Τα Στενά του Ορμούζ κρίσιμο διακύβευμα στην εν εξελίξει σύγκρουση |
Πληροφορίες του CNN και άλλων αμερικανικών δικτύων δείχνουν ότι συνεχίζεται η διχογνωμία μεταξύ στελεχών της κυβέρνησης Τραμπ για την πορεία που θα ακολουθηθεί προκειμένου να επιτευχθεί μια «συμφωνία» η οποία θα ικανοποιεί τις γεωπολιτικές επιδιώξεις των ΗΠΑ. Προς το παρόν καταγράφονται δύο ισχυρά «ρεύματα» εντός της κυβέρνησης Τραμπ: Το ένα προτείνει μια πιο «επιθετική προσέγγιση», με επανέναρξη καταιγιστικών αλλά σύντομης διάρκειας επιθέσεων στο Ιράν, και το άλλο συνέχιση της διαπραγμάτευσης, αλλά με πιο «άμεση» τη στάση του Πακιστάν στον ρόλο του μεσολαβητή, καθώς υπάρχει η εντύπωση ότι οι Πακιστανοί διπλωμάτες «αμβλύνουν» τις αντιδράσεις ή απαιτήσεις των ΗΠΑ.
Σε αυτό το σκηνικό, αργά προχτές το βράδυ συνεδρίασε στον Λευκό Οίκο η ομάδα εθνικής ασφάλειας για να συζητήσουν τις επόμενες κινήσεις και επιλογές στη σύγκρουση με το Ιράν. Ωστόσο φαίνεται ότι κάθε νέα κίνηση αναβάλλεται μέχρι την ολοκλήρωση της επίσημης επίσκεψης του Τραμπ στην Κίνα, που ξεκινά σήμερα και εκτός απροόπτου ολοκληρώνεται την Παρασκευή. Εκεί είναι σίγουρο ότι θα συζητηθεί και η σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, καταθέτοντας χτες εκ νέου σε αρμόδια Επιτροπή του Κογκρέσου, ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ έχουν «Σχέδιο Β» σε περίπτωση που το Κογκρέσο δεν εγκρίνει τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν. Ερωτηθείς αν υπάρχουν σχέδια για απόσυρση στρατευμάτων ή προστασία περιουσιακών στοιχείων στην περιοχή, ο Χέγκσεθ απάντησε πως «έχουμε σχέδιο για όλα αυτά», αλλά και «σχέδιο για κλιμάκωση εφόσον χρειαστεί». Και πρόσθεσε: «Εχουμε ένα σχέδιο για αντίστροφα σενάρια, αν χρειαστεί. Και ένα σχέδιο για μετακίνηση περιουσιακών στοιχείων. Αλλά σίγουρα δεν θα αποκαλύψουμε ποιο μπορεί να είναι το επόμενο βήμα, δεδομένης της σοβαρότητας της αποστολής του Προέδρου να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνική βόμβα».
Νωρίτερα χτες ο Τζουλς Χερστ, ο οποίος ασκεί καθήκοντα ελεγκτή στο Πεντάγωνο, ανακοίνωσε ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν έχει κοστίσει 29 δισ. δολάρια μέχρι τώρα. Πρόκειται για ποσό αυξημένο κατά 4 δισ. δολάρια σε σχέση με την εκτίμηση που είχε δοθεί στα τέλη του περασμένου μήνα, καθώς στον νέο «λογαριασμό» περιλαμβάνονται επικαιροποιημένα έξοδα επισκευής και αντικατάστασης εξοπλισμού, καθώς και επιχειρησιακά έξοδα.
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, στην Ντόχα του Κατάρ μετέβη χτες ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και συζήτησε με τον ομόλογό του και πρωθυπουργό, εμίρη Ταμίμ Μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή του Κόλπου και την κατάσταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο Φιντάν ζήτησε να τερματιστεί άμεσα η σύγκρουση, επισημαίνοντας τον ρόλο «σαμποτέρ», όπως είπε, της κυβέρνησης του Ισραήλ σε κάθε απόπειρα για διπλωματική λύση ή συμφωνία, ενώ επέκρινε και την κλιμάκωση των ισραηλινών επιθέσεων σε Λίβανο και Γάζα, παρά τις κατά τόπους εκεχειρίες. Ο Καταριανός αξιωματούχος από την πλευρά του επεσήμανε το σημαντικό γεωπολιτικό εκτόπισμα της Τουρκίας και τον περιφερειακό ρόλο που μπορεί να παίξει και σε αυτήν την υπόθεση.
Στο μεταξύ το Ιράν ελέγχει ξεκάθαρα τα Στενά του Ορμούζ, δείχνοντας με κάθε τρόπο ότι η επιστροφή στο καθεστώς που ίσχυε προ του πολέμου που εξαπέλυσαν απρόκλητα εναντίον του οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πριν δυο μήνες είναι αν όχι αδύνατη, «πάρα πολύ δύσκολη»...
Αν και δεν είναι ξεκάθαρο πότε και ποια απόφαση θα πάρει ο Αμερικανός Πρόεδρος, όλα δείχνουν ότι ετοιμάζεται η νέα φάση της σύγκρουσης, που έχει βαθύτερο υπόβαθρο και στο φόντο την μεγάλη σύγκρουση ΗΠΑ - Κίνας για την κυριαρχία στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία.
Πάντως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν αξιοποιήσει το διάστημα της εύθραυστης εκεχειρίας για συνέχιση του ανεφοδιασμού και της αποκατάστασης (όπου είναι δυνατόν) των βάσεων που υπέστησαν καταστροφές και σοβαρές ζημιές από τα ιρανικά αντίποινα. Σε αυτό το φόντο, ξεχωρίζει η πρόσφατη αποκάλυψη για την παράνομη βάση που έφτιαξε το Ισραήλ στην έρημο Νατζάφ του νότιου Ιράκ, με την πλήρη υποστήριξη και κάλυψη του αμερικανικού στρατού και του λεγόμενου «διεθνούς συνασπισμού κατά του Ισλαμικού Κράτους».
Μπροστά στις «παράλογες απαιτήσεις των ΗΠΑ», όπως τις έχει χαρακτηρίσει η ιρανική ηγεσία, χτες ο εκπρόσωπος της ιρανικής κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής, Εμπραχίμ Ρεζαΐ, έκανε ένα βήμα παραπέρα, απειλώντας ότι το Ιράν θα μπορούσε να φτάσει τον εμπλουτισμό του ουρανίου στο 90% αν η χώρα δεχτεί νέα επίθεση. «Μία από τις επιλογές του Ιράν σε περίπτωση νέας επίθεσης θα μπορούσε να είναι ο εμπλουτισμός κατά 90%. Θα το εξετάσουμε στο κοινοβούλιο», ανέφερε σε σχετική ανάρτηση στην πλατφόρμα δικτύωσης «Χ».
Σε ανάλογο μήκος κύματος κινήθηκε νωρίτερα (αργά το βράδυ της Δευτέρας) ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμεντ Μπ. Γκαλιμπάφ, ο οποίος σχολίασε ότι είναι «μονόδρομος» για τις ΗΠΑ η αποδοχή του ιρανικού σχεδίου 14 σημείων, όσο και να καθυστερούν οι ΗΠΑ να αναγνωρίσουν «τα δικαιώματα του ιρανικού λαού». «Οσο περισσότερο κωλυσιεργούν, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το τίμημα για τους Αμερικανούς φορολογούμενους», ανέφερε ο Γκαλιμπάφ.
Επιπλέον, ο Μοχάμαντ Ακμπαρζαντέχ, πολιτικός διευθυντής του Ναυτικού των Ιρανών «Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης» (IRGC), μιλώντας χτες στο πρακτορείο ειδήσεων FARS υποστήριξε ότι πλέον τα Στενά του Ορμούζ δεν θεωρούνται μια «στενή λωρίδα με μερικά νησιά» και ότι έχουν διευρυνθεί «σημαντικά σε εμβέλεια και στρατιωτική σημασία». Πρόσθεσε ότι πλέον τα Στενά του Ορμούζ ορίζονται ως μια «στρατηγική ζώνη που επεκτείνεται» από το νησί Τζασκ μέχρι το νησί Σίρι στα δυτικά. Εκανε δε λόγο για μια «τεράστια περιοχή επιχειρήσεων».
Αίσθηση αλλά όχι έκπληξη προκάλεσε ρεπορτάζ της εφημερίδας «Wall Steet Journal» το βράδυ της Δευτέρας ότι και τα ΗΑΕ (πέρα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ) επιτέθηκαν στο Ιράν τον περασμένο Απρίλη.
Το ρεπορτάζ, επικαλούμενο καλά πληροφορημένες πηγές, ανέφερε πως οι βομβαρδισμοί των ΗΑΕ στις αρχές Απρίλη είχαν στόχο πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην ιρανική νήσο Λαβάν. Η επίθεση των Εμιράτων δεν πέρασε αναπάντητη από το Ιράν, που ξεκίνησε αντίποινα και κατά των ΗΑΕ αλλά και εναντίον του Κατάρ, θεωρώντας ότι έπαιξε κι αυτό κάποιο ρόλο.
Το υπουργείο Αμυνας των ΗΑΕ έχει ανακοινώσει ότι από την έναρξη του πολέμου που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν η χώρα δέχτηκε επιθέσεις με 551 βαλλιστικούς πυραύλους, 29 πυραύλους Κρουζ και 2.263 επιθέσεις με drones.
Στη συνέχεια χτες ο Αμερικανός πρέσβης στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, αποκάλυψε ότι πρόσφατα το Ισραήλ έστειλε πυροβολαρχίες, συστοιχίες πυραύλων και προσωπικό του αντιπυραυλικού συστήματος «Σιδερένιος Θόλος» για να ενισχύσει τις γραμμές άμυνας των ΗΑΕ.
Στο Κουβέιτ οι αρχές ανακοίνωσαν ότι συνέλαβαν 4 φερόμενα μέλη των Ιρανών «Φρουρών της Επανάστασης», που προσπάθησαν να εισέλθουν στη χώρα διά θαλάσσης για «εχθρικές» δραστηριότητες. Στη συνέχεια το κουβεϊτιανό υπουργείο Εξωτερικών επέδωσε «διάβημα διαμαρτυρίας» στον απεσταλμένο του Ιράν στη χώρα και απαίτησε από το Ιράν «να σταματήσει αμέσως και άνευ όρων τέτοιες ενέργειες». Το Κουβέιτ χαρακτήρισε το περιστατικό «κατάφωρη παραβίαση της κυριαρχίας του», καθώς και παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και τόνισε ότι έχει το δικαίωμα στην αυτοάμυνα.
Η εξέλιξη δεν σχολιάστηκε (άμεσα) από τις ιρανικές αρχές.
Χτες το βράδυ το πρακτορείο «Reuters» σε αποκλειστικό ρεπορτάζ υποστήριξε ότι το Ιράκ και το Πακιστάν προχωρούν σε συμφωνίες για την ασφαλή μεταφορά Ενέργειας με το Ιράν, προκειμένου να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες. Αναλυτής του Oxford Institute for Energy Studies ανέφερε στο πρακτορείο ότι πλέον το Ιράν έχει μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ σε «ελεγχόμενο διάδρομο διέλευσης», αντί «ουδέτερου διαδρόμου διέλευσης» που ήταν πριν τον πόλεμο.
Οι πληροφορίες αναφέρουν μια συμφωνία μεταξύ Βαγδάτης και Τεχεράνης που δεν είχε δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα, με το Ιράκ να εξασφαλίζει ασφαλή διέλευση σε δύο δεξαμενόπλοια, που το καθένα μετέφερε περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και τα οποία πέρασαν την Κυριακή. Η εξέλιξη άνοιξε την όρεξη του Ιράκ για ασφαλή διέλευση κι άλλων τάνκερ. Το ίδιο διάστημα το «Reuters» καταγράφει και την πορεία δύο τάνκερ γεμάτων LNG από το Κατάρ που κατευθύνονται προς το Πακιστάν, μετά από διμερή συμφωνία Ιράν - Πακιστάν. Προς το παρόν και το Ιράκ και το Πακιστάν φέρεται να μην έχουν καταβάλει τέλη διέλευσης στο Ιράν.
Στο μεταξύ, όλη αυτή η κατάσταση αυξάνει την αβεβαιότητα στις αγορές Ενέργειας και στις χώρες που παράγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Ο επικεφαλής του σαουδαραβικού πετρελαϊκού κολοσσού «Aramco», Αμίν Νάσερ, προέβλεψε ότι οι αγορές δεν θα επανέλθουν στην ομαλότητα πριν το 2027, «ακόμα κι αν τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν αύριο». Οπως είπε, αν αυτό συνέβαινε τώρα «θα απαιτούνταν μήνες για να εξισορροπήσει η αγορά».
Από την άλλη ο Ζόρζι Μορέιρα ντα Σίλβα, επικεφαλής Ομάδας Εργασίας του ΟΗΕ για την Κίνηση Πρώτων Υλών στα Στενά του Ορμούζ, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η συνέχιση του αποκλεισμού στην περιοχή του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει «μέσα σε μερικές βδομάδες» μια νέα μεγάλη ανθρωπιστική κρίση.
Αξίζει να επισημανθεί ότι προχτές το βράδυ το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε πως ξεκίνησε τη μεταφορά 53,3 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ, σε μια προσπάθεια να ανακόψει το κύμα ακρίβειας που σαρώνει τα πρατήρια καυσίμων από την έναρξη του πολέμου και μετά.