράς AlphaFold για την πρόβλεψη της δομής των πρωτεϊνών, που ήταν προσβάσιμα σε ερευνητές και περιγράφηκαν λεπτομερώς σε επιστημονικές δημοσιεύσεις, η IsoDDE είναι απολύτως ιδιωτική και τα τεχνικά έγγραφα που τη συνοδεύουν προσφέρουν ελάχιστες πληροφορίες για το πώς μπορούν να επιτευχθούν ανάλογα αποτελέσματα. Ερευνητές είχαν καταφέρει να φτιάξουν ανεξάρτητα μοντέλα ανοιχτού κώδικα, όπως το Boltz-2, που πετύχαιναν αποτελέσματα ανάλογα με του AlphaFold 3, αλλά η IsoDDE ακολουθώντας κάποια νέα τεχνική υπερκέρασε τις δυνατότητες αυτών των συστημάτων. Ιδιαιτέρως η ικανότητα του νέου μοντέλου σε σχέση με τις αλληλεπιδράσεις με αντισώματα ανοίγει στην Isomorphic Labs, με έδρα τη Βρετανία, μια αγορά δεκάδων δισεκατομμυρίων λιρών. Ηδη έχει συνάψει συμφωνίες τέτοιου ύψους με τις φαρμακευτικές «Johnson & Johnson», «Eli Lilly» και «Novartis».

Αυτή είναι η άλλη όψη της τεράστιας προόδου στον τομέα της ΤΝ. Ακόμα και στις ειρηνικές χρήσεις της και παρότι βασισμένη συνολικά στη συσσώρευση γνώσης από ολόκληρη την ανθρωπότητα, στον καπιταλισμό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους για το καλό του ανθρώπου. Αιτία η ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και ως μέσο εργασίας η ΤΝ λειτουργεί ως μέσο παραγωγής. Η ΤΝ δεν είναι μια ατομική εφεύρεση, είναι η μηχανική συμπύκνωση όλης της ανθρώπινης γνώσης, του ανθρώπινου πολιτισμού, η κοινωνική γνώση του ανθρώπινου είδους που έχει μετατραπεί σε άμεση παραγωγική δύναμη, αποσπασμένη από το μυαλό του μεμονωμένου εργάτη και ενσωματωμένη σε μηχανές που ανήκουν στο κεφάλαιο.

Μόνο η κατάργηση της ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής θα μπορέσει να απελευθερώσει όλη τη δυναμική τους και ανάμεσα σε αυτά και τη δυναμική της ΤΝ στη συγκρότηση μιας κοινωνίας με επίκεντρο τις ανάγκες του ανθρώπου και όχι το κέρδος των λίγων σε βάρος των πολλών.