Ο Αλ. Τσίπρας κατέρχεται στο «ρινγκ» ως μία ακόμη από τις εφεδρείες που διαθέτει η αστική πολιτική, στην προσπάθεια ανασύνταξης του χώρου, για τη «Συμπαράταξη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας», όπως λέει το σχετικό κείμενο.

Οπως έχουμε γράψει και στο παρελθόν, στις συνθήκες παρατεταμένης αναμόρφωσης που βρίσκεται η σοσιαλδημοκρατία και η οποία δεν έχει ακόμη κατασταλάξει, και με σημάδια φθοράς να γίνονται πιο εμφανή στην κυβέρνηση της ΝΔ που διανύει τη δεύτερη θητεία της, προβληματίζει το σύστημα η συνολικότερη συγκρότηση του χώρου της «κεντροαριστεράς», για να μπορεί να παίξει τον ρόλο του ως συμπληρωματικός πόλος της αστικής διαχείρισης και αξιόπιστη κυβερνητική εναλλακτική.

Με βάση τα τωρινά δεδομένα, δίνεται μάχη ανάμεσα στις δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ και το υπό διαμόρφωση κόμμα Τσίπρα, όπως και τις υπόλοιπες δυνάμεις του χώρου για το πώς θα διαμορφωθεί τελικά το τοπίο. Ενώ οι συνολικότερες εξελίξεις θα επηρεαστούν σε μεγάλο βαθμό και από τις διεργασίες στο εσωτερικό της ΝΔ.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, ανεξάρτητα από πρόσωπα, κόμματα και τρέχοντες συσχετισμούς, το ζητούμενο είναι η εξασφάλιση της συνοχής του αστικού πολιτικού συστήματος, σε μια κρίσιμη περίοδο οξυμένων ανταγωνισμών και πολεμικών συγκρούσεων. Με απαραίτητη τη συμβολή της σοσιαλδημοκρατίας στην πολυπόθητη για το σύστημα «σταθερότητα», για να απλώνει νέα δίχτυα εγκλωβισμού στις συνθήκες της πολεμικής προετοιμασίας και «εθνικής συστράτευσης» στους στόχους του κεφαλαίου.

Το «μανιφέστο» δηλώνει την πρόθεση του υπό διαμόρφωση κόμματος να συνενώσει τα διάφορα κομμάτια του χώρου της σοσιαλδημοκρατίας, που βρίσκεται σε αυτήν τη φάση πολιτικά και εκλογικά κατακερματισμένος. Κάτι τέτοιο με τον έναν ή τον άλλον τρόπο αποτελεί άλλωστε προϋπόθεση ώστε να μπορέσει να συγκροτηθεί ένας νέος, υπολογίσιμος πόλος.

Το περιεχόμενο που περιγράφεται είναι σε γενικές γραμμές γνωστό και από προηγούμενες παρεμβάσεις, όπως η παρουσίαση της «Εθνικής Πυξίδας» πριν κάποιο καιρό, οι πρόσφατες εκδηλώσεις και ομιλίες.¹

Διαβάσαμε «βαρύγδουπες» επισημάνσεις για «το δίλημμα μεταρρύθμιση ή επανάσταση που είναι ιστορικά ξεπερασμένο» και το αναμάσημα των χρεοκοπημένων αυταπατών περί «δημοκρατικού καπιταλισμού». Μια ακόμη εκδοχή του βασικού αφηγήματος γύρω από το οποίο επιχειρεί να καλλιεργεί ψευδαισθήσεις η σοσιαλδημοκρατία: Οτι μπορεί να υπάρξει μια τάχα φιλολαϊκή διαχείριση αυτού του βάρβαρου συστήματος που γεννά εκμετάλλευση, φτώχεια και πολέμους.

Πρόκειται για προτάσεις διαχείρισης υπέρ του κεφαλαίου που παρουσιάζονται με τον μανδύα δήθεν φιλολαϊκής πολιτικής.

Ο Αλ. Τσίπρας, όπως συνολικότερα η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, υπερθεματίζει για την ανάγκη της λεγόμενης «στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ» και της αναβάθμισης του πολιτικού, οικονομικού και στρατιωτικού της ρόλου.

Το «μανιφέστο» μιλάει για την ανάγκη να προχωρήσει «πιο επιτακτικά η πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης» και κάνει κριτική στις ηγετικές πολιτικές δυνάμεις της ΕΕ ότι δεν κινούνται με γρήγορους ρυθμούς σε αυτήν την κατεύθυνση, ότι «η αδράνεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης αφήνει έδαφος στον αντιευρωπαϊσμό και έναν πολιτικό λόγο περί "ευρωπαϊκής παρακμής"».

Η γραμμή της «στρατηγικής αυτονομίας» αποτελεί κεντρική ευρωενωσιακή πολιτική, την οποία προωθούν από κοινού τόσο οι σοσιαλδημοκρατικές όσο και οι λεγόμενες φιλελεύθερες - συντηρητικές δυνάμεις. Αντανακλά την ανάγκη αναβάθμισης και πολύπλευρης προετοιμασίας του ευρωπαϊκού κεφαλαίου, ώστε να ανταποκριθεί με καλύτερους όρους στους όλο και πιο σύνθετους και ισχυρούς ανταγωνισμούς, σε συνθήκες πολεμικών συγκρούσεων και αναδιάταξης συμμαχιών, όπου έχει ανοίξει συζήτηση για τον ρόλο του ΝΑΤΟ και τον στρατιωτικό ρόλο της ΕΕ.

Γι' αυτό εκπονούνται τα τεράστια χρηματοδοτικά προγράμματα εκατοντάδων δισ. για την πολεμική βιομηχανία, τις στρατιωτικές δαπάνες και για την ενίσχυση του ευρωστρατού και των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του.

Από την πρώτη στιγμή, άλλωστε, ο Αλ. Τσίπρας και το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ στήριξαν την αποστολή πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών στη ΝΑΤΟική αποστολή στην Κύπρο, δίνοντας άπαντες το σήμα της «εθνικής ομοψυχίας» για τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Ολοι μαζί άλλωστε ψήφισαν το 2024 στη Βουλή τη στρατιωτική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία.

Υπενθυμίζουμε ότι η κυβέρνηση Τσίπρα είχε διαπρέψει ως «πρωτοπαλίκαρο» του ΝΑΤΟ: Ενισχύθηκε ποικιλότροπα η στρατιωτική συνεργασία με τις ΗΠΑ, μπήκε στις ράγες η αναβάθμιση των αμερικανικών βάσεων σε Σούδα, Λάρισα, Στεφανοβίκειο, προωθήθηκε η λεγόμενη «στρατηγική συνεργασία» με το Ισραήλ και το σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + ΗΠΑ), υπογράφηκε η ΝΑΤΟική Συνθήκη των Πρεσπών ώστε να ανοίξει ο δρόμος διεύρυνσης του ΝΑΤΟ στα Δυτικά Βαλκάνια.

Οπως ο ίδιος εξάλλου έλεγε καμαρώνοντας σε πρόσφατη ομιλία στην Αλεξανδρούπολη: «Η κυβέρνησή μου δούλεψε για την αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων».

Μαζί με το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΡΙΖΑ και τις υπόλοιπες δυνάμεις, ο Αλ. Τσίπρας επιτίθεται στη ΝΔ για τη διαφθορά, τα σκάνδαλα και το «κράτος - λάφυρο».

Ασκεί κριτική από θέσεις υπεράσπισης του «κράτους δικαίου της ΕΕ» και της δήθεν «υγιούς» καπιταλιστικής επιχειρηματικότητας, κατηγορώντας τη ΝΔ ότι έχει ακολουθήσει ένα μοντέλο «φτηνής ανάπτυξης», βασισμένο κατά βάση στον τουρισμό και τη διαχείριση ακίνητης περιουσίας και ότι «η επταετία Μητσοτάκη στέρησε όλα τα εργαλεία της ανταγωνιστικής υγιούς ανάπτυξης από τη χώρα».

Η συζήτηση που επανέρχεται για το λεγόμενο «παραγωγικό μοντέλο» δεν ανοίγει μόνο από τον Τσίπρα, αλλά απασχολεί συνολικότερα τα αστικά οικονομικά και πολιτικά επιτελεία, ενώ πλευρές της ανοίγει και η ίδια η ΝΔ. Αφορά έναν προβληματισμό υπαρκτό, για τους όρους ανταγωνιστικότητας και κερδοφορίας του κεφαλαίου και την ανάγκη βαθύτερων αντιλαϊκών μέτρων και «διαρθρωτικών αλλαγών». Σε αυτή τη βάση αναπτύσσεται προβληματισμός για τον ρυθμό ανάπτυξης των διάφορων κλάδων της ελληνικής καπιταλιστικής οικονομίας και τη γενική της πορεία, αλλά και ζητήματα της κρατικής διοίκησης, το φορολογικό και ασφαλιστικό, τη Δικαιοσύνη.

Παράλληλα, η κριτική σε πλευρές της οικονομικής πολιτικής της ΝΔ, όπως για τη «διαφθορά» ή τη διάθεση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, συμπλέκεται και με αντιθέσεις ανάμεσα σε μερίδες του κεφαλαίου που διεκδικούν μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας ή επιζητούν αναπροσανατολισμό επενδύσεων. Ούτε βέβαια είναι πρωτοφανές ζητήματα σκανδάλων να αξιοποιούνται για ξεκαθάρισμα λογαριασμών, ανανέωση πολιτικού προσωπικού ή και αναδιάταξη δυνάμεων ώστε να προχωρά απρόσκοπτα η αντιλαϊκή στρατηγική του κεφαλαίου.

Δεν είναι τυχαίο επίσης ότι τόσο ο Αλ. Τσίπρας, όσο και το ΠΑΣΟΚ με τις πρόσφατες προτάσεις του για τον «εργάσιμο χρόνο», αλλά και ο ΣΕΒ με τις παρεμβάσεις στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, φέρνουν στο επίκεντρο το ζήτημα της «χαμηλής παραγωγικότητας».² Που όταν το ακούει ο εργαζόμενος από την εργοδοσία και τα κόμματά της, ξέρει ότι σημαίνει ένταση της εκμετάλλευσης και παραπέρα ξεζούμισμα.

Στο μεταξύ, ο Αλ. Τσίπρας επιχειρεί με διάφορους τρόπους να μεταθέτει την ατζέντα μόνο στις προτάσεις του για το «μέλλον», επιδιώκοντας να «ξεχάσουμε» το παρελθόν, όσα έχει ξαναπεί και όσα τελικά εφάρμοσε, τις ψεύτικες ελπίδες, την ψήφιση του τρίτου μνημονίου και τα σκληρά αντιλαϊκά μέτρα.

Στην ουσία, πάντως, και η ΝΔ και ο Αλ. Τσίπρας και το ΠΑΣΟΚ, όλες οι δυνάμεις της αστικής διαχείρισης, συμπλέουν στο βασικό ζητούμενο για το κεφάλαιο το επόμενο διάστημα: Τη θωράκιση της κερδοφορίας, με άνοδο του βαθμού εκμετάλλευσης και χτύπημα δικαιωμάτων. Την προώθηση της λογικής «τα κεφάλια μέσα» μπροστά στις απαιτήσεις της πολεμικής προετοιμασίας και το κυνήγι των πολεμικών κερδών.

Δεν περίμενε ασφαλώς κανείς να γίνει και πολύ σοφότερος από το βιβλίο του Αλ. Τσίπρα, καθώς φυσικά δεν γράφτηκε με σκοπό να εξιστορήσει με ακρίβεια τα γεγονότα, αλλά για να δικαιώσει όλη την προηγούμενη πολιτική του πορεία και την οδυνηρή για τον λαό εμπειρία της αντιλαϊκής διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Μέσα σε αυτό το κρεσέντο υποκριτικής αυτοδικαίωσης υπήρχαν όμως και μερικές ενδιαφέρουσες ομολογίες. Οπως για παράδειγμα γύρω από τις διεργασίες που προηγήθηκαν για να ανέλθει ο ΣΥΡΙΖΑ στην αστική διακυβέρνηση με τη στήριξη του κεφαλαίου.

Ενδεικτικά, οι επαφές με τον Π. Καμμένο που έστρωσαν τον δρόμο για την κυβερνητική συνεργασία με τους ακροδεξιούς ΑΝΕΛ είχαν ξεκινήσει από πολύ πριν, τις οποίες μάλιστα είχε οργανώσει ο Ν. Παππάς. «Με τον Πάνο είχαμε από πριν κάποιου είδους επαφές και συζητήσεις, κυρίως ο Παππάς έκανε τις επαφές»³ γράφει, πλέκοντας παράλληλα το εγκώμιο για την καλή συνεργασία που είχαν.

Αντίστοιχα, οι ζυμώσεις για το κρίσιμο υπουργείο Εξωτερικών είχαν γίνει τουλάχιστον 3 χρόνια πριν. Ο Αλ. Τσίπρας αναφέρει ότι με τον Ν. Κοτζιά είχαν συμφωνήσει και είχαν κλειδώσει τη θέση του ΥΠΕΞ: «Του είχα εμπιστευτεί από το 2012 ότι θα του ανέθετα το υπουργείο Εξωτερικών και είχαμε φτιάξει έναν κύκλο προετοιμασίας».

Βέβαια, υπάρχουν και πολλά που ο Αλ. Τσίπρας επιλεκτικά «ξεχνάει». Οπως για παράδειγμα τη μετακόμιση πλειάδας στελεχών από το ΠΑΣΟΚ που βρισκόταν τότε σε μεγάλη φθορά και στελέχωσαν τον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό δεν ήταν κάτι που έγινε εν μία νυκτί.

Ενδεικτικά, ο Α. Κοτσακάς, για χρόνια βουλευτής και υπουργός του ΠΑΣΟΚ, συνεργάτης παλαιότερα του Α. Τσοχατζόπουλου, με μεγάλη πείρα στα οργανωτικά που μετά μεταπήδησε στην ΠΓ του ΣΥΡΙΖΑ, έχει εξιστορήσει ότι αυτή η υπόθεση «ήταν αποτέλεσμα μιας διεργασίας που είχε ξεκινήσει από το 2009». Αναφέρει χαρακτηριστικά σύσκεψη που έγινε στην Αθήνα εκείνη τη χρονιά, στην οποία συμμετείχαν πολλά στελέχη προερχόμενα από το ΠΑΣΟΚ, πρώην υπουργοί, μέλη της ΚΕ, πρόεδροι συνδικαλιστικών και επαγγελματικών ενώσεων: «Οι παριστάμενοι συμφωνήσαμε και "χρεώθηκαν" στελέχη για να προχωρήσουν οι επαφές με Τσίπρα και Κουβέλη. Μετά από ένα τρίμηνο διαβούλευσης η συμφωνία με τον ΣΥΡΙΖΑ προχώρησε».⁴

Ενώ στις διάφορες αποκαλύψεις για τα διαπιστευτήρια που έδινε ο Τσίπρας στα αστικά επιτελεία, έρχεται να προστεθεί και η μαρτυρία του τότε Γερμανού πρέσβη στην Αθήνα που ήρθε αυτές τις μέρες στη δημοσιότητα. Ο Πίτερ Σόοφ αναφέρεται σε «κλειστή» συνάντηση που είχαν με τον Τσίπρα στην Κουμουνδούρου το 2014: «Ημασταν οι δυο μας. Η εντύπωσή μου ήταν ότι ήθελε να μεταφέρω στο Βερολίνο πως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας και ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, ως κυβέρνηση, θα συνεργαζόταν».

Ο λαός έχει συγκεντρώσει πλούσια πείρα.

Εχει δει τη σοσιαλδημοκρατία να αλλάζει πρόσωπα, κόμματα, ονομασίες και «φορεσιές». Την έχει δει σε ρόλο κυβέρνησης και σε ρόλο αντιπολίτευσης, αλλά και σε ρόλο συγκυβέρνησης με άλλα κόμματα της αστικής διαχείρισης.

Και σταθερά την έχει δει να υπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου από όλες τις θέσεις, συχνά να βγάζει τα «κάστανα από τη φωτιά» σε δύσκολες φάσεις για το αστικό πολιτικό σύστημα.

Μπροστά στις νέες συνθήκες που διαμορφώνει η πολεμική εμπλοκή και προετοιμασία, μπροστά σε πιθανές ανακατατάξεις στο αστικό πολιτικό σύστημα, θα δούμε νέες προσπάθειες εγκλωβισμού.

Ο λαός έχει πρόσθετα εφόδια να απορρίψει τις χρεοκοπημένες αυταπάτες, να μην εναποθέσει τις προσδοκίες του στην παγίδα της κυβερνητικής εναλλαγής ανάμεσα στα κόμματα του κεφαλαίου.

Να βαδίσει τον δρόμο της σύγκρουσης, να ενισχύσει το ρεύμα ταξικής ανυπακοής και απειθαρχίας και να συναντηθεί με την ανατρεπτική πολιτική του ΚΚΕ.

Σημειώσεις:

1. Βλ. ενδεικτικά προηγούμενη αρθρογραφία του «Ριζοσπάστη», 13/9/25 και 11/10/25

2. «Ο ΣΕΒ στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών 2026: Παραγωγικότητα, ανθεκτικότητα και βιομηχανική στρατηγική», 25/4/2026, www.sev.org.gr

3. Α. Τσίπρας, «Ιθάκη», «Gutenberg», Αθήνα, 2025, σελ. 118

4. Α. Κοτσακάς-Χ. Τσιόκας, «Ιστόρηση 50 χρόνων. Από τα κέντρα λήψης αποφάσεων ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ», εκδ. «Λιβάνης», Αθήνα, 2024, σελ. 123-125