Η εκτόξευση του «Αρτεμις II» με πύραυλο SLS από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα |
«Το "Αρτεμις II" σηματοδοτεί την επιστροφή μας στη Σελήνη, όχι μόνο για να την επισκεφτούμε αλλά και για να μείνουμε τελικά στη σεληνιακή μας βάση, και θέτει τα θεμέλια για τα επόμενα γιγάντια άλματα μπροστά», δήλωσε ο νέος διοικητής της NASA, ο δισεκατομμυριούχος Τζάρεντ Αϊζακμαν, που αναδιοργάνωσε τον σχεδιασμό του προγράμματος «Αρτεμις» αμέσως μόλις ανέλαβε.
Η εκτόξευση αποτελεί την αρχή μιας περίπου 10ήμερης αποστολής για τους αστροναύτες της NASA Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Κλόβερ, Κριστίνα Κοχ και τον αστροναύτη της CSA (Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας) Τζέρεμι Χάνσεν, τον πρώτο Καναδό που πετάει έως τη Σελήνη. Ως η πρώτη επανδρωμένη αποστολή του προγράμματος «Αρτεμις» της NASA, η πτήση θα εξετάσει την αποτελεσματική λειτουργία των συστημάτων υποστήριξης ζωής ώστε να θέσει τα θεμέλια για μια διαρκή παρουσία των ΗΠΑ στη Σελήνη, ενόψει και μελλοντικών αποστολών στον Αρη.
Περίπου 49 λεπτά μετά την έναρξη της δοκιμαστικής πτήσης, το ανώτερο στάδιο του πυραύλου SLS πυροδοτήθηκε για να θέσει τον «Ωρίωνα» σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τη Γη. Μια δεύτερη προγραμματισμένη καύση από το στάδιο θα ωθήσει τον «Ωρίωνα» σε μια υψηλή τροχιά γύρω από τη Γη, σε ύψος περίπου 74.000 χιλιομέτρων. Μετά την καύση ο «Ωρίων» θα διαχωριστεί από το ανώτερο στάδιο του πυραύλου, πετώντας ελεύθερος με τον δικό του κινητήρα.
Κατά τη διάρκεια της περιφοράς γύρω από τη Γη πριν την πυροδότηση που θα το έθετε σε πορεία προς το φεγγάρι, το «Orion» ξεδίπλωσε τη φωτοβολταϊκή συστοιχία του για να λαμβάνει Ενέργεια από τον Ηλιο, ενώ πλήρωμα και μηχανικοί στο έδαφος ξεκίνησαν τον έλεγχο βασικών συστημάτων. Ενας δακτύλιος στο ανώτερο στάδιο του πυραύλου, ο οποίος βρίσκεται σε ασφαλή απόσταση από το διαστημόπλοιο, εναπόθεσε σε τροχιά τέσσερις CubeSats (μικρούς δορυφόρους) των διαστημικών υπηρεσιών της Αργεντινής, της Γερμανίας, της Νότιας Κορέας και της Σαουδικής Αραβίας.
Το διαστημόπλοιο παρέμεινε σε υψηλή τροχιά γύρω από τη Γη για περίπου μία μέρα, όπου το πλήρωμα πραγματοποίησε χειροκίνητες μανούβρες του «Ωρίωνα». Καθώς όλα τα συστήματα φάνηκαν να είναι σε καλή κατάσταση, οι ελεγκτές αποστολής έδωσαν στην ευρωπαϊκής κατασκευής μονάδα εξυπηρέτησης του «Ωρίωνα» εντολή να πραγματοποιήσει την περίπου 6λεπτη πυροδότηση διασεληνιακής πορείας την περασμένη Πέμπτη.
Κατά τη διάρκεια μιας προγραμματισμένης πολύωρης σεληνιακής πτήσης τη Δευτέρα 6 Απρίλη οι αστροναύτες θα τραβήξουν φωτογραφίες και θα παρέχουν παρατηρήσεις της επιφάνειας της Σελήνης, ως οι πρώτοι άνθρωποι που θα δουν απευθείας με τα μάτια τους ορισμένες περιοχές της μακρινής πλευράς. Αν και η μακρινή πλευρά της Σελήνης θα φωτίζεται μόνο εν μέρει κατά τη διάρκεια της πτήσης, οι συνθήκες αναμένεται να δημιουργήσουν σκιές που εκτείνονται σε όλη την επιφάνεια, ενισχύοντας το ανάγλυφο και αποκαλύπτοντας βάθος, κορυφογραμμές, πλαγιές και χείλη κρατήρων, που συχνά είναι δύσκολο να ανιχνευτούν υπό πλήρη φωτισμό.
Η NASA στοχεύει να δημιουργήσει μια βάση στη Σελήνη μέσα στην επόμενη δεκαετία, ανακοίνωσε την Τρίτη ο Αϊζακμαν, αποκαλύπτοντας ένα σχέδιο 30 δισ. δολαρίων για την εγκαθίδρυση μόνιμης ανθρώπινης παρουσίας στον νότιο πόλο της Σελήνης έως το 2036. Η ανακοίνωση προβλέπει δεκάδες εκτοξεύσεις στη Σελήνη την επόμενη δεκαετία και ουσιαστικά ακυρώνει τον εδώ και πολλά χρόνια σχεδιασμό για τον σεληνιακό τροχιακό σταθμό «Πύλη» (Gateway).
«Αυτήν τη φορά ο στόχος δεν είναι οι σημαίες και τα ίχνη. Αυτήν τη φορά ο στόχος είναι να παραμείνουμε» στη Σελήνη, δήλωσε ο Αϊζακμαν. Η διαστημική υπηρεσία θα επικεντρώσει τις προσπάθειες ανθρώπινης εξερεύνησης στην ανάπτυξη της σεληνιακής βάσης, είπε, και θα ακολουθήσει το πρότυπο του προγράμματος «Απόλλων» για την εκτέλεση ολοκληρωμένων δοκιμαστικών αποστολών πριν την αποστολή ανθρώπων.
Ο τελικός στόχος είναι η προσγείωση ανθρώπινων πληρωμάτων στη Σελήνη κάθε 6 μήνες για να εξερευνήσουν τον νότιο πόλο της, ο οποίος θεωρείται ότι φιλοξενεί πάγο και άλλα πολύτιμα υλικά στους σκιασμένους κρατήρες του. Οι ΗΠΑ, εφαρμόζοντας επιχειρηματική πολιτική αλλά και γεωπολιτική στόχευση, θέλουν να γίνουν η πρώτη χώρα που θα στήσει σεληνιακή βάση στο «φιλέτο» της Σελήνης, εκεί που υπάρχει η μεγαλύτερη πιθανότητα να βρίσκεται νερό σε μορφή πάγου, κατά τα πρότυπα του εποικισμού της Αγριας Δύσης. Ετσι, ο τροχιακός σεληνιακός σταθμός «Πύλη» ...πήγε περίπατο.
Η NASA ανακοίνωσε πρόσφατα μια αλλαγή σχεδίων στις επόμενες αποστολές της στη Σελήνη: Το 2027 η επανδρωμένη πτήση «Αρτεμις III» θα δοκιμάσει πόσο καλά προσδένεται το «Orion» σε τροχιά με δύο σεληνιακά οχήματα προσγείωσης, που αναπτύσσονται από τη «SpaceX» και την «Blue Origin». Και στη συνέχεια, το 2028, αν δεν υπάρξουν κι άλλες καθυστερήσεις και αναβολές, το «Αρτεμις IV» θα προσγειώσει ανθρώπους πάνω στη Σελήνη για πρώτη φορά μετά από πάνω από 55 χρόνια.
Ο σεληνιακός σταθμός που σχεδιάζει η NASA θα απαιτήσει πηγές Ενέργειας ραδιενεργών ισοτόπων και τελικά έναν πυρηνικό αντιδραστήρα, για να επιβιώσει κατά τις μεγάλες περιόδους σκιάς στον νότιο πόλο της Σελήνης. Η υιοθέτηση της πυρηνικής ενέργειας από τη NASA, τόσο για τη σεληνιακή βάση όσο και για μια πιθανή μελλοντική αποστολή στον Αρη, είναι μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές πολιτικής της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας.
Η κύρια πρόκληση του φιλόδοξου σχεδίου είναι ο αριθμός των σεληνιακών προσγειώσεων. Η πρώτη φάση του προγράμματος σεληνιακής βάσης προβλέπει δύο δωδεκάδες εκτοξεύσεις στη Σελήνη, συμπεριλαμβανομένης της προσγείωσης «Αρτεμις IV», έως το 2028. Οι επόμενες 4 αποστολές «Artemis» θα βασίζονται στον πύραυλο SLS του διαστημικού οργανισμού για την παράδοση αστροναυτών στη Σελήνη. Μετά από αυτό, ωστόσο, το όχημα για μελλοντικές εκτοξεύσεις είναι λιγότερο βέβαιο. Ενας πύραυλος Starship της «SpaceX» είναι μια επιλογή. Μια διαφορετική έκδοση του Starship είναι επίσης ο υποψήφιος της «SpaceX» ως σεληνιακό όχημα προσεδάφισης. Η εταιρεία επιδιώκει να μειώσει τον αριθμό των απαραίτητων αποστολών ανεφοδιασμού σε τροχιά του διαστημοπλοίου Starship, που τώρα εκτιμάται σε περίπου 12, προκειμένου να πραγματοποιήσει μια δοκιμαστική προσεδάφιση στη Σελήνη πριν παραλάβει αστροναύτες.
Η Κίνα σχεδιάζει να προσεδαφίσει τους δικούς της αστροναύτες στη Σελήνη έως το 2030. Ο Αϊζακμαν εικάζει ότι η Κίνα μπορεί ακόμα και να προλάβει τις ΗΠΑ, γι' αυτό και η NASA πρέπει να επισπεύσει την επιστροφή των Αμερικανών στο έδαφος της Σελήνης.
Η NASA ανακοίνωσε επίσης ότι θα εκτοξεύσει ένα πυρηνοκίνητο διαστημόπλοιο στον Αρη πριν το τέλος του 2028. Η προσπάθεια αυτή θα σηματοδοτήσει μια παγκόσμια πρωτιά, καθώς καμία διαπλανητική αποστολή διαστημοπλοίου δεν έχει τροφοδοτηθεί ποτέ με πυρηνική πρόωση. Συγκεκριμένα, σχεδιάζει να εκτοξεύσει το διαστημόπλοιο Space Reactor-1 Freedom, το οποίο θα μεταφέρει στον κόκκινο πλανήτη πολλά μικρά ελικόπτερα για να εξερευνήσουν την επιφάνειά του, εξελιγμένες εκδοχές του Ingenuity, το οποίο πέταξε εκεί στο πλαίσιο της αποστολής του Perseverance ρόβερ.
Σύμφωνα με τη NASA, η αποστολή θα αποδείξει ότι η πυρηνική πρόωση μπορεί να τροφοδοτήσει διαστημόπλοια και να ενεργοποιήσει τη βιομηχανική βάση για μελλοντικά συστήματα ενέργειας σχάσης σε αποστολές πρόωσης, επιφάνειας και αποστολές μεγάλης διάρκειας. Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αποστολές διαστημοπλοίων και μεγάλων διαστημοσυσκεών σε πλανήτες και άλλα σώματα στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα, που είναι πρακτικά αδύνατες με τα παραδοσιακά σκάφη, καθώς θα απαιτούσαν τεράστιες ποσότητες υγρού καυσίμου. Δεν δόθηκαν πρόσθετες λεπτομέρειες σχετικά με το ποιο όχημα εκτόξευσης θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αποστολή, εκτός από το ότι θα πρέπει να εγκριθεί από πολλαπλές ρυθμιστικές αρχές και να έχει ιστορικό ασφαλών εκτοξεύσεων.
«Η NASA μελετά αυτό το θέμα εδώ και πολύ καιρό μαζί με το υπουργείο Πολέμου», δήλωσε ο αξιωματούχος της, Στιβ Σίνακορ, «και έτσι η τεχνολογία είναι διαθέσιμη». Η βιομηχανία διερευνά επίσης αυτές τις έννοιες, συνέχισε, για να προσθέσει: «Για μένα, πρόκειται για ωρίμανση της τεχνολογίας που υπάρχει σήμερα και στη συνέχεια για ενσωμάτωση σε ένα όχημα».
Στο μεταξύ η NASA προχωρά τα σχέδιά της για τον διάδοχο του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS). Η NASA έχει δηλώσει εδώ και καιρό ότι δεν θα κατασκευάσει η ίδια άλλον διαστημικό σταθμό μόνη της ή σε συνεργασία με άλλα κράτη. Αντίθετα, σκοπεύει να υποστηρίξει την κατασκευή εμπορικών (ιδιωτικών) σταθμών, που θα μπορούν να επισκέπτονται οι αστροναύτες της NASA ενώ η ίδια θα επικεντρώνει τις προσπάθειές της σε προορισμούς πιο μακριά στο Διάστημα. Ωστόσο, παρά τις πολλές νεοσύστατες διαστημικές επιχειρήσεις που στοχεύουν στην κατασκευή τροχιακών σταθμών, κανένας εμπορικός διαστημικός σταθμός δεν έχει υλοποιηθεί ακόμα, και η ηγεσία της NASA βλέπει τον χρόνο να περιορίζεται.
Μια εναλλακτική την οποία φαίνεται να εξετάζει είναι ο συνδυασμός τμημάτων του ISS με τμήματα κατασκευασμένα από ιδιώτες. Τα τμήματα αυτά αρχικά θα προσκολληθούν σε θύρες του ISS και όταν αυτός παροπλιστεί έως το τέλος της δεκαετίας τα μικρά συμπλέγματα θα ανεξαρτητοποιηθούν. Στις εταιρείες στις οποίες η NASA ουσιαστικά θα δωρίσει τμήματα του ISS περιλαμβάνονται η «Axiom Space» με έδρα το Τέξας, η «Blue Origin» του Τζεφ Μπέζος, η «Northrop Grumman», η ισχυρή εταιρεία της διαστημικής βιομηχανίας και η μακροχρόνια συνεργάτης του ISS, «Nanoracks».
Το καλοκαίρι του 2024 η NASA ανέθεσε στη «SpaceX» να μετατρέψει την κάψουλα Dragon σε διαστημικό όχημα ικανό να χειριστεί κατάλληλα τον ISS, ώστε να τον οδηγήσει να καεί στην ατμόσφαιρα της Γης. Ωστόσο, βασική επιτροπή του Κογκρέσου πιέζει για δύο επιπλέον χρόνια λειτουργίας του ISS, ζητώντας να αποτραπεί η απόσυρση του διαστημικού σταθμού πριν αρχίσει να λειτουργεί ένας αντικαταστάτης του. Η Λόρι Γκλέιζ, αναπληρώτρια διευθύντρια της Διεύθυνσης Αποστολής Ανάπτυξης Συστημάτων Εξερεύνησης της NASA, δήλωσε ότι η υπηρεσία έχει την τεχνική ικανότητα να παρατείνει τη διάρκεια ζωής του σταθμού, αλλά στόχος είναι να προωθηθεί η εμπορική λειτουργία σταθμών έως το 2030.