Στη γεμάτη από κόσμο Αποθήκη 1 στο λιμάνι την κεντρική ομιλία έκανε ο Βαγγέλης Ευαγγελόπουλος, μέλος του Γραφείου Περιοχής Ανατ. Μακεδονίας - Θράκης του ΚΚΕ και Γραμματέας της ΤΕ Εβρου. Καλωσορίζοντας εκ μέρους της ΤΕ Εβρου τους απογόνους των 6 εκτελεσμένων που βρέθηκαν στην εκδήλωση, τους ευχαρίστησε για τα πολύτιμα στοιχεία που παρέδωσαν, πολλά αδημοσίευτα, και τα οποία παρουσιάστηκαν στη συνέχεια στην εκδήλωση.

Σημείωσε πως οι φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής, που η δημοσίευσή τους προκάλεσε δέος, συγκίνηση και θαυμασμό σε ολόκληρο τον λαό, «ανέδειξαν τη χρεοκοπία των ανιστόρητων θεωριών των "δύο άκρων", της ταύτισης του κομμουνισμού με τον φασισμό. Ολων αυτών των εκτρωμάτων που επινοούν τα επιτελεία της ΕΕ και αναπαράγονται από κυβερνήσεις, αστικά κόμματα, μερίδα καθηγητών και άλλους».

Τόνισε ότι οι φωτογραφίες «αποτύπωσαν τους δύο κόσμους που βρίσκονταν και τότε σε ανειρήνευτη σύγκρουση μεταξύ τους. Στη μία μεριά των φωτογραφιών ο αγωνιστής λαός, που πάλευε για τη λευτεριά του από τον κατακτητή και τα δεσμά της εκμετάλλευσης, ο λαός που υπέφερε από το αστικό κράτος και πριν και κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Και στην άλλη μεριά των φωτογραφιών ήταν οι εκτελεστές των 200, οι ναζί κατακτητές, το ελληνικό αστικό κράτος που παρέδωσε στους ναζί τους φυλακισμένους κομμουνιστές, εκ των οποίων ορισμένοι ήταν φυλακή ακόμα και πριν την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά. (...)

Η στάση των κομμουνιστών ήταν πατριωτική. Αυτοί πάλεψαν στο βουνό, στις φυλακές, στην παρανομία, ενάντια στην πείνα και στον θάνατο, για την απελευθέρωση από την τριπλή φασιστική κατοχή. (...)

Οι δύο κόσμοι που υπήρχαν και συγκρούονταν τότε υπάρχουν και συγκρούονται και σήμερα. Γι' αυτό προσπαθούν να φέρουν τους 200 στα μέτρα της σημερινής προπαγάνδας του συστήματος, αναπαράγοντας τα περί "εθνικού συμφέροντος"! Ετσι βαφτίζουν αυτοί το συμφέρον των εφοπλιστών, των βιομηχάνων, των τραπεζών, των ενεργειακών και κατασκευαστικών ομίλων, των εκμεταλλευτών του μόχθου του λαού».

Υπογράμμισε πως οι 200 «διάλεξαν τον δύσκολο, ανηφορικό δρόμο, αλλά και τον μοναδικό που οδηγεί σε μια περήφανη, λεύτερη, καλύτερη ζωή για την εργατική τάξη και τον λαό. Η θυσία τους είχε σκοπό και το όραμά τους είχε όνομα: Ηταν η κατάκτηση της εργατικής - λαϊκής εξουσίας στη χώρα μας, ο σοσιαλισμός - κομμουνισμός!

Οι εργαζόμενοι, οι νέοι και οι νέες της πατρίδας μας, ολόκληρος ο λαός, που αντίκρισαν με περηφάνια αυτά τα ντοκουμέντα των 200, είδαν σε αυτά την απόδειξη ότι ο απλός άνθρωπος μπορεί να γίνει γίγαντας όταν παλεύει για ανώτερα ιδανικά».

Και κάλεσε σε «ακόμα μεγαλύτερη ενίσχυση του ΚΚΕ, που έχει αποδείξει ότι μαζί με τους αγώνες του λαού αποτελεί την πραγματική εργατική - λαϊκή αντιπολίτευση στην κυρίαρχη πολιτική που υλοποιεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη, και μέσα στη Βουλή και έξω από αυτή. Γιατί το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα που έχει πρόταση και Πρόγραμμα το οποίο μας βγάζει από τα σημερινά αδιέξοδα».

Αμέσως μετά πήρε τον λόγο η Νίκη Δραμανίδου, μέλος της ΤΕ Εβρου. Παρουσίασε γνωστά αλλά και νέα, αδημοσίευτα στοιχεία για τη ζωή και τη δράση των 6 Εβριτών κομμουνιστών εκτελεσμένων, ενώ κλείνοντας τόνισε ότι το επόμενο διάστημα οι δυνάμεις του ΚΚΕ θα πάρουν πρωτοβουλίες προς τα Δημοτικά Συμβούλια Αλεξανδρούπολης, Σουφλίου και Διδυμοτείχου με σκοπό τα ονόματα των 6 ηρώων Εβριτών εκτελεσμένων της Καισαριανής να κοσμήσουν δρόμους των πόλεων.

Την όμορφη εκδήλωση έκλεισε η συγγραφέας Σωτηρία Μαραγκοζάκη, η οποία ανέδειξε το αποτύπωμα της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής στην Τέχνη. Κατά την παρέμβασή της η συγκίνηση ήταν μεγάλη, ενώ υπήρξε μεγάλο ενδιαφέρον από τους παρευρισκόμενους ώστε να έρθουν περισσότερο σε επαφή με τα έργα που αναδείχθηκαν.

Οπως είπε χαρακτηριστικά η συγγραφέας κλείνοντας, «το ίχνος της αιματοβαμμένης Πρωτομαγιάς του 1944 αποδεικνύεται ισχυρό και διαχρονικό στην εγχώρια Τέχνη. Διατύπωμα που συνδαυλίζει διαρκώς τη μνήμη, καθιστώντας την άσβεστη και ισχυρή, αστείρευτη πηγή έμπνευσης και μήτρα αξιών σε έναν περίκλειστο, στεγνό κόσμο, που διψά για αλήθεια και πολιτισμό μέσα στα αδιέξοδα και στη βαρβαρότητα του καπιταλισμού.

Οπως οι επαναστάτες δεν γεννιούνται μέσα από την όποια ευθυγράμμιση των άστρων, έτσι και οι 200 κομμουνιστές της Καισαριανής δεν ήταν υπεράνθρωποι, δεν ήταν υπερήρωες, αλλά είχαν αναλάβει από χρόνια πριν - πολλοί είχαν φυλακιστεί ή εκτοπιστεί πριν τη δικτατορία του Μεταξά - όλα τα ρίσκα των κοινωνικών συγκρούσεων με το αστικό κράτος, έχοντας πλήρη επίγνωση του αμείλικτου της ταξικής πάλης που διεξάγουν.

Η βαθιά πίστη στον συλλογικό αγώνα, η αμείωτη θέληση για ανατροπή του εκμεταλλευτικού συστήματος, η ακράδαντη βεβαιότητα πως ένας κόσμος ισότητας, ειρήνης, δικαιοσύνης με σοσιαλισμό είναι εφικτός, ατσαλώνανε κυριολεκτικά τις αντοχές τους, διαμορφώνανε τον χαρακτήρα τους, σμιλεύανε τις σχέσεις τους.

Ητανε κομμουνιστές, ήτανε άνθρωποι, και στην ύστατη μάχη με τον θάνατο ήτανε βέβαιοι πως η ζωή που δίνανε δεν πήγαινε χαμένη, έπιανε κυριολεκτικά τόπο στο παρόν, στο παρελθόν, στο μέλλον. Δεν ήταν ξόδεμα, ούτε ξόδι, μα έξοδος ανάλογη με εκείνη στο Μεσολόγγι. Κι αν ξαναζούσε ο ποιητής, ίσως να αφιέρωνε τον φοβερό στίχο του "τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι" στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής».

• Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης προβλήθηκαν αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ της ΚΝΕ «Πρωτομαγιά του 1944» και βίντεο με τα φωτογραφικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 και τους 6 Εβρίτες.

Αλατζιάς Νικόλαος του Γεωργίου, γεννημένος 26/1/1913 στο Σουφλί. Αριστος μαθητής Γυμνασίου με διαγωγή κοσμιοτάτη, που μετατράπηκε σε κακή, ως τιμωρία για την επαναστατική του δράση αποβάλλοντάς τον έτσι από όλα τα σχολεία. Τον Αύγουστο 1932 συλλαμβάνεται με άλλους νέους γιατί αναρτήθηκαν στο Σουφλί κόκκινες σημαίες την 1η Αυγούστου, χαρακτηρισμένη από τη Γ' Κομμουνιστική Διεθνή Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ιμπεριαλιστικού Πολέμου. Τον Σεπτέμβρη του 1932 οι δολοφονικές επιθέσεις της Αστυνομίας κατά των προεκλογικών συγκεντρώσεων Ενιαίου Μετώπου Εργατών και Αγροτών στο Σουφλί αντιμετωπίζονται από την αποφασιστική στάση της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Σουφλίου, που πραγματοποιεί συγκέντρωση με πάνω από 2.000 εργαζόμενους. Από τον Φλεβάρη του 1933 έως και τον Ιούνη του 1936, στη μεγάλη απεργία των μεταξεργατριών που συσπείρωσε όλο τον λαό της περιοχής, σηροτρόφους, εργάτες γης, οικοδόμους, επαγγελματίες με το σύνθημα «100 δραχμές ή θάνατος», εξακολουθεί να στέλνει ανταποκρίσεις. Ακολουθούν δεκάδες συλλήψεις και εκτοπίσεις, με τον Αλατζιά να βρίσκεται εκτοπισμένος στη Φολέγανδρο σε ηλικία 23 ετών, κι από εκεί στην Ακροναυπλία.

Καδηίκας Ιωάννης του Θεοδώρου, γεννήθηκε το 1913 στο Διδυμότειχο, ράφτης στο επάγγελμα, μέλος της ΟΚΝΕ. Στο αρχείο των εκτελεσμένων εμφανίζεται, πιθανά από λάθος, με καταγωγή από την Πελοπόννησο.

Κηπουρός Απόστολος του Πασχάλη, αγρότης, από το Σουφλί, γεννημένος το 1908. Ηταν στέλεχος του ΚΚΕ με δράση στους εργατικούς αγώνες που αναπτύχθηκαν στο Σουφλί το διάστημα 1930-1936. Με τις μαζικές εκτοπίσεις μετά την απεργία του 1936 στο Σουφλί βρέθηκε εξόριστος, μετά στην Ακροναυπλία, από εκεί στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου και κατόπιν στην Καισαριανή. Η οικογένεια είχε χάσει την επαφή μαζί του την περίοδο από τη σύλληψή του, ενώ ενημερώθηκαν για την εκτέλεσή του μέρες μετά από αυτήν.

Κυρανούδης Αθανάσιος, αγρότης, από το Σουφλί, γεννημένος το 1909. Στέλεχος του ΚΚΕ. Τον Γενάρη 1932 παίρνει μέρος στην ίδρυση του Σωματείου Εργατών Γης στο Σουφλί με τη συμμετοχή 400 εργατών γης και φτωχών χωρικών. Οι πλούσιοι της πόλης πάθανε πανικό από την απροσδόκητη για αυτούς άνοδο του κινήματος και καταβάλλουν απεγνωσμένες προσπάθειες για τη διάλυση του σωματείου. Στις εκλογές του 1934 ήταν υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος με τον «κόκκινο δήμαρχο» σύντροφο Κώστα Κολοζώφ. Τον Απρίλιο 1936, κατά την προετοιμασία της απεργίας η Αστυνομία τον τσακίζει στο ξύλο γιατί πήγε στο τυπογραφείο προκήρυξη του σωματείου τους που τάχθηκε στο πλευρό των απεργών.

Ποντίκης Κοσμάς του Στυλιανού, ναυτεργάτης. Στέλεχος του ΚΚΕ και ηγετικό συνδικαλιστικό στέλεχος των ναυτεργατών Αλεξανδρούπολης. Γεννήθηκε το 1904 στην Αίνο Ανατολικής Θράκης και με την οικογένειά του ήρθαν πρόσφυγες στην Αλεξανδρούπολη. Υποψήφιος βουλευτής Εβρου το 1935 με το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών και το 1936 με το Παλλαϊκό Μέτωπο. Το 1929 η ψήφιση του Ιδιωνύμου τον βρίσκει εκτοπισμένο στην Ανάφη. Το 1932 εκτοπίζεται στη Σίκινο για έναν χρόνο και το 1934 φυλακίστηκε στις Φυλακές Αίγινας. Τον Οκτώβρη 1933 επιστρέφει στην Αλεξανδρούπολη και ο αγώνας των λιμενεργατών επιβάλλει να επιτραπεί στον Ποντίκη να δουλέψει στο λιμάνι χωρίς να υπογράψει δήλωση, όπως του ζητούσε ο λιμενάρχης. Αναλαμβάνει δράση και αρχές Νοέμβρη κατεβαίνουν σε απεργία αχθοφόροι, ραφτεργάτες, οι φορτοεκφορτωτές, οι οικοδόμοι, οι εργάτες Μετάλλου και οι κεραμοποιοί διεκδικώντας αύξηση μεροκάματου, κοινωνικές ασφαλίσεις και αθώωση των εργατών που δικάζονται για τη διαδήλωση των λιμενεργατών τον Αύγουστο του 1933. Οι αρχές και οι εργοδότες απορρίπτουν τα αιτήματα, η πόλη στρατοκρατείται, οι ηρωικοί καθοδηγητές της απεργίας Σαπουντζής και Ποντίκης καταδικάζονται από το ταξικό δικαστήριο σε 10 χρόνια φυλακή και εξορία συνολικά, μα οι εργάτες της Αλεξανδρούπολης απαντάνε κατεβαίνοντας σύσσωμοι σε πανεργατική απεργία, περικυκλώνοντας το δικαστήριο, με τις αρχές να επιστρατεύουν το Ιππικό να τους διασκορπίσει. Από αρχές του 1934 ο Ποντίκης βρίσκεται φυλακισμένος στην Αίγινα, στη συνέχεια στον Αη Στράτη κι από εκεί στην Ακροναυπλία.

Τούρπας Παναγιώτης του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1893 στο Διδυμότειχο. Υπάλληλος του ΟΣΕ και μετά δάσκαλος. Στέλεχος του ΚΚΕ. Τον Ιούνιο 1932 συλλαμβάνεται στο Διδυμότειχο για παράβαση Ιδιώνυμου γιατί του βρήκανε δελτία της «Βοήθειας» και «Ριζοσπάστες» και στέλνεται εξορία στη Φολέγανδρο. Τον Αύγουστο 1935, με τις ομαδικές εκτοπίσεις από Αλεξανδρούπολη και Διδυμότειχο εκτοπίζεται για έναν χρόνο στην Ανάφη. Υποψήφιος βουλευτής Εβρου το 1935 με το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών και το 1936 με το Παλλαϊκό Μέτωπο. Είναι μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής στο συλλαλητήριο της 17ης Ιούνη 1936 που οργανώνεται στο Διδυμότειχο, στο πλαίσιο της παλλαϊκής απεργίας για τα κουκούλια στην οποία παίρνουν μέρος 1.500 αγρότες, σηροτρόφοι, εργάτες. Συλλαμβάνεται και στέλνεται στην Ακροναυπλία.