Τα σκαμπανεβάσματα του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για «συμφωνία» ή εξαπόλυση νέων επιθέσεων κατά του Ιράν σε συνάρτηση με τις βαθύτερες αιτίες της ιμπεριαλιστικής επίθεσης ΗΠΑ και Ισραήλ, στο φόντο της μεγαλύτερης αντιπαράθεσης με ανταγωνιστές και πρωτίστως την Κίνα, τροφοδοτούν την παράταση της σύγκρουσης που έχει φέρει στο επίκεντρο τον έλεγχο των κρίσιμων Στενών του Ορμούζ, που μετά από δύο μήνες πολέμου το καθεστώς του έχει αλλάξει.

Στο Πακιστάν, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Ταχίρ Αντραμπί, συμμερίστηκε χτες την αισιοδοξία του Προέδρου των ΗΠΑ εκτιμώντας πως «αναμένεται συμφωνία αργά ή γρήγορα». Ο ίδιος εξέφρασε την ελπίδα πως οι αντιτιθέμενες πλευρές θα καταλήξουν σε μία «ειρηνευτική και βιώσιμη λύση που θα συμβάλει όχι μόνο στην ειρήνη στην περιοχή μας αλλά και στη διεθνή ειρήνη». Απέφυγε, ωστόσο, να δώσει σαφές χρονοδιάγραμμα για το όποιο αποτέλεσμα του παρατεταμένου και σκληρού παζαριού, καθώς οι αντικειμενικές δυσκολίες πηγάζουν μεταξύ άλλων από την εμμονή των ΗΠΑ να παρουσιάζουν τη «λίστα επιθυμιών» έναντι του Ιράν σαν όρους συμφωνίας παρά την ξεκάθαρη άρνηση των ιρανικών αρχών να ενδώσουν στις εκβιαστικές πιέσεις.

Χαρακτηριστικό ρεπορτάζ της εφημερίδας «WSJ» ανέφερε πως οι «νέες» προτάσεις που παρέδωσαν οι ΗΠΑ στους Πακιστανούς μεσολαβητές αναφέρουν γνωστές αμερικανικές «κόκκινες γραμμές» που δυσκολεύουν την επίτευξη συμβιβαστικής λύσης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, οι ΗΠΑ ζητούν ξεκάθαρη δέσμευση του Ιράν πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, πως θα διαλύσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν και θα απαγορευτεί πλήρως κάθε υπόγεια πυρηνική δραστηριότητα.

Ζητούν, επίσης επιθεωρήσεις κατ' απαίτηση και επιβολή προστίμων σε περίπτωση παραβίασης, 20ετές μορατόριουμ σε εμπλουτισμό ουρανίου (αντί του μόνιμου μορατόριουμ), παράδοση όλων των αποθεμάτων ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με παράλληλη χαλάρωση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν και σταδιακή άρση κυρώσεων ανάλογα με τη συμμόρφωση του Ιράν και όχι εκ των προτέρων.

Η αμερικανική τακτική εναλλαγής πίεσης, απειλών, εκβιασμών και καλλιέργειας «ελπίδων» περί «ειρήνευσης» κουράζει σημαντικούς συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Ρεπορτάζ του «NBC News» έδωσε μία ευλογοφανή ερμηνεία στο γιατί ο Πρόεδρος Τραμπ ξεκίνησε τη Δευτέρα, 4 Μάη τη λεγόμενη «Επιχείρηση Ελευθερία» υποτίθεται για τον «απεγκλωβισμό» των χιλιάδων πλοίων που έχουν παγιδευτεί ανάμεσα στα Στενά του Ορμούζ και έως την Τετάρτη την ανέστειλε τάχα για να δώσει τόπο σε περαιτέρω «διαπραγμάτευση» με το Ιράν. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του αμερικανικού δικτύου, ο λόγος που η επιχείρηση «Ελευθερία» πήγε «άπατη» περίπου ένα 24ωρο από την έναρξή της ήταν η άρνηση της Σαουδικής Αραβίας να επιτρέψει στα αμερικανικά αεροσκάφη που συμμετέχουν στην επιχείρηση αυτή να απογειωθούν από τις αμερικανικές βάσεις στο έδαφός της ή να περάσουν από τον εναέριο χώρο της, φοβούμενη αντίποινα του Ιράν.

Το δίκτυο, επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία αλλά και άλλες χώρες του Κόλπου αιφνιδιάστηκαν από την ανακοίνωση του Τραμπ για την έναρξη της «Επιχείρησης Ελευθερίας» την Κυριακή. Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (Σαουδάραβας πρωθυπουργός και πρίγκιπας διάδοχος στον θρόνο) σε πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Τραμπ δεν διαφωτίστηκε περισσότερο για τις συνθήκες της «Επιχείρησης Ελευθερίας». Οι πληροφορίες του καναλιού ανέφεραν χαρακτηριστικά πως το Ριάντ υποστηρίζει «έντονα» τις πακιστανικές διπλωματικές προσπάθειες για συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο ΗΠΑ - Ιράν.

Η στάση της Σαουδικής Αραβίας πάντως ήταν αυτή που ανάγκασε τον Πρόεδρο Τραμπ να αναστείλει την «Επιχείρηση Ελευθερία», ώστε να αποκατασταθεί η πρόσβαση των ΗΠΑ στις βάσεις που έχουν στο σαουδαραβικό έδαφος και τον εναέριο χώρο.

Σε κάθε περίπτωση, η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή είναι μεγαλύτερη από ό,τι ήταν στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, αφού εκεί βρίσκονται δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων και επιπρόσθετα εναέρια μέσα υποστήριξης και εφοδιασμού αλλά και αποθεμάτων σε πυρομαχικά. Το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ, «USS Gerald R. Ford» πλέει ήδη στον Ατλαντικό, αφού αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τα θέατρα συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, επειδή ήταν εν πλω εδώ και περίπου 10 μήνες (αντί τους έξι που συνηθίζεται).

Η στάση της Σαουδικής Αραβίας δεν είναι δύσκολο να ερμηνευτεί καθώς η ίδια όσο και άλλες χώρες του Κόλπου πλήρωσαν βαρύ τίμημα από τα ιρανικά αντίποινα που έγιναν σε απάντηση των απρόκλητων επιθέσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ.

Σημαντικό είναι το τίμημα των ζημιών που υπέστησαν και οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή με χτεσινό ρεπορτάζ της «Washington Post» να αναφέρει πως οι ζημιές είναι πολύ μεγαλύτερες από όσο είχε φανεί, κάνοντας λόγο για καταστροφή ή μεγάλες ζημιές σε πάνω από 228 κτίρια ή μέρη εξοπλισμού και πυρομαχικών σε στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ. Εκεί Αμερικανοί στρατιωτικοί παραδέχονται πως σε ορισμένες περιπτώσεις βάσεων ή εγκαταστάσεων το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού μεταφέρθηκε αλλού κατά την έναρξη του πολέμου για να μην πέσουν θύματα των ιρανικών πυρών. Στο δημοσίευμα καταγράφονται επίσης οι προσπάθειες λογοκρισίας ή αποσιώπησης πληροφοριών και δορυφορικών φωτογραφιών από τη σημερινή κατάσταση αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή λόγω κυβερνητικών πιέσεων στις εταιρείες παροχής δορυφορικών υπηρεσιών «Planet», «Vantor».

Δημοσιογράφοι της εφημερίδας, που ανέλυσαν δορυφορικές φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης που έδωσαν ιρανικά ΜΜΕ και ζήτησαν τη γνώμη ειδικών, ανέφεραν επίσης πως οι ιρανικές επιθέσεις ήταν «ακριβείς», αφού «δεν υπάρχουν τυχαίοι κρατήρες που να υποδηλώνουν αστοχίες».

Στο τέλος του μακροσκελούς ρεπορτάζ επισημαίνονται οι απόψεις δύο Αμερικανών αξιωματούχων που εκτιμούν πως «οι αμερικανικές δυνάμεις μπορεί ποτέ να μην επιστρέψουν στις περιφερειακές βάσεις σε μεγάλους αριθμούς, αν και ακόμη δεν έχει παρθεί τελική απόφαση». Εκεί ο Μαξιμίλιαν Μπρέμερ από το «Stimson Center» και ε.α. αξιωματούχος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ δηλώνει χαρακτηριστικά «πως φύγαμε από την εποχή του Στελθ, σε μία άλλη όπου όλο το πεδίο μάχης γίνεται ολοένα και πιο διάφανο».

Σε άλλο αποκλειστικό ρεπορτάζ της «Washington Post» χτες βράδυ αναφέρεται ανάλυση της CIA που δόθηκε αυτήν τη βδομάδα σε αρμόδιους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ και στην οποία υποστηρίζεται πως το Ιράν μπορεί να επιβιώσει από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό για άλλους τρεις με τέσσερις μήνες προτού αντιμετωπίσει περισσότερα οικονομικά προβλήματα. Αναφέρεται επίσης πως μετά από περίπου πέντε βδομάδες πολέμου το Ιράν διατηρεί το 75% των κινητών εκτοξευτήρων πυραύλων που διέθετε πριν ξεκινήσει ο πόλεμος και το 70% των αποθεμάτων σε πυραύλους. Τα στοιχεία αυτά έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την «εξωραϊσμένη» εικόνα που προβάλλει κάθε τόσο ο Πρόεδρος Τραμπ σε σχέση με τα αποτελέσματα των αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε χτες πως η Τεχεράνη «εξετάζει» την αμερικανική πρόταση για το τέλος του πολέμου και πως θα μεταφέρει την απάντησή της στο Πακιστάν μόλις την ολοκληρώσει. Τουλάχιστον μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε γίνει κάποια επίσημη ανακοίνωση.

Πάντως, ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπ. Γκαλιμπάφ, χαρακτήρισε ψευδές και παραπλανητικό το προχτεσινό ρεπορτάζ του αμερικανικού ειδησεογραφικού ιστότοπου «Axios» που ανέφερε μεταξύ άλλων πως «επίκειται» συμφωνία «μίας σελίδας» για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ - Ιράν. Ο Γκαλιμπάφ ανέφερε πως οι παραπλανητικές πληροφορίες είναι μέρος αμερικανικής ψυχολογικής επιχείρησης για τη διασκέδαση των εντυπώσεων, που προκαλούν οι δυσκολίες και αποτυχίες των ΗΠΑ στη σύγκρουση με το Ιράν.

Η τελευταία ψυχολογική επιχείρηση «ήρθε μετά την επιχείρηση "Trust Me Bro Failed"» (επιχείριση "Εμπιστεύσου με αδελφε" που απέτυχε), ανέφερε ο Γκαλιμπάφ παραφράζοντας την ονομασία του «Axios» σε «Fauxios» (από το faux που σημαίνει ψεύτικος).

Νωρίτερα ο Ιρανός Πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, ανακοίνωσε πως συναντήθηκε προ ημερών με τον Ιρανό ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ επί 2,5 ώρες, κάνοντας λόγο για «ταπεινή και βαθιά εγκάρδια ατμόσφαιρα σε ένα περιβάλλον βασισμένο στην εμπιστοσύνη, την ηρεμία, την ενσυναίσθηση και τον άμεσο διάλογο».

Το βράδυ της Τετάρτης, ο Πεζεσκιάν συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Γάλλο ομόλογό του, Εμανουέλ Μακρόν, δηλώνοντάς του πως η στάση των ΗΠΑ έχει εκτρέψει «την πορεία της διπλωματίας με απειλές, πιέσεις και κυρώσεις» και πως το Ιράν δεν μπορεί να εμπιστευτεί τις ΗΠΑ. Οπως εξήγησε στον Γάλλο ηγέτη, η Τεχεράνη έχει ξεκινήσει διάλογο με τις ΗΠΑ δύο φορές αλλά «και στις δύο περιπτώσεις, σημειώθηκε στρατιωτική επιθετικότητα κατά του Ιράν ταυτόχρονα με τις διαπραγματεύσεις. Μια τέτοια συμπεριφορά είναι ουσιαστικά σαν να ''μαχαιρώνω κάποιον πισώπλατα''». Αρνήθηκε ότι το Ιράν προχώρησε σε στρατιωτική δράση εναντίον των ΗΑΕ, ενώ για τα Στενά του Ορμούζ ανέφερε πως απαιτεί την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

Σε ό,τι αφορά το ιρανικό αίτημα για άρση των κυρώσεων, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν Νοέλ Μπαρό, έκοψε κάθε κουβέντα, θέτοντας ως βασική προϋπόθεση να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Οπως είπε στον γαλλικό ραδιοσταθμό «RTL», «το Ιράν ή σε κάθε περίπτωση το ιρανικό καθεστώς ζητάει κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε αντάλλαγμα για κινήσεις που θα κάνει σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμά του το οποίο πρέπει να πλαισιωθεί, να αποφασισθούν άρσεις κυρώσεων. Ομως είναι εκτός συζήτησης να καταστεί δυνατή η άρση ούτε καν της παραμικρής κύρωσης όσο στενά όπως αυτά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα». Ο ίδιος τόνισε ότι τα στενά είναι «κοινό αγαθό της ανθρωπότητας».

Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ξεκίνησε χτες βράδυ συζήτηση πάνω σε ένα σχέδιο απόφασης που προωθούν τα ΗΑΕ σε συνεργασία με άλλες χώρες του Κόλπου και τις ΗΠΑ με αφορμή την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, επιδιώκοντας «την προστασία των διεθνών υδάτινων δρόμων». Σύμφωνα με όσα είπε στην τοποθέτησή του ο Εμιρατινός πρέσβης στον ΟΗΕ, το σχέδιο απόφασης ζητά από το Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ και επιδιώκει τον εντοπισμό και απομάκρυνση ναρκών στη θάλασσα εντός και πέριξ των Στενών του Ορμούζ. Απορρίπτει επίσης την επιβολή τελών διέλευσης από το Ιράν ως «παράνομα» και υποστηρίζει τη διαμόρφωση ενός «ανθρωπιστικού διαδρόμου για τη διευκόλυνση της κίνησης και μεταφοράς βοήθειας, λιπασμάτων και άλλων απαραίτητων αγαθών» μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Σε αυτό το φόντο, έγινε γνωστό το ίδιο διάστημα (βράδυ Τετάρτης) πως οι αμερικανικές δυνάμεις έβαλαν με πυρ κατά του τάνκερ «Hasna» με ιρανική σημαία επειδή προσπάθησε να ξεφύγει από τον αμερικανικό αποκλεισμό. Πρόκειται για το δεύτερο ιρανικό τάνκερ που χτυπούν οι ΗΠΑ, αφότου χτύπησαν στις 19 Απρίλη το μηχανοστάσιο του τάνκερ «Touska» στο πλαίσιο του ναυτικού αποκλεισμού.

Επίσης, χτες βράδυ το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στον Ιρακινό υφυπουργό πετρελαίου και σε ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές λόγω υποστήριξης που παρέχουν προς το Ιράν. Ειδικότερα, το υπουργείο Οικονομικών κατηγόρησε τον υφυπουργό Πετρελαίου του Ιράκ, Αλί Μααρίτζ Αλ-Μπαχαντλί, ότι καταχράται «τη θέση του για να διευκολύνει την εκτροπή πετρελαίου που θα πωληθεί προς όφελος του ιρανικού καθεστώτος και των πολιτοφυλακών που το στελεχώνουν στο Ιράκ».