ΗΠΑ - ΚΙΝΑ
«Σεληνιασμένος» ανταγωνισμός για την πρωτοκαθεδρία
Σάββατο 18 Απρίλη 2026 - Κυριακή 19 Απρίλη 2026

Η Γη ανατέλλει πίσω από τη Σελήνη με φόντο τη μαύρη άβυσσο του Διαστήματος, καθώς το «Αρτεμις ΙΙ» περιφέρεται γύρω από τον φυσικό δορυφόρο του πλανήτη μας
Ολοκληρώθηκε με επιτυχή προσθαλάσσωση του θαλαμίσκου στα ανοιχτά του Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια η δεκαήμερη επανδρωμένη αποστολή «Αρτεμις ΙΙ» της NASA γύρω από τη Σελήνη. Τη Δευτέρα 6 Απρίλη οι αστροναύτες της NASA Ρ. Γουάιζμαν, Β. Γκλόβερ και Κ. Κοχ, μαζί με τον αστροναύτη της Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας Τζ. Χάνσεν, είχαν φτάσει στη μεγαλύτερη απόσταση από τη Γη όπου έχει φτάσει ποτέ επανδρωμένη αποστολή, περίπου 407.000 χιλιόμετρα. Πέραν αυτού, η «Αρτεμις ΙΙ» ήταν παρόμοια των αποστολών προετοιμασίας που έκαναν οι ΗΠΑ τη δεκαετία του 1960, πριν την αποστολή «Απόλλων 11», όταν άνθρωπος (ο Νιλ Αρμστρονγκ) πάτησε για πρώτη φορά σε ένα άλλο ουράνιο σώμα. Παρ' όλα αυτά, για μάλλον προφανείς λόγους, αναπαράγοντας τον τόνο των ανακοινώσεων της NASA, η «Αρτεμις ΙΙ» αντιμετωπίστηκε από τον ελληνικό αστικό Τύπο με διθυραμβικούς τίτλους, του στιλ «Η αποστολή που έβαλε τα θεμέλια για την εξερεύνηση του Αρη και άλλαξε όσα ξέραμε για τη Σελήνη».

Ωστόσο, άνθρωποι στις ΗΠΑ και σε χώρες - συμμάχους τους που γνωρίζουν τα προγράμματα των διαστημικών δυνάμεων του κόσμου ανησυχούν ότι μπορεί να είναι οι Κινέζοι ταϊκοναύτες, και όχι οι Αμερικανοί αστροναύτες, εκείνοι που θα κάνουν τα πρώτα βήματα στο έδαφος της Σελήνης τον 21ο αιώνα.

Δοκιμές

Μια έκδοση ενός σταδίου του κινεζικού πυραύλου Long March 10, που βρίσκεται σε ανάπτυξη, πετάει στον ουρανό κατά τη διάρκεια δοκιμαστικής πτήσης από τον διαστημικό σταθμό εκτόξευσης Wenchang στις 11/2/2026. Ο πύραυλος μετέφερε μια μη επανδρωμένη κάψουλα Mengzhou, ένα διαστημόπλοιο που μαζί με το κινεζικό σεληνιακό σκάφος Lanyue σχεδιάζεται να μεταφέρει τους αστροναύτες της χώρας στην επιφάνεια της Σελήνης έως το 2030
Στις 11 Φλεβάρη μια έκδοση ενός σταδίου του πυραύλου της Κίνας Long March 10, που βρίσκεται σε ανάπτυξη, απογειώθηκε από μια βάση στον διαστημικό σταθμό εκτόξευσης Wenchang στο νότιο νησί Hainan της χώρας, μεταφέροντας ένα διαστημόπλοιο Mengzhou. Στην αρχή της ανόδου, οι ελεγκτές αποστολής ενεργοποίησαν σκόπιμα ένα πυραυλικό σύστημα σχεδιασμένο να απομακρύνει γρήγορα το διαστημόπλοιο από τον κίνδυνο σε περίπτωση εμφάνισης προβλήματος στον κυρίως πύραυλο. Στη συνέχεια το Mengzhou κατέβηκε με αλεξίπτωτα για ανάκτηση στη Νότια Κινεζική Θάλασσα, σηματοδοτώντας μια επιτυχημένη δοκιμή ματαίωσης εν πτήσει του προς το παρόν μη επανδρωμένου διαστημοπλοίου. Στο μεταξύ, ο ενός σταδίου Long March 10 συνέχισε την πτήση του για να προσομοιώσει μια πλήρη τροχιακή αποστολή, πριν εκτελέσει μια καύση ώθησης και μια ελεγχόμενη με χρήση των κινητήρων του προσθαλάσσωση - κατόρθωμα που ο τρέχων πύραυλος της NASA για αποστολές στη Σελήνη, το Space Launch System (SLS), δεν έχει πετύχει.

Αυτές οι δοκιμές ανοίγουν τον δρόμο για το επόμενο κρίσιμο ορόσημο: Μια πλήρη τροχιακή πτήση του Long March 10 και του Mengzhou αργότερα φέτος, αν και πιθανότατα χωρίς πλήρωμα. Η Κίνα δεν αποκαλύπτει πολλές λεπτομέρειες των διαστημικών της σχεδίων, και γι' αυτό δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς θα πραγματοποιηθεί αυτή η πτήση. Το διαστημόπλοιο Mengzhou, το οποίο διαθέτει μια παραλλαγή για χαμηλή γήινη τροχιά σχεδιασμένη να μεταφέρει 6 ή 7 ταϊκοναύτες και άλλη μια για να μεταφέρει 3 σε χαμηλή σεληνιακή τροχιά, θα μπορούσε να συναντηθεί ή να πετάξει παράλληλα με τον διαστημικό σταθμό Tiangong της Κίνας. Ο πύραυλος που θα χρησιμοποιηθεί θα είναι ο Long March 10A, μια περιορισμένης ισχύος παραλλαγή του πυραύλου, που θα προορίζεται για πτήσεις χαμηλής τροχιάς γύρω από τη Γη και όχι για αποστολές στη Σελήνη.

Βήμα - βήμα

Η Κίνα δεν είναι ακόμα έτοιμη να εκτελέσει μια επανδρωμένη αποστολή γύρω από τη Σελήνη, όπως η «Αρτεμις ΙΙ». Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν την ανάπτυξη του διαστημοπλοίου Orion τη δεκαετία του 2000 και το ανασχεδίασαν για να εκτοξεύεται με τον πύραυλο SLS στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Η Κίνα, που έχει κάνει αρκετές επιτυχημένες μη επανδρωμένες αποστολές στο έδαφος της Σελήνης, τόσο στην ορατή όσο και στη μη ορατή από τη Γη πλευρά της, προχωρά βήμα - βήμα με δηλωμένο στόχο μια επανδρωμένη προσεδάφιση πριν από το 2030. Εχει ήδη δοκιμάσει με επιτυχία ένα βασικό εξάρτημα το οποίο οι ΗΠΑ εξακολουθούν να δοκιμάζουν: Το σύστημα προσσελήνωσης. Πέρυσι η Κίνα επέδειξε το επανδρωμένο σεληνιακό όχημα προσγείωσης Lanyue, πραγματοποιώντας δοκιμές προσσελήνωσης και αποσελήνωσης σε συνθήκες προσομοίωσης της σεληνιακής βαρύτητας. Στις ΗΠΑ, η «SpaceX» και η «Blue Origin» εργάζονται και οι δύο πάνω σε σχέδια προσεδάφισης που χρηματοδοτούνται από τη NASA και είναι απαραίτητα για να καταστεί δυνατή η προσσελήνωση του «Αρτεμις» το 2028. Στο μεταξύ, έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί οι νέες εγκαταστάσεις εκτόξευσης στο Wenchang για να φιλοξενήσουν τον πλήρη πύραυλο Long March 10.

Ο πλήρης Long March 10 θα χρησιμοποιήσει μια διαμόρφωση βοηθητικών πυραύλων ενίσχυσης παρόμοια με εκείνη του SpaceX Falcon Heavy. Μετά τις δοκιμαστικές πτήσεις του 10A, το επόμενο βήμα θα είναι η συνένωση τριών βοηθητικών πυραύλων πάνω του - κάτι που η κινεζική εμπορική εταιρεία «CAS Space» πέτυχε για πρώτη φορά στα τέλη του περασμένου μήνα - στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τις δοκιμαστικές πτήσεις προς τη Σελήνη.

Για να φτάσει στη Σελήνη η Κίνα θα χρησιμοποιήσει δύο πυραύλους Long March 10, έναν για την εκτόξευση επανδρωμένου διαστημοπλοίου Mengzhou και τον άλλον για την εκτόξευση του σεληνιακού οχήματος προσεδάφισης Lanyue. Αυτοί θα συναντηθούν σε χαμηλή σεληνιακή τροχιά, οπότε δύο ταϊκοναύτες θα μεταβούν από το Mengzhou στο Lanyue για την κάθοδο στην επιφάνεια της Σελήνης.

Κούρσα

Η NASA, με στόχο την προσσελήνωση το 2028 με το «Αρτεμις IV», βασίζεται σε ένα πολύπλοκο δίκτυο εμπορικών και διεθνών εταίρων, ενώ η πιο συγκεντρωτική προσέγγιση της Κίνας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον κρατικό ανάδοχό της, την «China Aerospace Science and Technology Corporation».

Η αφήγηση μιας «κούρσας» είναι δύσκολο να αποφευχθεί, αν και «είναι πραγματικά μονόπλευρη, τουλάχιστον δημόσια», λέει η Βικτόρια Σάμσον, διευθύντρια για την Ασφάλεια και τη Σταθερότητα του Διαστήματος στο Secure World Foundation. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρουν συνεχώς τις προθέσεις της Κίνας για τη Σελήνη ως τον λόγο για τον οποίο οι ΗΠΑ πρέπει να επιστρέψουν εκεί πρώτα, ενώ δεν νομίζω ότι έχω δει κάτι αντίστοιχο να προέρχεται από κινεζικές δηλώσεις». Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κίνα δεν έχει επενδύσει στην εξερεύνηση της Σελήνης: Η Σάμσον θεωρεί τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ κινητήρια δύναμη για το κινεζικό διαστημικό πρόγραμμα. «Βλέπω τις Ηνωμένες Πολιτείες να φτάνουν εκεί πρώτες, αλλά οριακά, και νομίζω ότι οι Κινέζοι έχουν καλύτερες πιθανότητες να αποκτήσουν πρώτα έναν μόνιμο επανδρωμένο σταθμό στη Σελήνη», προσθέτει. Οι δύο αντίπαλοι θα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με βασικές πτυχές της εξερεύνησης της Σελήνης, εκτιμά η Σάμσον. Ο ανταγωνισμός για την πρωτοκαθεδρία μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας επεκτείνεται τώρα και έως τη Σελήνη.


Επιμέλεια:
Σταύρος Ξενικουδάκης
Πηγή: «Scientific American»