Με τέτοιες αστειότητες προσπαθούν να καθησυχάσουν και να αποπροσανατολίσουν τον λαό ότι οι συμμαχίες και οι συμφωνίες της αστικής τάξης - ειδικά στις σημερινές συνθήκες του ιμπεριαλιστικού πολέμου - είναι προστασία γι' αυτόν!

Η αλήθεια είναι ότι τέτοιες συμφωνίες - στην Αθήνα συζητήθηκε και η ένταξη της χώρας στην πυρηνική ασπίδα της Γαλλίας - είναι κρίκος βαθύτερης εμπλοκής της χώρας στα ιμπεριαλιστικά σχέδια και τους ανταγωνισμούς, σε μια φάση μάλιστα που αυτοί οξύνονται στο εσωτερικό και της ευρωατλαντικής συμμαχίας, με τη Γαλλία να εμφανίζεται ως η «ατμομηχανή» για τη «στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ απέναντι στις ΗΠΑ.

Σ' αυτό το πλαίσιο, το «Ελλάς - Γαλλία συμμαχία» - που επανέλαβε και ο Μακρόν - προβλήθηκε από την κυβέρνηση και τα αστικά ΜΜΕ ως «αντίβαρο» τάχα στην πολιτική που κλιμακώνει η τουρκική αστική τάξη σε Ανατ. Μεσόγειο και Αιγαίο, ανταγωνιστικά προς την Ελλάδα, αμφισβητώντας κυριαρχικά της δικαιώματα. Θυμίζουμε ότι η Γαλλία διατηρεί ισχυρά συμφέροντα στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Αυτήν την πείρα πρέπει να αξιοποιήσει τώρα, και να απορρίψει τα πανηγύρια και τις αυταπάτες ότι η στοίχιση πίσω από τα συμφέροντα και τις συμμαχίες της αστικής τάξης μπορεί να αποτελέσει ασπίδα προστασίας για τα κυριαρχικά δικαιώματα και τα λαϊκά συμφέροντα.

Μια ματιά στα γεγονότα που οδήγησαν στην είσοδο της Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό Πόλεμο, και μετά στη Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή, είναι αποκαλυπτική και διδακτική για τον ρόλο των συμμάχων και ιδιαίτερα της Γαλλίας εκείνη την εποχή. Προπάντων, επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει έγκλημα που δεν μπορούν να σχεδιάσουν και να διαπράξουν η αστική τάξη και οι διεθνείς σύμμαχοί της για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους, φορτώνοντας τα σπασμένα πάντα στον λαό.

Πριν, στη διάρκεια και μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου η ελληνική αστική εξουσία, με πυξίδα την εξυπηρέτηση των καπιταλιστικών συμφερόντων και την αναβάθμιση του γεωπολιτικού της ρόλου, είχε ενεργό ρόλο στα ιμπεριαλιστικά παζάρια και στις συγκρούσεις, αφορμώμενη από τη Μεγάλη Ιδέα, την οποία ασπάζονταν όλες οι αστικές πολιτικές δυνάμεις της εποχής.

Το αστικό στρατόπεδο και τα κόμματά του ήταν όμως διχασμένα για το πώς και με ποιες συμμαχίες θα υλοποιούνταν τα φιλόδοξα σχέδια. Εν τέλει, τον Ιούλη του 1917 με επικεφαλής τον Ελ. Βενιζέλο η Ελλάδα κηρύσσει τον πόλεμο στις Κεντρικές Δυνάμεις, στο πλευρό της Αντάντ. Οι βλέψεις για τη νομή της λείας από τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν μεγάλες για την αστική τάξη της Ελλάδας, συγκλίνοντας στην προσάρτηση - με το πρόσχημα και της προστασίας του ελληνισμού - της πλούσιας περιοχής της Σμύρνης στη Μ. Ασία, όπως και της Ανατολικής Θράκης, που προσέφερε τον έλεγχο των Στενών του Βοσπόρου.

Την ίδια ώρα, βέβαια, στο πλαίσιο του ιμπεριαλιστικού «δούναι και λαβείν», η αστική τάξη δεν είχε κανένα πρόβλημα να βάλει «παραχωρητήριο» σε άλλες περιοχές, ακόμα και με μεγαλύτερο ελληνικό στοιχείο. Ας δούμε πιο αναλυτικά τα ιστορικά στοιχεία της εποχής, μέσα από την πολύτιμη έκδοση της «Σύγχρονης Εποχής» «Ιμπεριαλιστική εκστρατεία και Μικρασιατική Καταστροφή» (2022).

Μετά την αργοπορημένη είσοδό της στον πόλεμο, η Ελλάδα τρέχει να καλύψει έδαφος με τη συμμετοχή στην ιμπεριαλιστική εκστρατεία κατά της νεαρής σοβιετικής Ρωσίας μαζί με άλλα 13 καπιταλιστικά κράτη. Ως αντάλλαγμα έχει λάβει υποσχέσεις για ευνοϊκή στάση της Γαλλίας στην περίπτωση της Σμύρνης στη Μ. Ασία, πράγμα που δεν έγινε. Είναι αποκαλυπτική η κατοπινή αναφορά του Γάλλου επιτετραμμένου στο Λονδίνο: «Θα αρκούσε να αποκαλυφθεί ότι έχουμε παραχωρήσει τη Σμύρνη στην Ιταλία για να ξεσπάσει στην Αθήνα σοβαρότατη κρίση...».¹

Με τις Βρετανία, Γαλλία και ΗΠΑ να ψάχνουν παράγοντα αναχαίτισης των μονομερών ενεργειών της Ιταλίας στη Μ. Ασία, ο Βενιζέλος βλέπει την ευκαιρία να εκπληρωθούν τα σχέδια της ελληνικής αστικής τάξης. Στις 15 Μάη 1919 τα πρώτα ελληνικά στρατεύματα αρχίζουν να αποβιβάζονται στη Σμύρνη. Ακολούθησε η αξιοποίηση του ελληνικού στρατού από την Αντάντ για τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την ώρα που η ίδια η καπιταλιστική συμμαχία μαστιζόταν από μεγάλες αντιθέσεις για τη διανομή της λείας.

Οι αντιθέσεις αυτές οξύνονταν διαρκώς από την αλλαγή δεδομένων στο πεδίο και από την ανάπτυξη του τουρκικού αστικού εθνικού κινήματος. Το 1921 στον προσανατολισμό της γαλλικής αστικής τάξης είχε παγιωθεί πλέον ότι τα συμφέροντά της εξασφαλίζονται πιο αποτελεσματικά επιδιώκοντας φιλικότερες σχέσεις με την αναζωογονημένη Τουρκία, και όχι με παλαιότερες συνθήκες, που έβγαζαν κερδισμένη τη Βρετανία.

Οι διεκδικήσεις της Ελλάδας - που λογίζεται περισσότερο ως στήριγμα της Βρετανίας στην περιοχή - υπονομεύονται άμεσα και έμμεσα: Με την απόσυρση γαλλικών στρατευμάτων τον Οκτώβρη του 1921 από την Κιλικία (είχαν προηγηθεί τον Ιούλη αυτά της Ιταλίας) επιτράπηκε η μεταφορά σημαντικών τουρκικών δυνάμεων προς το ελληνοτουρκικό μέτωπο. Στα μέσα του 1921, ο ίδιος ο Βενιζέλος αναφέρεται στη Γαλλία και μιλάει για «απροσπέλαστο εχθρό»² που οδηγεί τα συμφέροντα της Ελλάδας στην καταστροφή.

Στις 18/5/1921 οι Σύμμαχοι κήρυξαν ουδετερότητα στον ελληνοτουρκικό πόλεμο, παρότι ήταν εκείνοι που σε συμφωνία με την αστική τάξη της Ελλάδας είχαν αναθέσει στον ελληνικό στρατό την επιβολή της ιμπεριαλιστικής ειρήνης των Σεβρών. Ακολούθησε η επιλεκτική απαγόρευση πώλησης πολεμικού υλικού, με γαλλικές πηγές να παρέχουν κανόνια, αεροπλάνα και άλλα πολεμοφόδια στην Τουρκία.

Η κατάληξη είναι γνωστή, με τους χιλιάδες νεκρούς και ξεριζωμένους. Μάλιστα η Γαλλία εμφανίζεται τότε ικανοποιημένη από την ήττα της Ελλάδας στο μέτωπο της Μικράς Ασίας, εκτιμώντας πως θα οδηγήσει σε ήττα της πολιτικής της Βρετανίας στην περιοχή. Τα διακυβεύματα ανάμεσα σε Βρετανία και Γαλλία εξάλλου ήταν πολύ μεγαλύτερα από τις ελληνοτουρκικές διαφορές, όπως για τη Μοσούλη και τον έλεγχο των πολύτιμων πετρελαίων της, τα Στενά της ναυσιπλοΐας κ.λπ.

Ξεχωριστή αναφορά αξίζει στην αποτρόπαιη στάση των «συμμάχων» όταν η Σμύρνη παραδόθηκε στις φλόγες, και ενώ χιλιάδες ξεριζωμένοι είχαν φύγει και συνέχιζαν να φεύγουν προς την Ελλάδα, με όποια μέσα μπορούσαν, για να αποφύγουν τη σφαγή. Η ισχυρή ναυτική δύναμη (τουλάχιστον 21 αμερικανικών, αγγλικών και γαλλικών πολεμικών πλοίων) που βρισκόταν αγκυροβολημένη στο λιμάνι της Σμύρνης δεν έκανε τίποτα για να αποτρέψει την καταστροφή της πόλης και των κατοίκων της.

Αντιθέτως: «Μέσα στα πολεμικά οι μπάντες παίζανε εμβατήρια (...) για να μη φτάνουν ίσαμε τ' αυτιά των πληρωμάτων οι κραυγές της οδύνης και οι επικλήσεις του κόσμου (...) Μία, μόνο μία κανονιά, μια διαταγή έφτανε για να διαλύσει όλα κείνα τα μαινόμενα στίφη. Κι η κανονιά δεν ρίχτηκε, κι η εντολή δεν δόθηκε. Μόνο χτυπούσαν με λοστούς τα χέρια των άμοιρων Μικρασιατών που κατάφερναν να φτάσουν έως τα καράβια τους, τους περίχυναν με ζεματιστά νερά και τους πετούσαν πίσω στη θάλασσα...»³.

Ακόμα: «Τα πληρώματα των εν Σμύρνη ναυλοχούντων πολεμικών των απέκοπτον τας χείρας και έθραυον τας κεφαλάς των δυστυχών εκείνων Ελλήνων που ενόμιζαν ότι ημπορούσαν, αποφεύγοντες την τουρκικήν μάχαιραν, να εύρουν άσυλον και προσωρινήν φιλοξενίαν εις τα πολεμικά σκάφη».⁴

Τι προκύπτει ως βασικό συμπέρασμα από αυτήν τη σύντομη ανασκόπηση; Οτι καμία εμπιστοσύνη δεν πρέπει να έχει ο λαός στην αστική τάξη, στα κόμματα και στις διεθνείς συμμαχίες της, οι οποίες συντίθενται και αποσυντίθενται πάντοτε με κριτήριο τα δικά της συμφέροντα, ενάντια σε αυτά των εργαζομένων και των άλλων λαϊκών στρωμάτων.

Τα συμφέροντα αυτά άλλοτε συγκλίνουν περισσότερο και άλλοτε λιγότερο. Ποτέ και πουθενά όμως δεν παύουν οι ανταγωνισμοί μέσα στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε συγκρούσεις ή σε διάλυση, όπως έγινε πολλές φορές στο παρελθόν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ΝΑΤΟ, που παρουσιαζόταν ως συμπαγές και αδιάρρηκτο, ενώ στη σημερινή ημερήσια διάταξη βρίσκεται ακόμα και η διάλυσή του, λόγω της απόκλισης συμφερόντων ανάμεσα στις ΗΠΑ και στους εταίρους τους στην ΕΕ.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τραμπ απειλεί την ΕΕ ότι στο ενδεχόμενο πολέμου στο έδαφός της θα πρέπει να τα βγάλει πέρα μόνη της, όπως οι Ευρωπαίοι λένε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή «δεν είναι δικός μας πόλεμος», ανεξάρτητα από το αν και πώς εμπλέκονται σε αυτόν για τα δικά τους συμφέροντα.

Οπως και να 'χει, σε κάθε χώρα, παντού και πάντα, υπάρχουν δύο πατρίδες: Αυτή των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων και αυτή του κεφαλαίου, που έχει για σημαία της το κέρδος και με αυτήν την πυξίδα χαράσσει πορεία και πολιτική.

Μακριά από κάθε εφησυχασμό για τις συμμαχίες της αστικής τάξης και τα κόμματα που τις αποθεώνουν, είναι ώρα να ενισχυθεί η λαϊκή πάλη για την απεμπλοκή της χώρας από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και τους πολεμοκάπηλους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Σε αυτόν τον αγώνα ο ελληνικός και ο γαλλικός λαός βρίσκονται στην ίδια όχθη, μαζί με όλους τους λαούς της Ευρώπης και τους άλλους που γίνονται θύματα της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας, όπως του Ιράν, του Λιβάνου και της Παλαιστίνης.

Παραπομπές:

1. Γεώργιος Λεονταρίτης, «Η Ελλάδα στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, 1917 - 1918», εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα, 2005, σελ. 650.

2. Μουσείο Μπενάκη, Αρχείο Ελ. Βενιζέλου, Φάκελοι 20/78, 21/127, 21/10, 28/15,3/32.

3. Διδώ Σωτηρίου, «Η Μικρασιατική Καταστροφή και η στρατηγική του ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο», εκδ. «Κέδρος», Αθήνα, 1975, σελ. 96. Σημειώνεται ότι σε αντίθεση με τη στάση των Αγγλογάλλων και των Αμερικανών ήταν η στάση των Σοβιετικών στην Κοτύωρα του Πόντου. Αναφέρει ο μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος: «Οι "άθεοι" Μπολσεβίκοι, εν αντιθέσει προς ό,τι δεν έπραξαν αι "χριστιανικαί" Δυνάμεις της Δύσεως διά του κολοσσιαίου αυτών στόλου κατά την εν μηνί Αυγούστω 1922 πυρπόλησιν και σφαγήν της Σμύρνης (...) περισυνέλεξαν όλον τον χριστιανικόν εκείνον κόσμον» και τον μετέφεραν με ασφάλεια στην Τραπεζούντα (Διδώ Σωτηρίου, «Η Μικρασιατική Καταστροφή και η στρατηγική του ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο», εκδ. «Κέδρος», Αθήνα, 1975, σελ. 90).

4. Οπως παρατίθεται στο Γιάνης Κορδάτος, «Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας», τόμ. ΧΙΙΙ, εκδ. «20ός αιώνας», Αθήνα, 1959, σελ. 577.