Ο περιορισμός των αερομεταφορών σε κομβικά σημεία, όπως το Ντουμπάι, το Αμπου Ντάμπι και η Ντόχα, έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις αερομεταφορές φαρμακευτικών προϊόντων. Οι πολυεθνικές φαρμακοβιομηχανίες και οι όμιλοι logistics, προκειμένου να διασφαλίσουν τη ροή των εμπορευμάτων και κατ' επέκταση την κερδοφορία τους, αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές. Η Σαουδική Αραβία (μέσω Τζέντας και Ριάντ), η Κωνσταντινούπολη, το Ομάν. Αλλά και πιο μακρινές διαδρομές μέσω Κίνας και Σιγκαπούρης, επιστρατεύονται ως προσωρινές λύσεις.

Αυτή η «ευελιξία» όμως έχει όρια. Οι θαλάσσιες μεταφορές, αν και πιο φθηνές, παραμένουν χρονοβόρες και σε μεγάλο βαθμό ακατάλληλες για ένα σημαντικό τμήμα των φαρμάκων, ιδιαίτερα εκείνων που απαιτούν αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας. Η λεγόμενη «ψυχρή αλυσίδα» (cold chain) είναι κρίσιμη: Πολλά φάρμακα και εμβόλια πρέπει να διατηρούνται σε συγκεκριμένες θερμοκρασίες καθ' όλη τη διάρκεια της μεταφοράς. Γιατί τα προϊόντα «ψυχρής αλυσίδας» - εμβόλια, ινσουλίνη, βιολογικοί παράγοντες και θεραπείες για τον καρκίνο - έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής όσον αφορά την ποιότητα και την ακεραιότητά τους, γεγονός που καθιστά τις αλυσίδες εφοδιασμού τους ευάλωτες. Παρά την ανάπτυξη κρυογονικών δοχείων, σημαντικό μέρος των αποστολών εξακολουθεί να βασίζεται σε πιο «παραδοσιακές» λύσεις, όπως συσκευασίες με πάγο που απαιτούν συνεχή ανανέωση.

Σε αυτές τις συνθήκες, κάθε καθυστέρηση, ακύρωση πτήσης ή εκτροπή δρομολογίου μπορεί να καταστήσει ένα φορτίο ακατάλληλο προς χρήση. Το επιπλέον «κόστος» που δημιουργείται, μετακυλίεται τελικά στους ασθενείς. Υπάρχει αντίστοιχη πείρα από την περίοδο της πανδημίας, όπου για την εξασφάλιση της μέγιστης κερδοφορίας για τις φαρμακοβιομηχανίες και τους φαρμακέμπορους, έμπαινε για τον λαό το εκβιαστικό δίλημμα: Πανάκριβες τιμές ή ελλείψεις.

Οι συγκεκριμένες εξελίξεις έχουν συνέπειες στην παραγωγή και διακίνηση φαρμάκων, που τις πληρώνουν ακριβά οι λαοί. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ευρωπαϊκή Ενωση, το 60%-70% των δραστικών φαρμακευτικών πρώτων υλών εισάγεται κυρίως από χώρες της Ασίας. Σε ορισμένες κρίσιμες κατηγορίες φαρμάκων, όπως τα αντιβιοτικά ή τα καρδιαγγειακά, το ποσοστό αυτό φτάνει έως και το 80%. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν υπάρχουν μονάδες παραγωγής τελικών σκευασμάτων στην Ευρώπη, η παραγωγή τους εξαρτάται άμεσα από εισαγόμενες πρώτες ύλες.

Η αλληλεξάρτηση αυτή δεν είναι «τυχαία», αλλά αποτέλεσμα της στρατηγικής των μονοπωλίων να μεταφέρουν την παραγωγή σε χώρες με χαμηλότερο κόστος εργασίας και πιο «ευέλικτα» ρυθμιστικά πλαίσια για να αυξάνουν την κερδοφορία τους.

Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στις ΗΠΑ, όπου σχεδόν το 47% των γενόσημων φαρμάκων προέρχεται από την Ινδία. Η Ινδία, που έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο κέντρο παραγωγής γενόσημων, καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας φαρμακευτικής παραγωγής και τα 2/3 των εμβολίων. Ωστόσο, η παραγωγική της βάση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ενεργειακές και χημικές πρώτες ύλες που συνδέονται με το πετρέλαιο.

Ετσι, οι εξελίξεις και η ανελέητη ιμπεριαλιστική σύγκρουση για τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το 40% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Ινδίας, επιδρούν πολλαπλά στην παραγωγή φαρμάκων. Γιατί το πετρέλαιο δεν είναι μόνο καύσιμο, αλλά και βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στη φαρμακοβιομηχανία. Η γλυκερίνη, για παράδειγμα, αποτελεί βασικό συστατικό πολλών φαρμάκων, ενώ ουσίες όπως η φαινόλη χρησιμοποιούνται για την παραγωγή της ακεταμινοφαίνης. Συνεπώς, μια διαταραχή στην ενεργειακή τροφοδοσία μπορεί να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις μέχρι το τελικό φαρμακευτικό προϊόν.

Τα προβλήματα δεν περιορίζονται μόνο στις δραστικές ουσίες. Ακόμη και απλά, αλλά κρίσιμα υλικά, όπως τα πώματα φιαλιδίων, τα πλαστικά μέρη συριγγών, οι σακούλες ορού και οι ειδικές υάλινες φιάλες, μεταφέρονται από την Ασία προς την Ευρώπη. Διαταραχές στις μεταφορές μπορούν να οδηγήσουν σε ελλείψεις όχι επειδή δεν υπάρχει το φάρμακο, αλλά επειδή λείπουν τα απαραίτητα υλικά για τη συσκευασία και διάθεσή του.

Ιδιαίτερο ρόλο σε αυτή την παγκόσμια αλυσίδα διαδραματίζουν οι χώρες του Κόλπου. Η περιοχή του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) λειτουργεί ως κομβικός διαμετακομιστικός χώρος που συνδέει Ασία, Ευρώπη, Αφρική και Αμερική. Η φαρμακευτική αγορά της περιοχής αποτιμάται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και βασίζεται κατά περίπου 80% σε εισαγωγές που διακινούνται μέσω του εναέριου χώρου και των θαλάσσιων οδών της περιοχής.

Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το βασικό αεροδρόμιο εμπορευματικών μεταφορών του Ντουμπάι, το οποίο συγκαταλέγεται - από το 2024 - στα έντεκα μεγαλύτερα παγκοσμίως και λειτουργεί ως κομβικό σημείο επανεξαγωγής φαρμακευτικών προϊόντων. Εκεί συγκεντρώνονται φάρμακα από διάφορες περιοχές, αποθηκεύονται και στη συνέχεια διακινούνται προς αγορές σε όλο τον κόσμο. Μεγάλοι όμιλοι logistics, όπως η CEVA Logistics, η DHL και η DP World, έχουν ενισχύσει σημαντικά τις υποδομές τους, ιδίως στον τομέα της ψυχρής αλυσίδας και της επανεξαγωγικής δραστηριότητας. Η συνολική ετήσια διακίνηση αεροπορικού φορτίου στο Ντουμπάι προσεγγίζει τα 4 εκατομμύρια τόνους. Δεδομένου ότι τα φαρμακευτικά προϊόντα αντιστοιχούν περίπου στο 4% του παγκόσμιου αεροπορικού φορτίου, εκτιμήθηκε ότι μόνο για τον Μάρτιο ενδέχεται να έχουν χαθεί πάνω από 10.000 τόνοι φαρμακευτικών αποστολών από τη διαμετακόμιση μέσω του εμιράτου.

Σε αυτό το έδαφος, οι εκπρόσωποι των ομίλων του Φαρμάκου κυνικά σημειώνουν ότι «το συμπέρασμα είναι σαφές: Η πολιτική Υγείας δεν μπορεί πλέον να διαχωρίζεται από την εξωτερική πολιτική».

Τα προβλήματα λοιπόν στη διάθεση των απαραίτητων φαρμάκων, με τα οποία έρχονται αντιμέτωποι οι ασθενείς τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της αύξησης των «παράλληλων εξαγωγών» για να θησαυρίζουν οι φαρμακέμποροι, φαίνεται ότι θα ενταθούν ακόμα περισσότερο το επόμενο διάστημα, ενσωματώνοντας και τις συνέπειες της γενίκευσης της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Ενα είναι το σίγουρο: Μόνιμα στον «Προκρούστη» θα μπαίνουν οι ανάγκες του λαού για την ιατροφαρμακευτική του περίθαλψη.

Και αυτά τα προβλήματα δεν είναι ούτε πρόσκαιρα, ούτε και οφείλονται σε ορισμένες στρεβλώσεις που μπορούν να διορθωθούν με «μεταρρυθμίσεις» δήθεν για να έχουμε πιο «εύρυθμη» και «υγιή» λειτουργία της αγοράς. Αντίθετα, αποτελούν γέννημα - θρέμμα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, που αντιμετωπίζει όλα τα αγαθά, ανάμεσά τους και το φάρμακο, ως εμπορεύματα, τα οποία υπόκεινται στην επιχειρηματική δραστηριότητα, με κριτήριο το κέρδος.

Η παραγωγή και η διακίνηση του φαρμάκου διέπεται από τους νόμους της αγοράς, υποτάσσεται στην κερδοφορία και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρηματικών ομίλων που το έχουν στα χέρια τους και το ελέγχουν. Αυτό το κριτήριο διαπερνά όλη τη διαδρομή: Από την έρευνα, την παραγωγή μέχρι την πώληση του φαρμάκου.

Οπωσδήποτε με βάση τα αποτελέσματα που διαμορφώνει ο κοινωνικός χαρακτήρας της δουλειάς πολλών χιλιάδων εργαζομένων στην έρευνα, στην παραγωγή και στη διακίνηση των φαρμάκων και των εμβολίων, έχουν δημιουργηθεί νέες - σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα αυτόν, που συμβάλλουν για την πιο ασφαλή, έγκαιρη και αποτελεσματική παρέμβαση στην πρόληψη, στην περίθαλψη και στην αποκατάσταση της υγείας καθολικά του λαού.

Εμπόδιο σε αυτές τις δυνατότητες μπαίνει το «φιλτράρισμα» με το κριτήριο του «κόστους - οφέλους» τόσο από το αστικό κράτος, όσο και από την καπιταλιστική φαρμακοβιομηχανία.

Ετσι το αστικό κράτος μειώνει την κρατική χρηματοδότηση σε Υγεία - Φάρμακο, προκειμένου να διευρυνθεί η δυνατότητά του να χρηματοδοτήσει με διάφορους τρόπους την πολεμική οικονομία και εμπλοκή, όπως συνολικά τους επιχειρηματικούς ομίλους, ανάμεσά τους και την καπιταλιστική φαρμακοβιομηχανία. Η δε καπιταλιστική φαρμακοβιομηχανία επιλέγει αν, τι και πότε θα παράξει, σύμφωνα με τον σκοπό της παραγωγής στον καπιταλισμό, που είναι το κέρδος και όχι φυσικά οι λαϊκές - κοινωνικές ανάγκες.

Το ΚΚΕ αναδεικνύει το ζήτημα της φαρμακευτικής περίθαλψης και δαπάνης από την πλευρά των σύγχρονων λαϊκών αναγκών. Παλεύουμε για πλήρη φαρμακευτική περίθαλψη όλων, χωρίς πλαφόν και περικοπές, με κατάργηση κάθε πληρωμής, χαρατσιών και συμμετοχής, με κατάργηση των εισφορών στον κλάδο Υγείας των ασφαλιστικών ταμείων. Με χρηματοδότηση της δαπάνης από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες απαιτείται «άμεση επίταξη και διατίμηση όλων των αποθεμάτων φαρμάκων για όσο διαρκεί ο πόλεμος των ΗΠΑ - Ισραήλ στη Μέση Ανατολή απέναντι στα κερδοσκοπικά παιχνίδια με τις ελλείψεις και τις τιμές τους από τις φαρμακοβιομηχανίες. Να παραχθούν άμεσα οι αναγκαίες ποσότητες φαρμάκων σε έλλειψη με κόστος των ίδιων των φαρμακοβιομηχανιών σε διατιμημένη τιμή, χωρίς άλλες επιδοτήσεις και διευκολύνσεις από την ΕΕ και τις κυβερνήσεις προς τις φαρμακοβιομηχανίες...», όπως ανέδειξε στην Ερώτησή της η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ.

Σήμερα, υπάρχουν όλες οι δυνατότητες στην επιστήμη, στην τεχνολογία, στην παραγωγή, το απαραίτητο εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό για την ανάπτυξη της έρευνας και της παραγωγής, ώστε να εξασφαλίζεται η επάρκεια φαρμάκων για όλους και δωρεάν.

Γι' αυτό, ο απαραίτητος καθημερινός, οργανωμένος, συλλογικός αγώνας των εργαζομένων και του λαού, για να ληφθούν μέτρα για την εξασφάλιση όλων των απαραίτητων φαρμάκων σε αυτούς που τα χρειάζονται, η απαίτηση της πλήρους απαγόρευσης των παράλληλων εξαγωγών προϋποθέτει σύγκρουση με την αντιλαϊκή πολιτική που υπηρετεί το φάρμακο - εμπόρευμα, δηλαδή την καπιταλιστική φαρμακοβιομηχανία.

Για έναν άλλο δρόμο ανάπτυξης, όπου η φαρμακοβιομηχανία θα είναι κοινωνική ιδιοκτησία και τα φάρμακα θα παράγονται με γνώμονα τις διευρυμένες ανάγκες του λαού και όχι τα κέρδη των καπιταλιστών και των φαρμακοβιομηχανιών. Με ανάπτυξη κρατικού φορέα έρευνας, παραγωγής, εισαγωγής και δωρεάν διάθεσης φαρμάκων και εμβολίων από τις κρατικές μονάδες Υγείας, τα νοσοκομεία, τα Κέντρα Υγείας, το δίκτυο των κρατικών φαρμακείων. Οπου ο ασθενής θα έχει άμεση - δωρεάν πρόσβαση στο φάρμακο την ώρα που το χρειάζεται. Για το ΚΚΕ δεν νοείται το φάρμακο, ένα ζήτημα ζωής και θανάτου, να είναι εμπόρευμα.