Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η εκδοτική δραστηριότητα στις γραμμές του ΔΣΕ, που περιλάμβανε τα έντυπα «Εξόρμηση», «Προς τη Νίκη», «Δημοκρατικός Στρατός», «Νέος Μαχητής», «Αγροτικός Αγώνας», «Μαχήτρια», «Αγωνίστρια», «Παρτιζάνα» κ.ά. Πέρα από το κεντρικό τυπογραφείο του ΔΣΕ, κάθε Αρχηγείο Μεραρχίας έβγαζε καθημερινό δελτίο ειδήσεων και την εφημερίδα του. Ξεχωριστές εφημερίδες εκδίδονταν στη γλώσσα των σλαβόφωνων, αλλά και σε αυτή των μουσουλμάνων της Θράκης.

Την ίδια περίοδο κυκλοφορούσαν παράνομα: Στην Αθήνα και στον Πειραιά ο «Ριζοσπάστης», στη Θεσσαλονίκη η «Λαϊκή Φωνή», στον Βόλο η «Λευτεριά», στη Λάρισα η «Λαϊκή Φωνή». Παράνομες κομματικές εφημερίδες κυκλοφορούσαν και σε άλλες περιοχές, όπως ο «Μωρηάς» στην Πελοπόννησο, οι «Γκιναίοι» στη Σάμο κ.λπ. Επίσης συγκροτήθηκε το εκδοτικό «Ελεύθερη Ελλάδα», που εξέδωσε εκατοντάδες βιβλία σε χιλιάδες αντίτυπα.

Από τον Ιούλη του 1947 εξέπεμπε, αρχικά από το Βελιγράδι και στη συνέχεια από το Βουκουρέστι, ο ραδιοφωνικός σταθμός «Ελεύθερη Ελλάδα».

Η διαφώτιση εκφράστηκε με την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, σε συνθήκες πολέμου μάλιστα, καθώς και με ιδεολογικά μαθήματα, διαλέξεις και ομιλίες στους μαχητές και στις μαχήτριες του ΔΣΕ, που επικεντρώνονταν στην ανύψωση του ηθικού, αλλά και στην ενημέρωση για τις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις και τα καθήκοντα του ΔΣΕ. Ακόμα, κάτω από τις ριπές των πολυβόλων και τις εκρήξεις των οβίδων πραγματοποιούνταν μαθήματα για το Πρόγραμμα και το Καταστατικό του ΚΚΕ.

Στα χωριά και στις πόλεις, τμήματα του ΔΣΕ σκορπούσαν έντυπο υλικό ή το τοιχοκολλούσαν. Αξιοποιήθηκαν και οι τηλεβόες, με τους οποίους τα τμήματα του ΔΣΕ απευθύνονταν και στους στρατιώτες του αστικού στρατού, καλώντας τους να μην πολεμούν ενάντια στον αγωνιζόμενο λαό.

Για την οργάνωση και τη διεξαγωγή της πολιτικής διαφώτισης είχε συγκροτηθεί Γραφείο Διαφώτισης στο Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ. Παρακάτω αναδημοσιεύουμε αποσπάσματα από Αρθρο του Γραφείου Διαφώτισης στο περιοδικό «Δημοκρατικός Στρατός», αρ. φυλ. 4, Απρίλης 1948, χρόνος Α'.

«Στον λαϊκό - απελευθερωτικό πόλεμο που κάνουμε, πολεμάμε σε πολλά μέτωπα. Εκτός από το πολιτικό, στρατιωτικό, οικονομικό, έχουμε και το ιδεολογικό μέτωπο. Με τους ντόπιους και ξένους εχθρούς μας κάνουμε και ιδεολογικό πόλεμο. Ολοι νιώθουμε πόση μεγάλη επίδραση έχει η ιδεολογική δουλειά στη διαμόρφωση ηθικού των μαχητών μας, μα και στο σμπαράλιασμα του ηθικού των αντιπάλων μας (...)

Ι. Πρέπει να χαρακτηρίζει τη διαφωτιστική μας δουλειά:

Οπως σ' όλα τα μέτωπα ο ΔΣΕ επιτίθεται, έτσι και στο ιδεολογικό μας μέτωπο, στη διαφωτιστική μας δουλειά, πρέπει να κυριαρχεί το πνεύμα της επίθεσης...

Η στενή μας σύνδεση με τον λαό, η πολιτική της λαϊκής ενότητας και συμφιλίωσης στον αγώνα για λευτεριά, ανεξαρτησία, δημοκρατία και ειρήνη πρέπει να αγκαλιάζουν κάθε τομέα της διαφωτιστικής μας δουλειάς. Πώς και με τι πολεμικά διαφωτιστικά μέσα θα τα πραγματοποιήσουμε αυτά;

II. Τα διαφωτιστικά μας μέσα.

Τον ιδεολογικό μας πόλεμο τον διεξάγουμε με ορισμένα όπλα και μέσα, στα Αρχηγεία περιοχής (που γι' αυτά κυρίως γράφεται το άρθρο αυτό). Αυτά είναι:

Το καθημερινό δελτίο ειδήσεων. Η δεκαπενθήμερη εφημερίδα. Ο ραδιοσταθμός - ανταποκρίσεις. Πεταχτό υλικό (τρικ, προκηρύξεις κ.λπ.). Και ο προφορικός λόγος (διαλέξεις, ομιλίες).

Και όπως κάθε όπλο έχει τις δικές του τεχνικές και τακτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται κάθε φορά ανάλογα με τους σκοπούς, τον χώρο, με την ποσότητα και ποιότητα εκείνων που απευθύνεται κ.λπ., έτσι και τα διαφωτιστικά μέσα - όπλα έχουν τη δική τους τεχνική, τακτική, χρησιμοποίηση. Στα διαφωτιστικά μας όπλα υπάρχει τούτο το ξεχωριστό: Πώς μ' αυτά απευθυνόμαστε στους δικούς μας ανθρώπους (μαχητές και λαό) και στους εχθρούς μας. Το καθένα απ' αυτά έχει διαφορετική χρησιμοποίηση. Αλλο σκοπό επιδιώκουμε με το δελτίο ειδήσεων, αλλιώτικο με τη δεκαπενθήμερη εφημερίδα, διαφορετικό με το πεταχτό υλικό κ.λπ.

Αυτό πρέπει να το δούμε, να το μελετήσουμε ζωντανά, έτσι που για το καθένα μας όπλο να μπορούμε να ξεχωρίζουμε πότε, πού και για ποιον να το χρησιμοποιούμε...

Α. ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ενα καθημερινό καλογραμμένο "Δελτίο ειδήσεων" είναι ένα όπλο παραπάνω για την καλύτερη διεξαγωγή του πολέμου. Επιδιώκει να ανεβάζει το ηθικό του μαχητή, να τον ενημερώνει πολιτικά με τρόπο σύντομο. Μέσα απ' τις γραμμές του "Δελτίου" πρέπει να ξεπηδάει το πνεύμα της επίθεσης, της πίστης στη νίκη, του ενθουσιασμού και της αισιοδοξίας, η δύναμη του δημοκρατικού κινήματος γενικά. Με την απλότητα που πρέπει να γράφεται, με το ρωμαλέο ύφος του, να γίνει ο αχώριστος σύντροφος του κάθε μαχητή, της κάθε ομάδας, ακόμα και λίγα λεπτά πριν την ώρα της μάχης. Από τα διαφωτιστικά μέσα που χρησιμοποιούμε σήμερα είναι το σοβαρότερο και το καλύτερο...

Β. ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

Εφημερίδα δεκαπενθήμερη πρέπει να βγάζουν μόνο τα Αρχηγεία περιοχών. Τα περιφερειακά αρχηγεία δεν χρειάζεται να βγάζουν (αυτά κυρίως πρέπει να βγάζουν δελτίο ειδήσεων - εφόσον είναι κάπως απομακρυσμένα από το Αρχηγείο περιοχής - πεταχτό υλικό και να στέλνουν ανταποκρίσεις στο ραδιοσταθμό).

Η εφημερίδα, σαν όργανο του Αρχηγείου περιοχής, απευθύνεται στους μαχητές του ΔΣ της περιοχής της και στον σκλαβωμένο λαό της περιοχής της. Εντονα πρέπει μέσα στις στήλες της να φαίνεται το τοπικό χρώμα απ' όλες τις εκδηλώσεις του πολέμου και της λαϊκής αντίστασης. Ετσι, αν δούμε τις εφημερίδες που βγάζουνε ως τώρα τα Αρχηγεία περιοχών, έχουμε να παρατηρήσουμε πως αν και έχουμε σημαντική βελτίωση, οι εφημερίδες των Αρχηγείων περιοχών, ακόμα μέσα από τις στήλες τους, δεν περνάει ο παλμός και η ζωή του πολέμου σ' όλες του τις εκδηλώσεις...

Να προσπαθήσουμε να δώσουμε σε κάθε σελίδα τη δική της μορφή από κάθε άποψη... Στην πρώτη σελίδα να αποφεύγονται τα ολοσέλιδα και μεγάλα άρθρα που όλες οι εφημερίδες γράφουνε. Αρθρο παραπάνω από 2.000 γράμματα να μη βάζουν. Το θέμα του να παίρνεται τις πιο πολλές φορές από τη ζωή της περιοχής και όχι από τη γενική πολιτική και πολεμική ζωή, όπως συνήθως γίνεται ως τώρα...

Να μπάσουμε τον εύθυμο, ελαφρό και σατιρικό - καυστικό τόνο στις δεύτερες σελίδες των εφημερίδων μας. Πιο ζωντανά, να γράφονται όσα μπαίνουν με τίτλο "αμερικανοκρατία" και όχι σαν δελτίο ωμοτήτων...

Ανταποκριτές παντού.

Να πλουτίσουμε τις εφημερίδες μας με άφθονο υλικό ανταποκρίσεων. Αυτό είναι εκείνο που θα δώσει ζωντάνια και πολεμικό παλμό στις εφημερίδες... Περισσότερη προσοχή και τέχνη στη σελιδοποίηση και αισθητική εμφάνιση της εφημερίδας με τα λίγα μέσα που διαθέτουμε. Οργανωμένη προσπάθεια για καλό και πλούσιο υλικό σε ανταποκρίσεις και άρθρα. Οχι συνέχειες από τη μια σελίδα σε άλλη.

Γ. ΡΑΔΙΟΣΤΑΘΜΟΣ - ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ

Ο ραδιοσταθμός μας είναι το κεντρικό διαφωτιστικό μέσο, που για πρώτη φορά χρησιμοποιείται στο λαϊκό - δημοκρατικό κίνημα στη χώρα μας. Είναι η καθημερινή εφημερίδα για τον λαό της σκλαβωμένης Ελλάδας. Ποια πρέπει να είναι η συμβολή κάθε Αρχηγείου περιοχής, περιφερειακού κ.λπ. προς τον Ραδιοσταθμό; Με τη βοήθεια που θα κάνει, να φαίνεται και να διακρίνεται όλο το πολεμικό έργο που γίνεται σήμερα. Και αυτό θα το πετύχουμε με τις ανταποκρίσεις που θα στέλνουν οι ανταποκριτές του πρακτορείου "Ελεύθερη Ελλάδα" στον Ραδιοσταθμό.

Ο Λένιν γράφει στο "Τι να κάνουμε;" πως ό,τι μπορούμε να δώσουμε σ' έναν εργάτη με μια πολιτική ανταπόκριση παρμένη από τη ζωή, δεν μπορούμε να το κάνουμε με ένα σωρό θεωρίες κ.λπ. Και πολιτική ανταπόκριση σήμερα πάει να πει κυρίως πολεμική ανταπόκριση. Πρέπει πολύ να καλλιεργήσουμε και να αναπτύξουμε το κίνημα των πολεμικών ανταποκριτών που γράφουν μέσα από τη μάχη, από τον καταυλισμό, το λημέρι, το έμπεδο κ.λπ. Και όταν αυτοί δεν τα αποδίδουν καλά, δουλειά του γραφείου διαφώτισης είναι να τα δουλεύει καλύτερα, χωρίς να τους αφαιρεί το πηγαίο, το φυσικό, ζωντανό χρώμα που κλείνουν μέσα τους...

Δ. ΠΕΤΑΧΤΟ ΥΛΙΚΟ, ΤΗΛΕΒΟΕΣ, ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ

Μ' αυτά κυρίως τα διαφωτιστικά μέσα θα απευθυνθούμε στις ένοπλες μοναρχοφασιστικές δυνάμεις, μα και στα σκλαβωμένα χωριά, σε συνδυασμό με τις επιχειρήσεις που γίνονται. Εδώ χρειάζεται να τονιστεί πως πρέπει να είναι απλά και σύντομα και γραμμένα με πειστικότητα... Η καλή επιλογή του τι θα γράφεται σε πεταχτό υλικό πρέπει να συνδυάζεται με το τι θα περιέχουν η εφημερίδα, το δελτίο ειδήσεων...

Ε. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Εδώ πρέπει πρώτα πρώτα να αξιοποιηθεί το υλικό που στέλνεται από το Γενικό Αρχηγείο (μπροσούρες, ορισμένα άρθρα, βιβλία), είτε με ατομικό είτε με ομαδικό διάβασμα. Για το υλικό αυτό χρειάζεται να παρθούν ειδικά μέτρα από τα Αρχηγεία Περιοχών και να αξιοποιείται...

ΣΤ. ΟΜΙΛΙΕΣ

Θέματα για τέτοιες ομιλίες πρέπει να παίρνονται από τα στρατιωτικά και πολιτικά γεγονότα του αγώνα μας...

III. Οργάνωση της δουλειάς.

Κύρια επιδίωξη στην οργανωτική μας δουλειά πρέπει να είναι να κάνουμε το γραφείο διαφώτισης κολεκτίβα δουλειάς και ζωής. Αυτό θα το πετύχουμε με έναν καλό καταμερισμό ανάμεσα στα μέλη του γραφείου, με τη σκοπιμότερη διάθεση του εργάσιμου χρόνου, με την καλή οργάνωση της εσωτερικής του ζωής, με τη δημιουργία γύρω από το γραφείο ενός κύκλου συνεργατών της διαφώτισης και ειδικών επιτροπών κατά τομέα δουλειάς (συντάκτης εφημερίδας, δελτίου ειδήσεων, ραδιοσταθμού κ.λπ.).

Ακόμα, απαραίτητη προϋπόθεση για να αποδώσει στη δουλειά του ένα γραφείο διαφώτισης είναι να δουλεύει με προοπτική και σχέδιο δουλειάς. Στο σχέδιο αυτό πρέπει να παίρνονται υπόψη η πολιτική μας γραμμή, η πολιτική μας δράση, τα πολιτικά γεγονότα, τι ζητήματα προωθούνται τον περασμένο μήνα σε συνέχεια, σε τι σημεία χτυπάει η προπαγάνδα της Αντίδρασης, οι τυχόν επέτειοι και καμπάνιες που πρέπει να γίνονται...

Χρειάζεται να διώξουμε τον εμπειρισμό απ' την οργάνωση της έκδοσης και διανομής, να δουλεύουμε ορθολογιστικά, αποβλέποντας κάθε φορά σε μεγαλύτερη έκδοση και καλύτερη διανομή...

Στην τεχνική μας δουλειά, όπως συνηθίζουμε να τη λέμε, πρέπει να φύγει μια αντίληψη που υπάρχει. Να μην υποτιμούμε και να τη βάζουμε σε δεύτερη μοίρα και έργο ενός "ειδικού τεχνικού". Η όλη διαφωτιστική δουλειά είναι ενότητα πολιτικής σύλληψης, σύνταξης, έκδοσης και διανομής. Επομένως, εκτός από τον τεχνικό, όλα τα διαφωτιστικά στελέχη πρέπει να γίνουν "τεχνικοί", ιδίως σήμερα στον πόλεμο που κάνουμε.

IV. Το ύφος - στιλ.

Στα γραφτά μας πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλα τα είδη του λόγου. Εκείνο το είδος που προσαρμόζεται περισσότερο στην ψυχολογία του πολεμιστή είναι η διηγηματική περιγραφή με τις ζωντανές εικόνες, το πολιτικό ρεπορτάζ.

Κάνουμε λαϊκό επαναστατικό πόλεμο, το κριτήριο των μαχητών μας είναι πολύ οξυμένο και η ατμόσφαιρα τόσο πολύ ηλεκτρισμένη, και ένας μικρός σπινθήρας χρειάζεται για να πάρει κανένας φωτιά. Αρκεί να μιλάμε στην ψυχή του. Λίγα λόγια ζουμερά, σύντομα και σταράτα, μα και γεμάτα παλμό. Να εξοστρακίσουμε από τα γραφτά μας τις γενικότητες, αρθρογραφίες και φλυαρίες, τις δημοσιογραφικές προχειρότητες, τις εισαγωγές, προλόγους και επιλόγους. Να επιδιώκουμε να βάλουμε στο χαρτί όλο το μεγάλο έργο που γίνεται σήμερα, όσο το δυνατό πιο φυσικά, πιο ανθρώπινα, πιο πολεμικά, μα και να βοηθάμε ακόμα και στην παραπέρα προώθησή του.

Να δουλεύουμε γλωσσικά, αισθητικά τα κείμενά μας. Μας χρειάζεται ακόμα και λογοτεχνική επεξεργασία των γραφτών μας...».