Ιστορικά ντοκουμέντα παραχωρήθηκαν στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης Καισαριανής

Από την Ελ. Πανέτη, ανιψιά τεσσάρων εκτελεσμένων του Μάη του 1944

Παρασκευή 24 Απρίλη 2026

Ψηφιακό αντίγραφο με σημαντικά ιστορικά ντοκουμέντα που αφορούν τον Χρήστο και την Ελένη Πανέτη και τους Ανδρέα και Δημήτρη Σόφη, τέσσερις από τους κομμουνιστές και πρωτοπόρους αγωνιστές που εκτελέστηκαν τον Μάη του 1944 στο «Θυσιαστήριο της Λευτεριάς», παραχώρησε η ανιψιά των εκτελεσμένων Ελένη Πανέτη στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης στην Καισαριανή.

Οπως σημειώνεται σε ανακοίνωση του δήμου Καισαριανής, ο δήμαρχος Ηλίας Σταμέλος ευχαριστεί εκ μέρους του λαού της πόλης την απόγονο των εκτελεσθέντων για την παραχώρηση στο Μουσείο ενός ψηφιακού αντίγραφου με φωτογραφίες και βιογραφικά στοιχεία των εκτελεσμένων, συνοδευόμενο και από μία χειρόγραφη επιστολή της ίδιας, που παρατίθεται και παρακάτω.

Σύμφωνα με τα βιογραφικά στοιχεία, ο Χρήστος και η Ελένη Πανέτη ήταν δύο από τα οκτώ παιδιά του Σπύρου Πανέτη και της Αικατερίνης Λινάρη.

Ο Χρήστος Πανέτης γεννήθηκε το 1914 και ήταν αρτεργάτης. Συμμετέχει στον πόλεμο του '40 και αργότερα εντάσσεται στην τοπική ΕΠΟΝ όπου σύντομα γίνεται αρχηγός. Συλλαμβάνεται μετά από κατάδοση ντόπιων δοσιλόγων. Είναι ένας από τους 14 που συλλαμβάνονται στις 13/4/1944 από την Πεντέλη. Εκτελείται με τους 200 στην Καισαριανή την 1η Μάη 1944.


Η Ελένη Πανέτη, γεννηθείσα το 1916, εργαζόταν επίσης ως αρτεργάτρια. Μέλος της τοπικής ΕΠΟΝ. Συλλαμβάνεται στις 27 Απριλίου 1944 (ημέρα ενέδρας από τον ΕΛΑΣ Πελοποννήσου στον Γερμανό αξιωματικό Franz Krech) ύστερα από κατάδοση ντόπιων δοσιλόγων. Η οικογένεια για δεκαετίες έψαχνε τον τόπο εκτέλεσής της. Με βάση τις εφημερίδες της εποχής και την ιστορική έρευνα, το όνομά της περιλαμβάνεται μεταξύ των εκτελεσμένων γυναικών της 10ης Μάη 1944 στο «Θυσιαστήριο της Λευτεριάς». Υπάρχει πηγή που αναφέρει την 3η Μάη του 1944 ως ημέρα εκτέλεσης, ως λιγότερο όμως πιθανή.

Ο Ανδρέας και ο Δημήτρης Σόφης ήταν παιδιά της αδελφής της Αικατερίνης, της Καλλιόπης Λινάρη, η οποία παντρεύεται τον Γιώργο Σόφη και κατοικεί στην Πάτρα.

Ο Γιώργος Σόφης είναι φαρμακοποιός. Οταν ξαφνικά πεθαίνει στην Πάτρα, η Καλλιόπη παίρνει τα παιδιά, τον Ανδρέα και τον Δημήτρη, και πάει στη Νέα Πεντέλη (προπολεμικά), να είναι κοντά στην αδερφή της, την Αικατερίνη (Ρήνα). Τα δύο παιδιά συλλαμβάνονται ως μέλη της ΕΠΟΝ (ίσως του ΕΑΜ) ύστερα από κατάδοση δοσίλογου στις 13 Απρίλη 1944 και φυλακίζονται στις Φυλακές Χαϊδαρίου. Την 1η Μαΐου 1944 οδηγούνται στο Σκοπευτήριο Καισαριανής και είναι ανάμεσα στους 200 που θα εκτελεστούν.

Ο Δημήτρης Σόφης από τις Φυλακές Χαϊδαρίου προς το Σκοπευτήριο Καισαριανής γράφει: «ΧΑΙΡΕΤΕ ΦΙΛΟΙ ΕΚΔΗΚΙΣΙ ΧΑΙΡΕ ΜΑΝΑ ΔΗΜΗ. ΣΟΦΗΣ. ΜΑΝΑ ΜΗ ΛΥΠΑΣΕ ΚΑΛΙΟΠΗ ΣΟΦΗ ΠΕΝΤΕΛΗ». Το γράμμα θα βρεθεί ύστερα και θα φυλαχτεί από πολίτες.

Η επιστολή της Ελένης Πανέτη, απόγονου των 4 εκτελεσθέντων:

«Με ιδιαίτερη συγκίνηση καταθέτω στο Μουσείο ΕΑΜικής Αντίστασης το παρόν υλικό, που αφορά την οικογένειά μου και ειδικότερα τον θείο μου Χρήστο Πανέτη, την θεία μου Ελένη Πανέτη, καθώς και τους Ανδρέα και Δημήτρη Σόφη, ξαδέρφια του πατέρα μου Γιάννη Πανέτη. Ολοι τους υπήρξαν άνθρωποι που στάθηκαν με αξιοπρέπεια και θάρρος σε μία από τις πιο δύσκολες περιόδους της ιστορίας μας. Ο Χρήστος Πανέτης και η Ελένη Πανέτη, αδέλφια του πατέρα μου, έχασαν τη ζωή τους στην Καισαριανή, σε διαφορετικές στιγμές, πληρώνοντας με τον πιο βαρύ τρόπο τη στάση και τη δράση τους στα χρόνια της Αντίστασης. Μαζί τους και οι Ανδρέας και Δημήτρης Σόφης, που συνδέονται με την ίδια οικογενειακή και ιστορική διαδρομή, αποτελούν μέρος αυτής της κοινής μνήμης και θυσίας.

Για εμάς στην οικογένεια δεν υπήρξαν ποτέ απλώς πρόσωπα του παρελθόντος ή ονόματα σε αφηγήσεις. Υπήρξαν ζωντανές παρουσίες μέσα από τις ιστορίες που πέρασαν από γενιά σε γενιά - σύμβολα ήθους, αγώνα και ανιδιοτέλειας.

Οι φωτογραφίες και τα τεκμήρια που παραδίδονται σήμερα, δεν αποτελούν απλώς οικογενειακά κειμήλια. Είναι κομμάτια μιας συλλογικής μνήμης που ανήκει σε όλους. Με την κατάθεσή τους ελπίζω να συμβάλω, έστω και λίγο, στη διατήρηση της ιστορικής αλήθειας και στην τιμή εκείνων που θυσιάστηκαν.

Με σεβασμό και βαθιά συγκίνηση.

Ελένη Πανέτη

Πεντέλη, 4 Απριλίου 2026».