Eurokinissi

Ο «Ριζοσπάστης» δημοσιεύει σήμερα αποσπάσματα από τις εισηγήσεις του Κυρ. Ιωαννίδη σε αυτές τις εκδηλώσεις, με έμφαση στο Εθνικό Απολυτήριο και στις εξελίξεις που έχουμε μπροστά μας στο Λύκειο.

Οπως σημείωσε ο Κυρ. Ιωαννίδης, «η συζήτηση για το λεγόμενο Εθνικό Απολυτήριο, που αποτελεί βασικό κρίκο στο κυβερνητικό πρόγραμμα της ΝΔ, δεν αναθερμάνθηκε τυχαία. Τον Σεπτέμβρη του 2025, από το βήμα της ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να ντύσει με τον μανδύα του "εθνικού διαλόγου" μια προαποφασισμένη αντιλαϊκή τομή, καλώντας τα κόμματα της αντιπολίτευσης να συναινέσουν σε ένα σχέδιο που στόχος είναι να εφαρμοστεί άμεσα πάνω στους μαθητές που σήμερα βρίσκονται στη Β' Γυμνασίου.

Από τότε η κυβέρνηση παίζει ένα καλοστημένο παιχνίδι αποπροσανατολισμού. Με συνεχείς παλινωδίες και "μπρος - πίσω" (...) όχι γιατί δεν έχει σχέδιο, αλλά γιατί επιδιώκει να το περάσει χωρίς μαζικές αντιδράσεις.

Η αλήθεια είναι απλή: Τα "μπρος - πίσω" της κυβέρνησης εκφράζουν φόβο. Φόβο για το πολιτικό κόστος. Ακόμα και αστικά Μέσα Ενημέρωσης αναγνωρίζουν ότι η εφαρμογή του Εθνικού Απολυτηρίου θα προκαλέσει αντιδράσεις, γιατί επιδεινώνει απότομα τη θέση των μαθητών και των οικογενειών τους. Η κυβέρνηση γνωρίζει καλά ότι φέρνει ένα μέτρο που εντείνει την εξεταστική πίεση, ενισχύει τους ταξικούς φραγμούς και μετατρέπει το σχολείο σε ακόμα πιο σκληρό μηχανισμό επιλογής και αποκλεισμού. Γι' αυτό και προσπαθεί να το επιβάλει σταδιακά, "δοκιμάζοντας αντοχές" και καλλιεργώντας κλίμα συναίνεσης εκεί που στην πραγματικότητα υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων».

Τόνισε ότι «ο στόχος του Εθνικού Απολυτηρίου είναι να αποκλείσει ακόμα περισσότερα παιδιά από τη μόρφωση. Και για να τον πολεμήσουμε πρέπει τώρα να δείξουμε τη μέγιστη δυνατή επιμονή στο δικαίωμα των παιδιών μας, ανεξάρτητα από τις επιλογές που θα κάνουν στη ζωή, να μορφώνονται ολόπλευρα, όχι υπερασπιζόμενοι το υπάρχον σχολείο και Λύκειο, αλλά ούτε κλείνοντας το μάτι και συμβάλλοντας άθελά μας στους σχεδιασμούς που το κάνουν πιο ταξικό, πιο ανταγωνιστικό, πιο βαρετό, τελικά πιο εχθρικό στις ανάγκες των μαθητών».

Καθώς όλοι καταλαβαίνουν ότι τα κυβερνητικά σχέδια θα αυξήσουν την ανάγκη φροντιστηρίων, ο Κυρ. Ιωαννίδης απάντησε στην προσπάθεια της κυβέρνησης να καθησυχάσει:

«Το φροντιστήριο είναι αποτέλεσμα του ανταγωνισμού των πανελλαδικών και της αδυναμίας του σχολείου να προετοιμάσει τα παιδιά γι' αυτές. Το διαδικτυακό φροντιστήριο με μαθήματα - "κονσέρβα", που διαφημίζει ότι κάνει η κυβέρνηση, δεν αποτελεί λύση, αφού στα παιδιά που έχουν ανάγκη για εξωσχολική κρατική στήριξη πρέπει να δίνεται προσωπική βοήθεια, να υπάρχει δηλαδή ισχυρή παιδαγωγική σχέση για να μπορούν οι εκπαιδευτικοί να εντοπίζουν αδυναμίες. Οι εξετάσεις δεν διαλέγουν τους "καλύτερους γενικά", αλλά τόσους όσοι έχει αποφασιστεί να μπουν σε ένα Τμήμα. Δεν μετράει αν ένα παιδί "ξέρει", αλλά αν θα είναι μέσα στους "πρώτους".

Γι' αυτό και τα θέματα δεν μπαίνουν για να ελέγξουν ουσιαστικά τη γνώση, αλλά για να ξεχωρίσουν τους μαθητές μεταξύ τους.

Η Τράπεζα Θεμάτων κάνει τα πράγματα χειρότερα. Η ύλη "πρέπει να βγει πάση θυσία", με γρήγορους ρυθμούς, που πολλά παιδιά δεν μπορούν να τους ακολουθήσουν.

Αποτέλεσμα; Κενά, απογοήτευση, παπαγαλία αντί για κατανόηση. Παιδιά που κουράζονται, χάνουν το ενδιαφέρον ή μένουν πίσω.

Και εδώ φαίνεται καθαρά η κοινωνική αδικία. Τα παιδιά που δεν έχουν φροντιστήριο, που το σχολείο τους είχε ελλείψεις σε καθηγητές ή που ξεκινούν από πιο δύσκολη αφετηρία, είναι αυτά που χτυπιούνται πρώτα. Δεν είναι τυχαίο ότι με την εφαρμογή της Τράπεζας Θεμάτων, τη δεκαετία του 2010, αυξήθηκαν απότομα οι αποτυχίες στην Α' Λυκείου.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, επίσης, ο ρόλος του εκπαιδευτικού αλλάζει. Αντί να είναι παιδαγωγός, γίνεται "προπονητής εξετάσεων". Χάνει τη δυνατότητα να προσαρμόσει το μάθημα στις ανάγκες της τάξης του και των μαθητών».

Στο ερώτημα γιατί επιμένουν όλες οι κυβερνήσεις σε αυτήν την απαράδεκτη κατεύθυνση, εξήγησε ότι «αυτή είναι η στρατηγική τους:

• Κάνοντας το Γενικό Λύκειο πιο δύσκολο, να εξωθηθούν περισσότερα παιδιά προς την πρόωρη κατάρτιση, με βάση τις στρατηγικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τις οποίες υλοποίησαν όλες οι κυβερνήσεις στην Ελλάδα και στο επίκεντρό τους έχουν την παραγωγή φτηνού και "ευέλικτου" εργατικού δυναμικού, με χαμηλές απαιτήσεις, για να αυξάνεται η κερδοφορία των καπιταλιστών.
• Να δημιουργηθεί μεγαλύτερη δεξαμενή πελατείας για την αγορά προσόντων και πτυχίων που έχει διαμορφωθεί, η οποία υποβαθμίζει παραπέρα τα μορφωτικά και επαγγελματικά δικαιώματα των νέων και αδειάζει τις τσέπες των οικογενειών».

Μίλησε ακόμα για την απονομιμοποίηση του σχολείου, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων πως «μέσα στο σχολείο οι μαθητές, οι έφηβοι νιώθουν ολοένα και περισσότερο ότι δεν ανήκουν στη σχολική κοινότητα. Προσέξτε: Δεν λένε ότι δεν έχουν φίλους. Αλλά ότι δεν μπορούν να αποδεχτούν επί της ουσίας κοινούς σκοπούς, αξίες, κανόνες λειτουργίας του σχολείου τους. (...) Το σχολείο αδυνατεί να προσδώσει νόημα στη γνώση και στη συλλογική ζωή. Και από αυτόν τον "βάλτο" δεν σώζεται ούτε με δεξιότητες και φιοριτούρες ανούσιες, που δήθεν δίνουν απάντηση στην κρίση του ενώ στην ουσία αναπαράγουν το πρόβλημα. Το παιδί ρωτά: "Γιατί να μάθω αυτά;", "ποιο είναι το νόημα αυτού που κάνουμε;" Αν η απάντηση είναι "για να γράψεις καλά στις εξετάσεις", τότε το κίνητρο παραμένει εξωτερικό. Δεν συγκροτείται προσωπικό νόημα και άρα ούτε πραγματική μάθηση, ούτε ενεργή προσωπικότητα. Η σχολική κρίση δεν είναι απλώς μορφωτική ή θεσμική: Το παιδί δεν βλέπει τον εαυτό του στο περιεχόμενο του σχολείου».

Ακολούθως τόνισε:

«Το Λύκειο νοσεί γιατί η κοινωνία που το στηρίζει νοσεί. Σαπίζει. Ακριβώς επειδή εντάσσεται στις ανάγκες του καπιταλιστικού συστήματος, μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε ένα ατελείωτο εξεταστικό κέντρο, σε έναν "προθάλαμο" φροντιστηρίου. Ενα σχολείο που αντί να μορφώνει ολόπλευρα, απαξιώνεται στη συνείδηση των μαθητών, αδειάζει από περιεχόμενο, απογυμνώνεται από κάθε ουσιαστική μορφωτική και παιδαγωγική λειτουργία. Και αυτό δεν είναι "αστοχία", είναι συνειδητή επιλογή.

Γιατί ο καπιταλισμός δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ανταγωνισμό. Ζει και αναπαράγεται μέσα από αυτόν. Και αυτός ο ανταγωνισμός μεταφέρεται και στο σχολείο: Οι μαθητές ωθούνται να παλέψουν ο ένας ενάντια στον άλλον για μια "θέση στον ήλιο", σε μια κοινωνία όπου το δικαίωμα στη σταθερή εργασία και στις ουσιαστικές σπουδές υπονομεύεται διαρκώς. Σε μια κοινωνία όπου λόγω της αναρχίας της παραγωγής και της δίψας για κέρδος, η εργατική δύναμη είτε περισσεύει και πετιέται στην ανεργία είτε αξιοποιείται φτηνά και ευκαιριακά.

Αυτές οι πλευρές δεν είναι "δευτερεύουσες". Είναι η καρδιά του προβλήματος. Και γι' αυτό είναι αναγκαίο να αναδεικνύονται σταθερά, σε αντιπαράθεση με τα επιμέρους μέτρα και τις "μεταρρυθμίσεις" που προωθούνται.

Οι θέσεις του ΚΚΕ για την πρόσβαση, για το Λύκειο, για την Εκπαίδευση συνολικά, δεν αποτελούν μια δέσμη τεχνικών προτάσεων. Αποτελούν πρόταση σύγκρουσης με την ίδια τη λογική που μετατρέπει τη γνώση σε εμπόρευμα και τη μόρφωση σε προνόμιο.

Γιατί το ζήτημα της επιλογής δεν εξαφανίζεται σε μια άλλη κοινωνία, αλλά αλλάζει χαρακτήρα. Σε μια σοσιαλιστική οργάνωση της κοινωνίας η όποια επιλογή δεν θα είναι εργαλείο αποκλεισμού, αλλά επιστέγασμα μιας συνολικής κοινωνικής διαδικασίας που διασφαλίζει πραγματικά ίσους όρους για όλους. Μιας διαδικασίας όπου με ευθύνη του εργατικού κράτους λαμβάνονται άμεσα και ουσιαστικά μέτρα, οικονομικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά, ώστε κάθε παιδί να έχει πλήρη και ολόπλευρη πρόσβαση στη γνώση».

Κλείνοντας διατύπωσε μια «άποψη που έρχεται από πολύ μακριά, όταν η αστική τάξη έπαιζε προωθητικό και όχι ανασχετικό ρόλο στην ανθρώπινη Ιστορία. Την άποψη του μεγάλου παιδαγωγού Κομένιου στη "Μεγάλη Διδακτική" του, διατυπωμένη το 1640 αλλά άκρως επίκαιρη: "Δεν υπάρχει στον κόσμο τόσο ψηλός βράχος ή κάστρο στο οποίο δεν μπορεί ν' ανέβει ο καθένας που έχει πόδια, αρκεί οι στήλες να είναι βαλμένες σωστά ή τα σκαλοπάτια τα λαξευμένα στον βράχο να είναι φτιαγμένα στη σωστή κατεύθυνση και σειρά, και προστατευμένα με κάγκελα για τον κίνδυνο πτώσης στον γκρεμό. Γι' αυτό, αν έως την κορυφή των γνώσεων φτάνουν μόνο τόσοι λίγοι, ενώ άλλοι σε κάποιο βαθμό την προσεγγίζουν φτάνοντας εκεί με δυσκολία, λαχανιασμένοι, κουρασμένοι, ζαλισμένοι, συνεχώς σκοντάφτοντας και πέφτοντας, αυτό συμβαίνει όχι γιατί υπάρχει κάτι άφταστο για το ανθρώπινο είδος αλλά διότι τα σκαλοπάτια είναι άσχημα διευθετημένα, χαλασμένα, με κενά, ετοιμόρροπα, δηλαδή γιατί η μέθοδος είναι μπερδεμένη. Αναμφισβήτητα, πάνω σε σωστά διευθετημένα, γερά, ασφαλή σκαλοπάτια μπορούμε να οδηγήσουμε οποιονδήποτε σε οποιοδήποτε ύψος".

Και έτσι, σύντροφοι και φίλοι, το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί ο άνθρωπος να ανέβει ψηλά - το έχει αποδείξει χιλιάδες φορές στην Ιστορία του. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος στήνει τα σκαλοπάτια, προς τα πού τα στρέφει, ποιοι μένουν κάτω και ποιοι φτάνουν στην κορυφή. Γιατί τίποτα δεν είναι άφταστο για τον άνθρωπο. Και όταν τα σκαλοπάτια είναι σπασμένα, στραβά, κρυμμένα μέσα στην ομίχλη των ταξικών εμποδίων, τότε δεν φταίνε τα πόδια του λαού - φταίει η κατεύθυνση που τακτοποιεί η εξουσία των εκμεταλλευτών. Εμείς παλεύουμε για μια κοινωνία που θα στήσει γερά, φωτεινά, ασφαλή σκαλοπάτια για όλους. Και αν σήμερα μοιάζει δύσκολο, ξέρουμε πως το αύριο χτίζεται όπως χτίζεται το μονοπάτι στον βράχο: Με καθαρή κατεύθυνση, με συλλογική δουλειά, με την πίστη ότι όλες οι κορυφές μπορούν να κατακτηθούν - αρκεί να τις φτιάξουμε έτσι ώστε να είναι για όλους. Αυτός είναι ο δρόμος μας. Και αυτό το μέλλον δεν θα μας το χαρίσει κανείς. Θα το χτίσουμε, σκαλί - σκαλί, με τα χέρια και τα όνειρά μας».