Με δυσκολίες οι διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν
Το ίδιο διάστημα, σε 90λεπτη τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν χτες βράδυ οι Πρόεδροι ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν, συζητήθηκαν οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν και την Ουκρανία, αλλά και οι διμερείς σχέσεις και πιθανά έργα σε τομείς όπως η οικονομία και η Ενέργεια. Σε ό,τι αφορά το Ιράν, ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν τόνισε (σύμφωνα με το Κρεμλίνο) τις «τρομερές συνέπειες» σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Γιούρι Ουσακόφ δήλωσε ότι ο Πούτιν διεμήνυσε στον Αμερικανό ομόλογό του ότι μια χερσαία επιχείρηση σε ιρανικό έδαφος θα ήταν εντελώς «απαράδεκτη και επικίνδυνη». Μετέφερε την άποψη του Προέδρου Πούτιν ότι η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός στο Ιράν είναι η σωστή, «επειδή έπρεπε να δώσει μια ευκαιρία στις διαπραγματεύσεις και, γενικά, να συμβάλει στη σταθεροποίηση της κατάστασης». Παράλληλα ο Πούτιν φέρεται πως παρουσίασε στον Τραμπ κάποιες ιδέες για την επίλυση της σύγκρουσης σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Λίγες ώρες πριν, ο υφυπουργός Πολέμου των ΗΠΑ αποκάλυψε πως έως τώρα ο πόλεμος έχει στοιχίσει τουλάχιστον 25 δισ. δολάρια.
Σύμφωνα με χτεσινό ρεπορτάζ της εφημερίδας «The Wall Street Journal», ο Πρόεδρος Τραμπ έχει ήδη δώσει σχετικές εντολές σε αρμόδιους στρατιωτικούς και άλλους αξιωματούχους προκειμένου να υλοποιήσουν την κλιμάκωση όχι μόνο του ναυτικού αποκλεισμού από και προς τα λιμάνια του Ιράν, αλλά και την αύξηση της ήδη μεγάλης οικονομικής πίεσης που διεύρυνε την ισοτιμία του ιρανικού νομίσματος (ριάλ) έναντι του δολαρίου, καθώς διαμορφώθηκε στο ένα δολάριο έναντι 1,8 εκατομμυρίων ριάλ.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Πρόεδρος Τραμπ μιλώντας χτες βράδυ στο Axios επέμεινε πως ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν είναι πιο αποτελεσματικός από τις πολεμικές επιχειρήσεις. Παρομοίασε το Ιράν «με γουρούνι» που πνίγεται από το πολύ πετρέλαιο. Με τον τρόπο αυτό απέρριψε την ιρανική πρόταση να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και την αναβολή των συνομιλιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα σε μεταγενέστερο στάδιο.
Το Axios στη συνέχεια αποκάλυψε σχέδιο της Κεντρικής Διοίκησης του αμερικανικού στρατού για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM) για «σύντομο μπαράζ επιθέσεων» κατά του Ιράν ώστε να αρθεί το αδιέξοδο στις έως τώρα διαπραγματεύσεις...
Πάντως, η αύξηση της οικονομικής πίεσης των ΗΠΑ, που συνοδεύτηκε προχτές από νέο γύρο κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, πλήττει ωστόσο πρώτα από όλα τον ιρανικό λαό, τον οποίο υποτίθεται πως θέλουν να «προστατέψουν» ΗΠΑ και Ισραήλ.
Σε ρεπορτάζ της WSJ επισημαίνεται πως ήδη πάνω από 1 εκατομμύριο Ιρανοί βγήκαν στον δρόμο της ανεργίας από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φλεβάρη, ενώ οι τιμές τροφίμων και το παρατεταμένο «μπλακάουτ» στο ίντερνετ έχουν παραλύσει παράλληλα και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Σε μία προσπάθεια να αμβλύνει την οικονομική πίεση, η ιρανική κυβέρνηση αύξησε τους μισθούς, ανακοίνωσε νέα επιχορήγηση σε βασικά αγαθά και έδωσε επιδόματα στα πιο ευάλωτα λαϊκά στρώματα. Ωστόσο, η οικονομική «κρίση» που ξεδιπλώνεται σήμερα στο Ιράν θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες των τελευταίων δεκαετιών. Μεταξύ άλλων, επειδή είναι ένας συνδυασμός παραγόντων που δύσκολα μπορούν να αντιμετωπιστούν, όπως οι αμερικανικές και άλλες δυτικές ή διεθνείς κυρώσεις, τα πλήγματα και οι καταστροφές σε βιομηχανίες και σημαντικές ιρανικές υποδομές στη διάρκεια του πολέμου, αλλά και ο ναυτικός αποκλεισμός που επιβάλλουν οι ΗΠΑ από τις 13 Απρίλη, περιορίζοντας τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Μπροστά σε όλα αυτά, ο Πρόεδρος Τραμπ ανάρτησε μία νέα εικόνα φτιαγμένη με εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης, όπου εμφανίζεται με μαύρο κουστούμι και ένα πυροβόλο στο χέρι «έτοιμος» για «δράση». «Το Ιράν δεν μπορεί να βρει τον δρόμο του. Δεν ξέρουν πώς να υπογράψουν μία μη πυρηνική συμφωνία. Καλύτερα να λογικευτούν σύντομα!», ανέφερε ο Τραμπ στο Truth Social. Η εικόνα φέρει δε τη λεζάντα: «Τέρμα το καλό παιδί».
Μέχρι το μεσημέρι, η αναπληρώτρια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Αννα Κέλι, προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις για την υιοθέτηση πιο σκληρής γραμμής έναντι του Ιράν, κάνοντας λόγο για συνέχιση «επαφών» με Ιρανούς αξιωματούχους. Η Κέλι υποστήριξε πως οι Ιρανοί «αγωνίζονται να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση στην ηγεσία τους», προσθέτοντας πως ο Τραμπ θα υπογράψει συμφωνία με το Ιράν «μόνο εάν αυτή θέτει την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ σε πρώτη προτεραιότητα».
Στην Ντόχα του Κατάρ, την ίδια ώρα, ο εκεί εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Ματζίντ αλ Ανσάρι, προειδοποίησε: «Δεν θέλουμε να δούμε σύντομα επιστροφή στις εχθροπραξίες στην περιοχή. Δεν θέλουμε να δούμε μια παγωμένη σύγκρουση που καταλήγει να αποψύχεται κάθε φορά που υπάρχει πολιτικός λόγος».
Στο μεταξύ, ο επικεφαλής της ΙΑΕΑ, Ραφέλ Γκρόσι, μιλώντας χτες στο Πρακτορείο ΑΡ, δήλωσε πως κατά τη γνώμη του το μεγαλύτερο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου βάρους άνω των 400 κιλών του Ιράν πρέπει να βρίσκεται στο Ισφαχάν. Εκτίμησε πως μεταφέρθηκε εκεί το μεγαλύτερο μέρος κατά τις 12ήμερες επιθέσεις ΗΠΑ - Ισραήλ κατά του Ιράν τον Ιούνιο του 2025. Ο ίδιος εξέφρασε την επιθυμία να επαναληφθούν οι επιθεωρήσεις της ΙΑΕΑ στο Ιράν όχι μόνο στο Ισφαχάν, αλλά όπου αλλού υπάρχουν πυρηνικοί σταθμοί.
Στον αντίποδα αυτών των αντιδράσεων, ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν χτες (σύμφωνα με ρεπορτάζ του ιρανικού τηλεοπτικού δικτύου «Press TV») ότι το Ιράν θα αναλάβει «πρωτοφανή στρατιωτική δράση» κατά της συνεχιζόμενης κατάσχεσης από τις ΗΠΑ πλοίων που συνδέονται με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Με το νέο ράλι των τιμών του πετρελαίου να ξεπερνάει τα 110 δολάρια το βαρέλι, ο Ρώσος υπουργός Οικονομικών Αντον Σιλουάνοφ δήλωσε ότι η απόφαση των ΗΑΕ ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και συνεπώς σε μείωση των παγκόσμιων τιμών στο μέλλον. «Σήμερα ακούμε ότι μία από τις χώρες, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, φεύγουν από τον ΟΠΕΚ. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει πως η χώρα μπορεί να παραγάγει τόσο πετρέλαιο όσο επιτρέπουν οι ικανότητες παραγωγής της και να το διοχετεύσει στην αγορά», ανέφερε ο Σιλουάνοφ.
Τα σχόλια του Ρώσου υπουργού αποτελούν την πρώτη επίσημη αντίδραση της Μόσχας στην αιφνιδιαστική αποχώρηση των ΗΑΕ. «Αν οι χώρες του ΟΠΕΚ ασκήσουν την πολιτική τους με συντονισμένο τρόπο (μετά την αποχώρηση των ΗΑΕ) και παραγάγουν όσο πετρέλαιο επιτρέπουν οι παραγωγικές τους δυνατότητες και όσο θέλουν, οι τιμές θα πέσουν αναλόγως», πρόσθεσε ο Σιλουάνοφ. Ο υπουργός Οικονομικών υπογράμμισε ότι η τρέχουσα άνοδος των τιμών στηρίζεται από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και πως οι προβλέψεις του για υπερπροσφορά αφορούν το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της διέλευσης στο μέλλον.
Επιπλέον, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ανέφερε ότι η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν σημαίνει το τέλος του σχήματος OPEC+, στο οποίο συμμετέχουν οι βασικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Τόνισε επίσης ότι η Ρωσία θα παραμείνει ενεργό μέλος της ομάδας.
Στο μεταξύ, διάφοροι αναλυτές εκτιμούν πως ο OPEC και οι σύμμαχοί του θα χάσουν μέρος της δύναμής τους στην αγορά πετρελαίου, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποχωρήσουν την 1η Μαΐου, αλλά η υπόλοιπη συμμαχία πιθανόν θα παραμείνει ενωμένη και θα συνεχίσει να συντονίζει την πολιτική προσφοράς του πετρελαίου.
Τα ΗΑΕ, που ήταν έως τώρα ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός στον OPEC, αποδεσμεύονται από τους περιοριστικούς στόχους του οργανισμού για την παραγωγή πετρελαίου βάζοντας ως προτεραιότητα την εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης. Ωστόσο, παράγοντες του οργανισμού δεν έκρυψαν πως η έξοδος των ΗΑΕ ήρθε ως σοκ θεωρώντας πως το γεγονός μπορεί να περιπλέξει τις προσπάθειες του OPEC+ να ισορροπεί την αγορά μέσω προσαρμογών στην προσφορά, διότι ο οργανισμός θα έχει έλεγχο σε μικρότερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής.
Τα ΗΑΕ θα γίνουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου που αποχωρεί από τον OPEC, ένα σοβαρό πλήγμα στον οργανισμό και τον ντε φάκτο ηγέτη του, τη Σαουδική Αραβία. Το Αμπού Ντάμπι αντλούσε περίπου 3,4 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ή περίπου το 3% της παγκόσμιας παραγωγής αργού, πριν από τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο στο Ιράν που ανάγκασε τη χώρα και άλλους παραγωγούς στον Κόλπο να περιορίσουν τις αποστολές φορτίων και να αναστείλουν μέρος της παραγωγής. Μόλις θα βρεθούν εκτός του OPEC, τα ΗΑΕ θα ενταχθούν στις τάξεις των ανεξάρτητων παραγωγών πετρελαίου που αντλούν κατά βούληση, όπως οι ΗΠΑ και η Βραζιλία. Για την ώρα, δεν υπάρχουν πολλά που να μπορούν να κάνουν τα ΗΑΕ για να αυξήσουν την παραγωγή ή τις εξαγωγές λόγω του αποκλεισμού στο Στενό του Ορμούζ.
Στο σκηνικό αυτό, ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ και ο επιτελάρχης στρατηγός Νταν Κέιν, αλλά και ο υφυπουργός Τζουλς Χερστ, κλήθηκαν χτες να απαντήσουν σε βροχή «ερωτήσεων» αρμόδιας επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων τόσο για τους έως τώρα χειρισμούς τους στον πόλεμο κατά του Ιράν, όσο και για το σχέδιό τους για δαπάνες «μαμούθ» ύψους 1,5 τρισ. δολαρίων για τον προϋπολογισμό του Πενταγώνου το 2027. Και σε αυτή την συνεδρίαση ήρθαν στο προσκήνιο οι αντιθέσεις ανάμεσα σε τμήματα της αστικής τάξης, που οξύνθηκαν με τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, και για τη μοιρασιά ανάμεσα σε μονοπωλιακούς ομίλους σε σχέση με την τακτική που ακολουθείται.
Σε αυτό το φόντο αποκαλύφθηκε χτες πως ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν έχει στοιχίσει 25 δισεκατομμύρια δολάρια «μέχρι στιγμής». Την πληροφορία αυτή αποκάλεσε ο υφυπουργός Πολέμου Τζουλς Χερστ, που έδωσε μια πρώτη επίσημη εκτίμηση του πολεμικού κόστους απαντώντας σε ερώτηση βουλευτή. Οπως εξήγησε ο Χερστ, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των χρημάτων έχει δοθεί για πυρομαχικά...
Ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ από την άλλη προτίμησε να εξαπολύσει πυρά κατά των Δημοκρατικών βουλευτών αλλά και της προηγούμενης κυβέρνησης, δείχνοντας άγνοια ή αδιαφορία για το κόστος του πολέμου στη ζωή του μέσου Αμερικανού πολίτη. Υπερασπίστηκε τις επιθέσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τον ναυτικό αποκλεισμό, ερχόμενος συχνά σε αντιφάσεις σχετικά με τις «επιτυχίες» στις συγκρούσεις ή την λεγόμενη καταστροφή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, που υποτίθεται πως είχε «καταστραφεί» πλήρως πέρσι τον Ιούνιο. Παρ' όλα αυτά απαίτησε προϋπολογισμό 1,5 τρισ. δολαρίων για το 2027 προκειμένου να ανανεωθούν τα πυρομαχικά και να εξασφαλιστούν όπλα και στρατιωτικές τεχνολογίες αιχμής για τους επόμενους ιμπεριαλιστικούς πολέμους των ΗΠΑ. Δεν παρέλειψε να πλέξει (για πολλοστή φορά) το εγκώμιο του Προέδρου Τραμπ χαρακτηρίζοντας τον σαν «τον σπουδαιότερο διαπραγματευτή» στον κόσμο και στη συνέχεια εκτόξευσε απειλές κατά απρόθυμων συμμάχων των ΗΠΑ λέγοντας πως «θα τιμωρηθούν» όσοι δεν βοηθούν τις ΗΠΑ.
Εντονη κριτική δέχτηκε από βουλευτές των Δημοκρατικών και ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών για την αποτελεσματικότητά του.