Παρασκευή 20 Φλεβάρη 2026
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΦΛΕΒΑΡΗΣ 1973 - 2026
53 χρόνια από την κατάληψη της Νομικής

Τέτοιες μέρες, από το απόγευμα της 21ης έως και το βράδυ της 23ης Φλεβάρη 1973, στην καρδιά της δικτατορίας, έγινε η κατάληψη της Νομικής Σχολής στην Αθήνα.

Στις 20 Γενάρη 1973 οι σπουδαστές της Αρχιτεκτονικής και της Σχολής Χημικών Μηχανικών του Πολυτεχνείου κήρυξαν αποχή καταγγέλλοντας τη λειτουργία των ξενόγλωσσων ινστιτούτων και το περιεχόμενο του «Καταστατικού Χάρτη για την Παιδεία». Σε αποχή βρίσκονταν ήδη και οι Πολιτικοί Μηχανικοί.

Σε «απάντηση», η Σύγκλητος του ΕΜΠ έκλεισε αρχικά την Αρχιτεκτονική και τη Σχολή Χημικών Μηχανικών και στη συνέχεια (26 Γενάρη 1973) ανέστειλε τη λειτουργία όλου του Ιδρύματος.

Στις 5 Φλεβάρη και ενώ έχουν σημειωθεί και άλλες κινητοποιήσεις (σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Γιάννενα και Πάτρα) αλλά και διώξεις φοιτητών, οι σπουδαστές όλων των Σχολών του ΕΜΠ αποφασίζουν να απέχουν από τα μαθήματα.

Στις 10 Φλεβάρη 1973, η Χούντα προκειμένου να ανακόψει την ορμή των φοιτητικών αγώνων εξέδωσε το Νομοθετικό Διάταγμα 1347/1973, το οποίο όξυνε την καταστολή διευρύνοντας τις περιπτώσεις υποχρεωτικής στράτευσης των φοιτητών. Πιο συγκεκριμένα, προέβλεπε ότι ο υπουργός Εθνικής Αμυνας μπορούσε να διατάσσει τη διακοπή της αναβολής στράτευσης των σπουδαστών στις ακόλουθες περιπτώσεις: α. λόγω επιβολής οποιασδήποτε πειθαρχικής ποινής, β. λόγω καταδίκης για παράβαση συγκεκριμένων άρθρων του Ποινικού Κώδικα (π.χ. «συμμετοχή εις αθέμιτον σωματείον», «απείθειαν», «στάσις», «θρασύτητα κατά της αρχής» κ.ά.), γ. λόγω «οιασδήποτε υπαίτιου αποχής εκ των παραδόσεων, εξετάσεων ή ασκήσεων των Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων ή προτροπής εις τοιαύτην αποχήν, ανεξαρτήτως της πειθαρχικής διώξεως επί ταύταις».

Η αντίδραση των φοιτητών ήταν άμεση. Στις 14 Φλεβάρη, εκατοντάδες σπουδαστές του Πολυτεχνείου συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο του Ιδρύματος απαιτώντας την ανάκληση του Νομοθετικού Διατάγματος. Η αστυνομία επενέβη με βία, με ξυλοδαρμούς ακόμα και μέσα στην αίθουσα της Συγκλήτου. Πολλοί φοιτητές τραυματίστηκαν, 45 συνελήφθησαν και 11 απ' αυτούς παραπέμφθηκαν στο Αυτόφωρο Πλημμελειοδικείο για εξύβριση κατά συρροή «μετά θρασύτητος» σε συνδυασμό με παράβαση του Ν. 4000/1959 «Περί Τεντιμποϊσμού». Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, η Σύγκλητος του ΕΜΠ παραιτήθηκε.

Ο Σταματόπουλος, υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ της Χούντας, προσπάθησε να παρουσιάσει τους αγωνιζόμενους φοιτητές ως μειοψηφία που «καθοδηγούνται απροκαλύπτως από το Κομμουνιστικόν Κόμμα». Ανάλογες ήταν και οι «αποκαλύψεις» του αστικού Τύπου.

Στις 15 Φλεβάρη, η Χούντα ανακοίνωσε τη στράτευση 37 σπουδαστών, οι οποίοι «προέτρεπον εις αποχήν εκ των μαθημάτων άλλους σπουδαστάς, παρακωλύοντες την προέλευσιν τούτων εις τους χώρους διδασκαλίας».

Την επόμενη μέρα, 2.500-3.000 φοιτητές από τις Σχολές της Αθήνας συγκεντρώθηκαν στη Νομική. Κατά την αποχώρησή τους, δέχθηκαν επίθεση από ασφαλίτες και ΕΚΟΦίτες.

Οι επιστρατεύσεις φοιτητών συνεχίστηκαν, το ίδιο όμως και οι κινητοποιήσεις που κορυφώθηκαν στις 21-23 Φλεβάρη με την κατάληψη της Νομικής.

Οι συγκεντρωμένοι ήταν περίπου 4.000 και σε μία από τις ανακοινώσεις που εξέδωσαν ανέφεραν:

«Συγκεντρωθήκαμε στο κτίριο της Νομικής, για να εκφράσουμε ειρηνικά τη διαμαρτυρία μας εναντίον του Ν.Δ. 1347 (...) Καλούμε όλες τις σχολές σε καθολική αποχή μέχρι να ανακληθεί το διάταγμα».

Η κατάληψη που κράτησε περίπου 48 ώρες έληξε με την αποχώρηση των φοιτητών από το κτίριο, που συγκρότησαν μεγάλη διαδήλωση μαζί με χιλιάδες άλλους φοιτητές και εργαζομένους, η οποία και δέχθηκε λυσσώδη επίθεση ΕΣΑτζήδων - ΕΚΟΦιτών και τύπων του υποκόσμου.

Η απήχηση της κατάληψης της Νομικής υποχρέωσε τη δικτατορία να πάρει ορισμένα μέτρα, ώστε να αποφύγει ανάλογα περιστατικά στο μέλλον.

Παρά την τρομοκρατία, οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν μέχρι το τέλος της ακαδημαϊκής χρονιάς. Στις 16 Μάρτη 1973, φοιτητές κατέλαβαν τη Λέσχη του Πανεπιστημίου Πάτρας και η Ασφάλεια έσπασε με τσεκούρια τις πόρτες, συλλαμβάνοντας 30 φοιτητές. Στις 20 Μάρτη περίπου 2.500 φοιτητές συγκεντρώθηκαν στη Νομική και αντιμετώπισαν και πάλι την άγρια καταστολή δυνάμεων της ΕΣΑ, των ΛΟΚ και της αστυνομίας. Στην επέτειο της επικράτησης του πραξικοπήματος, εκατοντάδες φοιτητές διαδήλωσαν στο κέντρο της Αθήνας φωνάζοντας αντιδικτατορικά συνθήματα. Στις 11 και 15 Μάη έγιναν φοιτητικές συγκεντρώσεις στην Αθήνα με αίτημα την απελευθέρωση των συλληφθέντων φοιτητών.

Η ακαδημαϊκή χρονιά '72 - '73 έκλεισε με την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η Νομική είχε ανοίξει τον δρόμο.

Ρεπορτάζ από κείνες τις μέρες του Φλεβάρη

Δημοσιεύτηκε στην «Πανσπουδαστική» Νο 5, Φλεβάρης 1973

«Οι δύο μέρες, 22 και 23 του Φλεβάρη, θα μείνουν στην ιστορία του φοιτητικού κινήματος σαν μέρες ηρωισμού και αυτοθυσίας, μέρες ενότητας και συντονισμένης δράσης. Τα περήφανα σπουδαστικά νειάτα καταλαμβάνουν για 48 ώρες το κτίριο της Νομικής, έδειξαν πόση δύναμη και θάρρος έχουν όταν υπερασπίζουν ενωμένοι τα αιτήματά τους που με τόση βία και αυθαιρεσία έχει καταπνίξει η φασιστική χούντα.

48 ώρες σ' ένα κτίριο 4.000 αδούλωτες ψυχές διακήρυξαν περίτρανα τον όρκο τους στο όνομα της λευτεριάς και της δημοκρατίας. Και ο ελληνικός λαός άκουσε, είδε και κατέβηκε σύσσωμος να συμπαρασταθεί στα παιδιά του και στο δίκαιο αγώνα τους.

Το κτίριο καταλήφθηκε στις 6 ώρα, το απόγευμα της Τετάρτης. Οι φοιτητές έκλεισαν αμέσως τις πόρτες, τις στέριωσαν με θρανία, με σακκιά γεμάτα τσιμέντα, με σωλήνες νερού και τις κάρφωσαν με ξύλα. Τοποθέτησαν αμέσως φρουρούς, που άλλαζαν με βάρδιες, όρισαν επιτροπές ασφάλειας, φαρμακευτικής περίθαλψης, κ.λπ.

Εξω από την είσοδο στη Σόλωνος είχαν μαζευτεί 50 εκοφίτες που φώναζαν και απειλούσαν τους γονείς που ζητούσαν να δουν τα παιδιά τους. Βρίζαν και λέγαν: "Βλέπετε το νέο ΕΑΜ; Μη φωνάζετε γιατί θα σας σκοτώσουμε".

Μέσα στο κτίριο φοιτητές της Ιατρικής έδιναν τις πρώτες συμβουλές για να αποφευχθούν τυχόν συμπτώματα από την πείνα. Ηλεκτρολόγοι, μηχανολόγοι έφτιαξαν ειδικές μικροφωνικές εγκαταστάσεις και προμήθευσαν τις επιτροπές με τηλεβόες. Αμέσως μοιράστηκαν τα τσιγάρα και τα τρόφιμα, που υπήρχαν, σε όλους. Οι φοιτητές πήραν τα κλειδιά από το θυρωρό, άνοιξαν τα γραφεία των καθηγητών και έβαλαν εκεί τους αρρώστους. Εφτιαξαν τα μεγάλα πανό σε κομμάτια από χαρτόνι και τα τοποθέτησαν στην ταράτσα του κτιρίου.

Το βράδυ οι φοιτητές πριν κοιμηθούν τραγούδησαν και χόρεψαν στην ταράτσα το χορό του Ζαλόγγου, "εμείς οι μαύροι κλέφτες" και άλλα τραγούδια της λευτεριάς. Κάτω, γύρω από το κτίριο, στους δρόμους και στα στενά έμειναν ξάγρυπνοι χιλιάδες φοιτητές και απλοί άνθρωποι του λαού, συμπαράσταση στους κλεισμένους αγωνιστές.

Το πρωί το εγερτήριο σήμανε νωρίς. Στις 6 ήταν όλοι στο πόδι. Ανέβηκαν στην ταράτσα, σήκωσαν τη σημαία και χαιρέτησαν όλους αυτούς που στάθηκαν κοντά τους την πρώτη νύκτα. Στο μεταξύ επιτροπές από γονείς, ιερωμένους και φοιτητές προσπάθησαν να περάσουν μέσα με τρόφιμα αλλά τα φασιστικά όργανα τους εμπόδισαν. Οι κάτοικοι των απέναντι πολυκατοικιών πέταγαν στα παιδιά φρούτα, καραμέλες και τσιγάρα.

Στις 7 της άλλης μέρας οι φοιτητές εγκατέλειψαν το κτίριο και πρωτοστάτησαν στη μεγαλειώδη διαδήλωση φοιτητών - λαού στους δρόμους της Ακαδημίας, Πανεπιστημίου, Κάνιγγος, Ομόνοια, Πατησίων. 30.000 λαού διαδήλωνε την απόφασή του να συνεχίσει τον αγώνα για δημοκρατία και λευτεριά φωνάζοντας: "Ψηλά το κεφάλι λαέ", "συμπαράσταση λαέ", "ελευθερία", "ένας είναι ο αρχηγός, ο κυρίαρχος λαός", "κάτω η επιστράτευση" κ.ά.

Οργανωμένα τάγματα ΕΣΑτζήδων, ΛΟΚατζήδων και καθαρμάτων του υποκόσμου επιτέθηκαν με λύσσα ενάντια στο λαό. Κρατώντας αλυσίδες, ζώνες, γκλομπς, σιδερένιες γροθιές και υποκόπανους επιδόθηκαν σ' ένα όργιο βίας, χύνοντας στους δρόμους της Αθήνας το αίμα του περήφανου λαού της. Υπάρχουν εκατοντάδες βαρειά τραυματισμένοι και μερικοί ετοιμοθάνατοι.

Η 23 του Φλεβάρη θα μείνει στην ιστορία σαν φωτεινό ορόσημο, σαν μέρα που το αγωνιστικό φρόνημα των φοιτητών και όλου του λαού νίκησε τη βία».



Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ