Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, γεννώντας /

Μες απ' την πεθαμένη γη τις πασχαλιές, σμίγοντας /

Θύμηση κι επιθυμία, ταράζοντας /

Με τη βροχή της άνοιξης ρίζες οκνές. (...)

Ποιες ρίζες απλώνονται γρυπές, /

ποιοι κλώνοι δυναμώνουν /

Μέσα στα πέτρινα τούτα σαρίδια;

Αγονη Γη, Τ.Σ. Ελιοτ

Ισως γι' αυτό η «επιτροπή υποδοχής» στη φιλήσυχη πόλη μοιάζει ακόμη πιο παράταιρη: Μια συγκέντρωση και μια αντισυγκέντρωση για τον πόλεμο - καμιά εκατοστή νοσταλγοί του Σάχη από δω, κι άλλοι τόσοι με αντιπολεμικά πλακάτ και τραγούδια από εκεί - και στη μέση η αστυνομία. Κάποιος ανεπαίσθητα περνάει τη γραμμή ή ξεστομίζει μια βρισιά, καμιά δεκαριά αστυνομικοί πέφτουν πάνω του, κι άλλοι τόσοι φωτογράφοι και κάμερες. Μοιάζει σχεδόν κωμικό το πόσο «παντού βασιλεύει η τάξη», στην εποχή της «μεγάλης αταξίας».

Λίγο πιο πάνω, δυο - τρεις γραφικές φιγούρες σταματάνε κόσμο και κηρύττουν τον λόγο του θεού, σε μια σκηνή που θυμίζει κάτι από «Αγία Ιωάννα των Σφαγείων». Η καπιταλιστική κοινωνία σε deja vu: Οπως και τότε στα σφαγεία του Σικάγο οι «νέες ένδοξες εποχές» των καπιταλιστών, οι εποχές των παχιών αγελάδων και της καπιταλιστικής κερδοφορίας πάνε ίσια προς τις νέες εποχές της αθλιότητας... Στις σομόν σελίδες των εφημερίδων γράφουν ήδη για τον πληθωρισμό που έχει τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση από τη «Μαύρη Τετάρτη», τον μακρινό Οκτώβρη του 1992 που οδήγησε στην υποτίμηση της λίρας με τραγικά αποτελέσματα. Το ΔΝΤ προβλέπει το χειρότερο πλήγμα απ' όλες τις χώρες του G7, ως η πιο εκτεθειμένη στις εισαγωγές Ενέργειας, με την ανάπτυξη να σέρνεται στο 0,8%. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν πως η ύφεση κι ο στασιμοπληθωρισμός είναι ήδη εδώ. Οι επιχειρήσεις δηλώνουν έτοιμες για απολύσεις, την ώρα που η ανεργία βρίσκεται ήδη σε υψηλά δεκαετίας. Οι εφημερίδες ανατριχιάζουν: «Η βρετανική οικονομία δέχεται τριπλό χτύπημα από τον πόλεμο στο Ιράν». «Η σύγκρουση στο Ιράν μπορεί να πυροδοτήσει ύφεση, με τη Βρετανία να χτυπιέται πιο σφοδρά ανάμεσα στο G7». Στα περιοδικά των επενδυτών πάντως βρίσκει κανείς χρήσιμες συμβουλές για «αβέβαιους καιρούς», για το «πώς να αποκτήσετε πλεονέκτημα με ομόλογα» και τι να κάνεις τα κεφάλαιά σου που «δεν έχεις αγγίξει για 12 χρόνια», κι ακόμα για την «ευκαιρία της Αφρικής».

Πίσω απ' τα γνώριμα προσχήματα, ο ελέφαντας στο δωμάτιο περνάει κάπου στις στήλες της αρθρογραφίας: «Η Κίνα η μόνη κερδισμένη στον χαοτικό πόλεμο του Τραμπ στο Ιράν» γράφουν, με τους «ειδικούς» να εξηγούν πως «δεν πρόκειται απλά για τη Μ. Ανατολή ή για την οικονομία, αλλά για αλλαγή παιχνιδιού για την παγκόσμια ασφάλεια». Την ίδια ώρα, στα ψιλά γράμματα προειδοποιούν ότι η «εσωτερική ασφάλεια της Κίνας» έχει για την ηγεσία της ανάγκη από «ευημερούσες αγορές στο εξωτερικό»...

Η μάχη για την πρωτοκαθεδρία - αυτή η μάχη που η Βρετανία την ξέρει από πρώτο χέρι - κουνάει τις «τεκτονικές πλάκες» βίαια. Τα μαχαίρια τραβιούνται απ' τα θηκάρια, το παζάρι ανάμεσα στις μέχρι χτες «σύμμαχες» αστικές τάξεις χοντραίνει απότομα. Ο καθένας και οι προτεραιότητές του: «Μην τολμήσετε να βάλετε διόδια για τη χρήση των Στενών, λέει η Βρετανία στο Ιράν και τις ΗΠΑ». «Η σύγκρουση του Τραμπ στο Ιράν έχει μεγαλώσει τη ρωσική απειλή για τη Βρετανία» γράφουν, με τους ειδικούς να εξηγούν πως ό,τι πάει στη Μ. Ανατολή «στερείται» από τη Βρετανία και την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Τις ίδιες μέρες εξάλλου οι βρετανικές εφημερίδες σκούζουν: «Βλαντ σε βλέπουμε» γράφουν για το πέρασμα - το 6ο φετινό - των Στενών της Μάγχης ρωσικών τάνκερ συνοδεία πολεμικών πλοίων. Στα δελτία παίζουν δορυφορικές εικόνες με φόντο την είδηση ότι τρία ρωσικά υποβρύχια κατασκοπεύουν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς.

Με φόντο τις επιθέσεις Τραμπ, η υπουργός Εξωτερικών λέει πως οι προηγούμενες βρετανικές κυβερνήσεις ήταν «απρόσεκτες», βασιζόμενες στις ΗΠΑ για την Αμυνα και κάνοντας υποθέσεις που δεν ίσχυαν «για την κατάσταση των συμμαχιών μας συμπεριλαμβανομένων αυτών με την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ». Οι εφημερίδες γράφουν για τη «νέα πραγματικότητα του ΝΑΤΟ που πρέπει να μάθει να λειτουργεί με μειωμένη αμερικάνικη παρουσία». Οι ρωγμές στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο κι ο «τόνος» μοιάζουν κάτι το εξωπραγματικό, αν σκεφτεί κανείς πως μόλις πριν μερικά χρόνια ΗΠΑ και Βρετανία επέδραμαν από το Ιράκ έως το Αφγανιστάν ως δίδυμα αδέρφια. Οι αρθρογράφοι πάντως δεν πάνε τόσο πίσω: Αναπολούν απλά πόσο διαφορετικά και... γλυκά ξεκίνησε η συνύπαρξη Τραμπ και Στάρμερ μόλις έναν χρόνο πριν, σε άλλη μια επιβεβαίωση πως «ό,τι έτσι είναι, έτσι δεν μένει» και πως οι εξελίξεις τρέχουν πολύ γρήγορα.

Τις μέρες πριν την προσωρινή εκεχειρία, τότε που ο Τραμπ φώναζε ότι θα εξαφανίσει τον πολιτισμό του Ιράν, οι εφημερίδες διακηρύττουν με στόμφο από τα πρωτοσέλιδα ότι «η Βρετανία δεν θα δώσει αεροπορικές βάσεις στις ΗΠΑ για να βομβαρδίσουν γέφυρες στο Ιράν». Τις μέρες μετά την εκεχειρία οι κυβερνητικοί κύκλοι διαβεβαιώνουν πως «ο Στάρμερ θα αρνηθεί να συμμετάσχει στον ναυτικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ». Τις διαρροές τις κάνουν την ώρα που ο Στάρμερ φωτογραφίζεται στην αεροπορική βάση Taif στη Σαουδική Αραβία ανάμεσα στις βρετανικές Ενοπλες Δυνάμεις. Τόσος είναι ο «φιλειρηνισμός» της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης Στάρμερ...

Την ίδια ώρα ο Λόρδος Αλαν Γουέστ, πρώην επικεφαλής του Ναυτικού και διορισμένος στη Βουλή των Λόρδων από τους Εργατικούς, μιλάει για την «άθλια κατάσταση» στην οποία έχουν οδηγήσει το Ναυτικό οι περικοπές των προηγούμενων χρόνων: «Πρόκειται για την πρώτη φορά εδώ και κάποιους αιώνες που το βασιλικό Ναυτικό βρέθηκε χωρίς ένα πλοίο από το Γιβραλτάρ έως τη Σιγκαπούρη», λέει ο σοσιαλδημοκράτης λόρδος για τον «ξεπεσμό» της «κοσμοκράτειρας» Βρετανίας. Κάπου 28 δισ. λίρες υπολογίζουν τη «μαύρη τρύπα» των εξοπλισμών που πρέπει να κλείσει πάραυτα.

«Ολως τυχαίως» το BBC παίζει «αποκαλυπτικές έρευνες» για τα επιδόματα που παίρνουν μετανάστες προσποιούμενοι τους ομοφυλόφιλους. Ως και ο φερετζές της «συμπερίληψης» δίνει τη θέση του στη νέα «μόδα», του πολεμικού μπερέ, την ώρα που η κυβέρνηση των Εργατικών κλείνει άλλα 11 ξενοδοχεία φιλοξενίας για αιτούντες ασύλου και τους συγκεντρώνει σε στρατόπεδα, ενώ οι διεθνείς οργανώσεις καταγράφουν ότι όλο και λιγότερες αιτήσεις Αφγανών γυναικών που βρίσκονται εδώ κυνηγημένες από τους Ταλιμπάν γίνονται δεκτές.

«Το Universal Credit (σ.σ. το βασικό επίδομα κοινωνικής πρόνοιας) εκτινάχτηκε κατά 1,5 εκατομμύριο κατά τη θητεία των Εργατικών», σκούζουν οι εφημερίδες. Οι ντουντούκες δεν συγκινούνται από τη μικρή λεπτομέρεια ότι το νέο αυτό επίδομα αντικατέστησε 5-6 επιδόματα κι έκανε ακόμη πιο αυστηρούς τους όρους, αποκλείοντας εκατοντάδες χιλιάδες απ' τα υπόλοιπα που κόπηκαν...

Ισως γι' αυτό, στο «Job Center» κοντά στο κέντρο της πόλης μπαινοβγαίνει τώρα περισσότερος κόσμος. Η σημειολογία γίνεται ακόμη πιο ανατριχιαστική στην άλλη γωνία του ίδιου τετραγώνου. Εκεί, κάτω από τη μεγάλη πινακίδα που γράφει «καριέρες», το διαφημιστικό καλεί: «Κατατάξου ως στρατιώτης, πληρώσου ως στρατιώτης, ετοιμάσου για μαθητεία»... Ο «εφεδρικός στρατός» των καπιταλιστών, αυτός που τις δοξασμένες μέρες των μεγάλων κερδών έπεφτε στα «πεδία των μετοχών», ετοιμάζεται τώρα να γίνει κανονικός στρατός για να πέφτει στα πεδία των μαχών, και πάλι για τα κέρδη των καπιταλιστών.

Μέχρι τότε, η «δεξαμενή» γεμίζει: Στα σούπερ μάρκετ τα ράφια «reduced to clear» (κοντά στην ημερομηνία λήξης) έχουν την τιμητική τους, το πετρέλαιο φλερτάρει με τις δυο λίρες, «τα τρένα έχουν γίνει πιο ακριβά από ποτέ», σου λένε οι ντόπιοι και συστήνουν να πάρεις λεωφορείο. Οι έρευνες αυτών των ημερών καταγράφουν πως δύο στους τρεις Βρετανούς ανησυχούν για τα οικονομικά τους, τέσσερις στους δέκα ότι χειροτέρεψαν από πέρυσι, τρεις στους δέκα ότι κόβουν ακόμα ακόμα και από βασικές ανάγκες για φαγητό και θέρμανση.

Πέρα απ' τον σταθμό των λεωφορείων και τον σιδηροδρομικό σταθμό, οι δρόμοι γεμίζουν με κάτι εξαθλιωμένες υπάρξεις, κάτω απ' τις γέφυρες στα βρώμικα κανάλια κι έξω απ' το σούπερ μάρκετ στήνουν τις σκηνές τους οι άστεγοι. Τους επισκέπτονται κάτι ομάδες εθελοντών: «Κύριοι είστε καλά; χρειάζεστε τίποτα;» τους ρωτούν και συζητάνε με απερίγραπτο βρετανικό φλέγμα.

Το ίδιο ρωτούν κι οι αστυνομικοί κάποιον παππού, πεσμένο στον δρόμο. Οι συντάξεις δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα επίδομα πείνας, το περιβόητο NHS, το σύστημα Υγείας - «καμάρι» του «κοινωνικού κράτους» δεν έχει χρόνο και χρήμα για τέτοια περιστατικά, που δεν είναι «life threatening». Ολα στο ζύγι του «κόστους - οφέλους»: «Η Σκωτσέζικη Επιτροπή Φαρμάκων (SMC) δεν ενέκρινε το φάρμακο για τον ενδομήτριο καρκίνο λόγω ανησυχιών σχετικά με τη σχέση κόστους - αποτελεσματικότητας», γράφουν στα μονόστηλα. Ακόμα και η... μουσική στα νοσοκομεία τίθεται υπό αμφισβήτηση, αφού όπως καταγγέλλουν τα σωματεία τα έξοδα για τα πνευματικά δικαιώματα που αποδίδουν θεωρούνται περιττή πολυτέλεια.

Μόνο που στη θέση των εκατοντάδων χιλιάδων απολυμένων βιομηχανικών εργατών, στέκονται τώρα, 40 χρόνια μετά, οι διάδοχοί τους, «εργάτες του πνεύματος»: Η αποδεκατισμένη ερευνητική ομάδα κι οι καθηγητές μιλάνε για τον ανταγωνισμό που έχει ανέβει τόσο, που κάνεις μια αίτηση για χρηματοδότηση «κι έχεις πιθανότητα 1%». Το «πανεπιστήμιο της αγοράς» - ο μεγαλύτερος εργοδότης όλης της Βρετανίας - βαδίζει σε τεντωμένο σκοινί πάνω στα αδιέξοδα και τις αντιφάσεις της καπιταλιστικής οικονομίας: Οι περικοπές αυξάνονται παντού, το χρέος με το οποίο αποφοιτούν οι φοιτητές έχει σκαρφαλώσει πάνω από τις 50 χιλιάδες λίρες (τις οποίες τώρα το κράτος απαιτεί με έναν νέο νόμο μια ώρα αρχύτερα), η έρευνα κι η τεχνολογία πέφτει κι αυτή θύμα στα πεδία των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών: Από τα πρώτα θέματα στις ειδήσεις είναι η απόφαση της αμερικάνικης OpenAI να αναστείλει το mega-project υποδομών για την Τεχνητή Νοημοσύνη στη Βρετανία, το λεγόμενο Stargate Project, πρόγραμμα δεκάδων δισ. Θεωρητικά ο λόγος είναι η γραφειοκρατία και «τα αυξημένα έξοδα Ενέργειας», με τις μισές εφημερίδες να ξεσπαθώνουν ενάντια στην κυβέρνηση Στάρμερ που επιμένει στην «πράσινη» και πυρηνική ενέργεια και τους περιορισμούς στις εξορύξεις στη Βόρεια Θάλασσα. Κι ο Τραμπ ξεσπαθώνει στα social media γράφοντας πως «το Aberdeen θα έπρεπε να ανθίζει» από τις εξορύξεις, αλλά αντ' αυτού η Νορβηγία πουλάει αέριο στη Βρετανία στη διπλή τιμή.

Η «κοινωνία της καινοτομίας» καταφέρνει τα πάντα, εκτός απ' το να ξεφύγει από τα καπιταλιστικά δεσμά της. Κι όμως: Στα προσεγμένα μουσεία των πάλαι ποτέ εργατουπόλεων, εκεί όπου εκτίθενται δίπλα δίπλα οι κλωστικές μηχανές - θαύμα της εποχής τους (αυτές οι ίδιες που περιγράφει ο Μαρξ στο Κεφάλαιο) και οι λυχνίες των πρώτων υπολογιστών, ο επισκέπτης μαθαίνει ακόμα πως «η καινοτομία ήταν πάντα η κινητήρια δύναμη της Ιστορίας». «Ισως μια μέρα να έχετε κι εσείς κάποια λαμπρή ιδέα και να αλλάξετε τον κόσμο», λέει ο ανιματέρ στους μικρούς του μαθητές που τον κοιτάνε με ανοιχτό το στόμα, καθώς τους δείχνει εντυπωσιακά πειράματα.

Ισως μια μέρα να καταλάβουν το κόλπο του ταχυδακτυλουργού, να διαβάσουν στα «ψιλά γράμματα» του μουσείου για τις μεγάλες απεργίες και τις άλλες ταξικές μάχες, να δουν πως ο κόσμος αλλάζει με τη γνώση στην υπηρεσία της πιο πρωτοπόρας κοινωνικής δύναμης, της εργατικής τάξης που παράγει τα πάντα, για τον πιο καινοτόμο σκοπό, την ανατροπή της εκμετάλλευσης.

Κι όμως κάτω απ' την επιφάνεια, «η βροχή ταράζει τις ρίζες τις οκνές»: Στην Ιρλανδία αγρότες μπλοκάρουν με τρακτέρ και φορτηγά τα λιμάνια, το διυλιστήριο και το κέντρο της πόλης και συγκρούονται με την αστυνομία για πέντε ολόκληρες μέρες. Οι γιατροί μόλις λήγουν μια 6ήμερη απεργία τους, τη 15η αντίστοιχη από το 2023. Το προσωπικό των πανεπιστημίων πραγματοποιεί και εκείνο απεργίες. Τεράστιες ήταν οι πρόσφατες συγκεντρώσεις ενάντια στον πόλεμο.

Η αστική τάξη βέβαια παραείναι έμπειρη: Η κυβέρνηση Στάρμερ δίνει τα ρέστα της στον κοινωνικό αυτοματισμό, λέγοντας πως αν όλο το νοσηλευτικό προσωπικό ζητούσε τα ίδια, η χώρα θα χρεοκοπούσε και άλλα 30 δισ. θα προστίθονταν στον προϋπολογισμό. Η κυβέρνηση της Ιρλανδίας μαζί με τις συλλήψεις και τα επιχειρήματα τύπου... ΝΔ, ότι «το μπλοκάρισμα των δρόμων θέτει σε ρίσκο περιστατικά υγείας», δίνει και 500 εκατομμύρια λίρες σε μέτρα για να καθησυχάσει κάπως. Οι διοικήσεις των πανεπιστημίων προχωράνε σε «αναδιαρθρώσεις» τιμωρώντας όσους απεργούν. Η καταστολή στις αντιπολεμικές συγκεντρώσεις δίνει και παίρνει. Μα πιο σφιχτά απ' όλα σφίγγει η τανάλια του «κοινωνικού εταιρισμού»: Οι εκπρόσωποι των αγροτών ζητάνε απλά μια προσωρινή ανακούφιση, οι εκπρόσωποι των γιατρών λένε ότι «δεν τα ζητάνε όλα αμέσως», κι ο επικεφαλής της Εθνικής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (Trades Union Congress - TUC) μιλάει για «πληθωρισμό Τραμπ» που θα πλήξει αναπόφευκτα τις ενεργοβόρες βιομηχανίες χημικών και γυαλιού.

Τέσσερις αιώνες «παραδόσεων» και πείρας της πάλαι ποτέ πιο ισχυρής αστικής τάξης του κόσμου, τέσσερις αιώνες κοινοβουλευτικής απάτης και εξαγοράς έχουν αφήσει βαθύ σημάδι: Σωματεία - μηχανισμούς απέραντης ενσωμάτωσης, «Εργατικούς» και τα συμπληρώματά τους, πλάι στους πιο σκληρούς συνδικαλιστικούς νόμους της Ευρώπης (για να απεργήσεις πρέπει να το εγκρίνει ο... εργοδότης σου!), μηχανισμούς καταστολής και παρακολούθησης σε κάθε γωνία και φυσικά τους πάντα πρόθυμους φασίστες που ξαναβγαίνουν απ' τη ναφθαλίνη, κρεμώντας σημαίες του Αγίου Γεωργίου, χύνοντας το δηλητήριό τους και παίζοντας ξύλο στις γειτονιές.

Σε μια «περίεργη» σύμπτωση, φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από την τελευταία γενική απεργία που έγινε στη Βρετανία. Στη «νικήτρια» του Α' Παγκοσμίου Πολέμου Βρετανία οι εργαζόμενοι πεινούσαν όσο και στην ηττημένη Γερμανία. Κάτι ήξερε η νικήτρια βρετανική αστική τάξη όταν στον πόλεμο ίδρυε υπουργείο Εργασίας κι όταν μετά τον πόλεμο το πρώτο έργο της ήταν να βάλει σε στρατόπεδα τους Βρετανούς εργάτες που γυρνούσαν «νικητές» από τα πεδία των μαχών και να τους αφοπλίσει.

Εκατό χρόνια μετά, στην είσοδο του Weston Park το άγαλμα του αντιδραστικού ποιητή εκείνης της εποχής, του Τ.Σ. Ελιοτ, κοιτάζει σκεπτικό τον κόσμο που ξεχύνεται στο απέραντο πάρκο με την πρώτη λιακάδα: Εργάτες με τα καροτσάκια και με τις ψησταριές πλάι στη λίμνη, φοιτητές που αράζουν στο γρασίδι, μεταναστόπουλα που «τιτιβίζουν» στην παιδική χαρά. Στην «άγονη γη» της εκμετάλλευσης, στα «πέτρινα σαρίδια» ενός νέου μεγάλου ιμπεριαλιστικού πολέμου που ετοιμάζεται, απλώνονται πάλι οι ρίζες μιας άλλης κοινωνίας. Κάποιον Απρίλη θα την κάνουν αυτοί να ανθίσει.