Στενεύει ο «κλοιός» του γεωπολιτικού ανταγωνισμού γύρω από την Αρμενία, με την ΕΕ να προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης στην Ουκρανία και να μειώσει την επιρροή της Ρωσίας στον Νότιο Καύκασο, ενόψει και των εκλογών που θα γίνουν στη χώρα στις 7 Ιούνη, στις οποίες ενδέχεται να επικρατήσουν φιλορωσικά κόμματα.

Η περιοχή «μπορεί να γίνει σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Μέσης Ανατολής», είπε χαρακτηριστικά ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, δίνοντας το στίγμα για τα αντικρουόμενα συμφέροντα που διασταυρώνονται στον Νότιο Καύκασο και απειλούν να βάλουν «μπουρλότο» στην περιοχή.

Την Τρίτη ΕΕ και Αρμενία είχαν την πρώτη τους σύνοδο κορυφής στο Γερεβάν, όπου τη Δευτέρα είχε πραγματοποιηθεί και η σύνοδος της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, με δεκάδες ηγέτες να στέλνουν το μήνυμα ότι «θα βοηθήσουν» τη χώρα του Καυκάσου να απομακρυνθεί από τη Ρωσία.

«Η Ευρώπη είναι ο πιο φυσικός εταίρος για την Αρμενία και τον Νότιο Καύκασο» και η «κλίση της Αρμενίας είναι ευρωπαϊκή», τόνισε ο Γάλλος Πρόεδρος, ο οποίος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Αρμενία. Κατά τον ίδιο «αυτή είναι και η κλίση της Γεωργίας», όπου επί του παρόντος βρίσκονται φιλορωσικές δυνάμεις στην εξουσία, ενώ «η σχέση με το Αζερμπαϊτζάν πρέπει να επανεξεταστεί».

Σε ένα τέτοιο φόντο αποφασίστηκε η ΕΕ να στείλει στην Αρμενία μια ομάδα εμπειρογνωμόνων «εξειδικευμένων στην καταπολέμηση της ρωσικής προπαγάνδας και παρέμβασης», σε μια τεταμένη πολιτική περίοδο στο εσωτερικό της Αρμενίας, με τμήματα του κεφαλαίου να υποστηρίζουν την «στροφή» προς τη Δύση, και άλλα να είναι συνδεδεμένα με τη Ρωσία.

Στις 21 Απρίλη 2026, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να δημιουργήσει μια «μη στρατιωτική αποστολή εταιρικής σχέσης της ΕΕ στην Αρμενία (EUPM Armenia) στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Αμυνας της ΕΕ». Η αποστολή στοχεύει στην «ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ικανότητας της Αρμενίας να διαχειρίζεται κρίσεις».

Ετσι, η ΕΕ συγκροτεί μια ομάδα 20-30 εμπειρογνωμόνων για μια διετή αποστολή με έδρα την Αρμενία, με στόχο τη βελτίωση της αντίδρασης στις ρωσικές κυβερνοεπιθέσεις, τη χειραγώγηση και την «παραπληροφόρηση» καθώς και την αντιμετώπιση των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών.

Η αποστολή, η οποία θα μπορούσε να αυξηθεί σε αριθμό προσωπικού και διάρκεια, αναμένεται να ξεκινήσει τις εργασίες της μετά τις βουλευτικές εκλογές στις 7 Ιούνη.

Στην Αρμενία, δρα ήδη μια άλλη αποστολή της ΕΕ, η EUMA που ιδρύθηκε το 2023 και έχει ως αντικείμενο την παρατήρηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την κατάσταση επιτόπου κοντά στα σύνορα και αλλού, σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις.

Ξεχωριστά, η Υπηρεσία Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ ανακοίνωσε «μια υβριδική ομάδα ταχείας αντίδρασης» με βραχυπρόθεσμο στόχο την καταπολέμηση των ...ξένων παρεμβάσεων (!) πριν από τις εκλογές, οι οποίες θεωρούνται καθοριστικές για το εάν η Αρμενία θα παραμείνει σε μια «φιλοδυτική πορεία».

Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, δήλωσε τον περασμένο μήνα: «Οι Αρμένιοι αντιμετωπίζουν μαζικές εκστρατείες παραπληροφόρησης και κυβερνοεπιθέσεις» πριν από τις εκλογές.

Πάντως, είναι ενδεικτικό του κλίματος που επικρατεί στην ΕΕ ότι οι ευρωβουλευτές κάλεσαν την προηγούμενη εβδομάδα την ΕΕ, με ένα μη δεσμευτικό ψήφισμα, να δημιουργήσει μια ισχυρή διεθνή αποστολή παρατήρησης εκλογών, κυβερνοασφάλεια για τις εκλογικές υποδομές και ισχυρές δικλίδες ασφαλείας κατά της εξαγοράς ψήφων.

Η σύνοδος κορυφής χαρακτηρίστηκε «κρίσιμο βήμα στον σταδιακό επαναπροσανατολισμό της Αρμενίας προς τη Δύση» και ευκαιρία να ενισχυθούν οι «θέσεις» της ΕΕ και των ευρωπαϊκών μονοπωλίων στην περιοχή σε κρίσιμους, στρατηγικούς τομείς για τον παγκόσμιο ανταγωνισμό: Μεταφορικές συνδέσεις, Ενέργεια και ενεργειακή μετάβαση, ψηφιοποίηση κ.ά.

Το Γερεβάν και οι Βρυξέλλες εξέδωσαν κοινή δήλωση, όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται: Περαιτέρω ενσωμάτωση της Αρμενίας σε περιφερειακά δίκτυα μεταφορών, όπως ο Trans-Caspian corridor (Διεθνής Διαδρομή Μεταφορών της Κασπίας - TITR) και η υποστήριξη της ενεργειακής της «ανεξαρτησίας», της διαφοροποίησης του εφοδιασμού και των δυνατοτήτων αποθήκευσης μέσω ασφαλών, βιώσιμων τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Πιο συγκεκριμένα ο Trans-Caspian (ή Μεσαίος Διάδρομος) είναι μια εμπορική διαδρομή 7.000 χλμ. που συνδέει την Κίνα με την Ευρώπη μέσω του Καζακστάν, της Κασπίας Θάλασσας, του Αζερμπαϊτζάν, της Γεωργίας και της Τουρκίας και υποστηρίζει την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος». Η διαδρομή περιλαμβάνει σιδηροδρομικές και θαλάσσιες μεταφορές, με σημαντικές, συνεχιζόμενες επενδύσεις από την ΕΕ και άλλους εταίρους για τη βελτίωση της χωρητικότητας, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής «αυτονομίας» μέσω και της «διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού».

Τέλος, ανακοινώθηκε στενότερη ενσωμάτωση μεταξύ των ψηφιακών οικοσυστημάτων της Αρμενίας και της ΕΕ (υψηλή τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, κατασκευή ημιαγωγών κ.ά.), ενώ η ΕΕ πρόσφερε στο Γερεβάν βίζα για βραχυπρόθεσμη διαμονή και απελευθέρωση του εμπορίου.

Το έντονο γεωπολιτικό ενδιαφέρον της ΕΕ για τον Νότιο Καύκασο φαίνεται και από την απόφαση της ιμπεριαλιστικής Ευρωένωσης να χρηματοδοτήσει τις ένοπλες δυνάμεις της Αρμενίας.

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη, η ΕΕ έχει διαθέσει μέσα σε δυο χρόνια 30 εκατ. ευρώ. Το 2024, η ΕΕ ενέκρινε την πρώτη χορήγηση 10 εκατ. ευρώ και τον Γενάρη του 2026 αποφάσισε να χορηγήσει επιπλέον 20 εκατ. ευρώ.

Επιπλέον, στην κοινή δήλωση εκδόθηκε και η συμφωνία που καθορίζει το πλαίσιο για τη συμμετοχή της Αρμενίας στις επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ.

Μάλιστα, η ΕΕ χαιρετίζει «την αυξανόμενη ευθυγράμμιση της Αρμενίας με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ».

Ο Γάλλος Πρόεδρος έκανε επίσης μια μακρά αναφορά υπέρ της Ευρώπης απέναντι στις λογικές «αυτοκρατοριών», ιδίως της Ρωσίας. «Ακόμα και αυτοί που θεωρούσαμε συμμάχους μας καταλήγουν να λένε ότι προτιμούν το δίκαιο του ισχυρότερου από το διεθνές δίκαιο», είπε ο Μακρόν, αφήνοντας αιχμές προς τις ΗΠΑ.

«Πολλοί πίστευαν για καιρό ότι το πεπρωμένο της Αρμενίας είναι δυνατό μόνο υπό την αιγίδα της Ρωσίας», είπε ο Μακρόν και κατηγόρησε τη Μόσχα ότι εγκατέλειψε τη «σύμμαχο» Αρμενία στους πολέμους με το Αζερμπαϊτζάν. Ο μαζικός εκτοπισμός Αρμενίων από το Ναγκόρνο Καραμπάχ μετά τις επιθέσεις του Αζερμπαϊτζάν το 2020 και το 2023, στις οποίες η Ρωσία δεν παρενέβη, «έδειξε ότι η υπόσχεση της Μόσχας για ασφάλεια ήταν ψευδής», είπε ο Μακρόν και αντέτεινε πως το «πεπρωμένο» της χώρας είναι στην Ευρώπη.

Ο Μακρόν συμμετείχε με τον Αρμένιο πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν στο φόρουμ «Διάλογος του Γερεβάν». Στο πλαίσιο αυτής της επίδειξης υποστήριξης βρίσκεται το ζήτημα ενός πιθανού μελλοντικού αιτήματος της Αρμενίας να ενταχθεί στην ΕΕ.

Η Αρμενία υπέγραψε μια ολοκληρωμένη συμφωνία εταιρικής σχέσης με την ΕΕ το 2017, ενώ πέρσι το Κοινοβούλιο υιοθέτησε νόμο με τον οποίο δηλώνει επίσημα την πρόθεση της Αρμενίας να υποβάλει αίτηση για ένταξη στο μπλοκ. Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Μάρτη, ο Πασινιάν άφησε να εννοηθεί ότι προτίθεται να υιοθετήσει τα πρότυπα της ΕΕ.

Πάντως, η Μόσχα έχει προειδοποιήσει ότι δεν θα ανεχθεί στενότερους δεσμούς της Αρμενίας με την ΕΕ, δεδομένων των πολύ στενών δεσμών της με τη ρωσική οικονομία, τη συμμετοχή της στην Ευρασιατική Οικονομική Ενωση και τη στρατιωτική «συμμαχία», Οργανισμός Συνθήκης για τη Συλλογική Ασφάλεια (CSTO), στον οποίο από το 2024 η Αρμενία έχει «παγώσει» τη συμμετοχή της. Η Αρμενία δέχεται έντονες πιέσεις από τη Ρωσία, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπορικό εταίρο και εταίρο ασφαλείας, και έχει βάση στην πόλη Γκιουμρί.

«Θα ήταν απλώς αδύνατη», είπε ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, υποδεχόμενος τον Αρμένιο πρωθυπουργό τον προηγούμενο μήνα, η ένταξη «σε μια τελωνειακή ένωση τόσο με την ΕΕ όσο και με την Ευρασιατική Οικονομική Ενωση».

Ο Πούτιν απείλησε έμμεσα το Γερεβάν, υπενθυμίζοντας πως οι ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου προς την Αρμενία είναι σε σημαντικά χαμηλότερη τιμή, απ' ό,τι στην ΕΕ. Προειδοποίησε τον Πασινιάν ότι οι φθηνές προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου διακυβεύονται εάν η Αρμενία επιδιώξει βαθύτερη ολοκλήρωση με την Ευρώπη.

Εξάλλου, η Μόσχα έχει επιβάλει περιορισμούς στην πώληση εισαγόμενου αρμενικού μεταλλικού νερού και κονιάκ, ως έναν μοχλό πίεσης απέναντι στο Γερεβάν.

Χθες το ρωσικό ΥΠΕΞ σχολίασε πως η ηγεσία της Αρμενίας ευθυγραμμίζεται με «επιθετικά ευρωατλαντικά πρότυπα» και «αυτή η πορεία θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αρνητικές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες για την Αρμενία».