«Ο δικός μας πόλεμος είναι η Ουκρανία» λένε οι Ευρωπαίοι και προετοιμάζονται για μεγάλη αναμέτρηση με τη Ρωσία
Με αυτόν τον τρόπο απάντησε στις ΗΠΑ ο Φινλανδός Πρόεδρος, Αλ. Στουμπ, σχετικά με την άρνηση των Ευρωπαίων του ΝΑΤΟ να «ενώσουν» τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στα Στενά του Ορμούζ, παραφράζοντας μάλιστα τα λόγια του Αμερικανού Προέδρου, Ντ. Τραμπ, ότι η Ουκρανία «δεν είναι πρόβλημα της Αμερικής».
Φυσικά, και οι Ευρωπαίοι ΝΑΤΟικοί εμπλέκονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο που εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, όπως και οι ΗΠΑ συμμετέχουν στρατιωτικά στην ιμπεριαλιστική σύγκρουση με τη Ρωσία στην Ουκρανία, ενώ παζαρεύουν με τη Μόσχα μια «διευθέτηση» για τα συμφέροντα των αμερικανικών μονοπωλιακών ομίλων.
Τα ρήγματα όμως μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα μεγαλώνουν. Οι «σύμμαχοι» προσπαθούν να «αδειάσουν» ο ένας τον άλλο, οι προτεραιότητές τους διαφέρουν, ενώ ανταγωνίζονται και μεταξύ τους για τη μοιρασιά της λείας.
«Είμαστε πολύ ρεαλιστές με τη διατλαντική μας συνεργασία (...) Το μεγαλύτερο μέρος της βασίζεται σε συμφέροντα», συμπλήρωσε ο Στουμπ, ο οποίος, παρεμπιπτόντως, θεωρείται «έμπιστος» του Προέδρου Τραμπ.
2025 The Associated Press. All |
Οι χειραψίες του περασμένου Ιούλη, για την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ - ΕΕ, έχουν μετατραπεί σε εκατέρωθεν προειδοποιήσεις και τελεσίγραφα |
Οι ΗΠΑ εμφανίζονται να θέλουν να κλείσουν το ουκρανικό μέτωπο - το οποίο θεωρούν στάσιμο και «αιμορραγία» - κερδίζοντας όσο το δυνατόν περισσότερα οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη, προκειμένου να στραφούν σε άλλα κρίσιμα μέτωπα στην αντιπαράθεση με την Κίνα για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία.
Η κυβέρνηση Τραμπ, μόλις ανέλαβε καθήκοντα τον Γενάρη του 2025, ανακοίνωσε διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία και την Ουκρανία για «τερματισμό» του πολέμου, χωρίς να συμπεριλάβει τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ ή την ΕΕ.
Οπως τόνιζαν Ευρωπαίοι διπλωμάτες στην εφημερίδα «Wall Street Journal», οι «ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία προκαλούν έντονες αμφιβολίες σε πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες για το εάν οι προτεραιότητες της Ουάσιγκτον εξακολουθούν να ευθυγραμμίζονται με εκείνες της Ευρώπης».
Υπάρχει η εντύπωση ότι η κυβέρνηση Τραμπ «ενδιαφέρεται περισσότερο για τη βελτίωση των σχέσεων και της οικονομικής συνεργασίας με τη Ρωσία παρά για την υπεράσπιση του ΝΑΤΟ». Επιπλέον, «οι ΗΠΑ παρουσιάζονται μεσολαβητής μεταξύ της Ρωσίας και του NATO, υποδηλώνοντας ότι η Αμερική δεν θεωρεί πλέον τον εαυτό της μέλος της Συμμαχίας».
Η ΕΕ συνοψίζει το «σχέδιό» της για την ιμπεριαλιστική σύγκρουση σε δυο σημεία: Αποδυνάμωση - στρατιωτική, οικονομική, πολιτική - της Ρωσίας, που είναι ο βασικός γεωπολιτικός της αντίπαλος στην ήπειρο, και αντίστοιχη ενίσχυση της Ουκρανίας ως «στρατηγική αναγκαιότητα».
Από τον Γενάρη του 2025 οι ΗΠΑ έχουν σταματήσει τη στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη προς το Κίεβο. Πλέον, μόνο πουλάνε αμερικανικά όπλα στα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και τον Καναδά - μέσω του μηχανισμού PURL που αποφασίστηκε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ τον περασμένο Ιούνη στη Χάγη - και αυτοί τα στέλνουν στην Ουκρανία.
Μόνο υπό αυτούς τους όρους η Ουάσιγκτον δέχτηκε να διοχετεύει εξοπλισμούς στο Κίεβο, σημειώνοντας πως εφόσον ο πόλεμος «της Ευρώπης» συνεχίζεται, πρέπει να κερδίζουν οι αμερικανικοί όμιλοι της πολεμικής βιομηχανίας.
Επιπλέον, η ΕΕ ενέκρινε δάνειο 90 δισ. ευρώ για να χρηματοδοτηθεί η Ουκρανία τα επόμενα δυο χρόνια, τα 2/3 του οποίου θα κατευθυνθούν στην αγορά εξοπλισμών, κατά προτεραιότητα ευρωπαϊκών. Και αυτό αποτελεί σημείο ρήξης με τις ΗΠΑ, που αντιδρούν και στο πρόγραμμα SAFE της ΕΕ, το οποίο θέτει επίσης ευρωπαϊκή προτίμηση και κοινές παραγγελίες στην αγορά όπλων.
Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ - κυρίως της Βόρειας Ευρώπης - είναι πλέον ο βασικός «αιμοδότης» των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων καλύπτοντας το κενό των ΗΠΑ. Η ευρωπαϊκή στρατιωτική βοήθεια ανήλθε σε 29 δισ. ευρώ το 2025, όπως δείχνει η έκθεση «Υποστήριξη της Ουκρανίας» του Ινστιτούτου Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία. Ενδεικτικά, το Βερολίνο παρείχε πέρσι 9 δισ. ευρώ, δηλαδή αύξηση περίπου 130% σε σύγκριση με τους μέσους όρους της περιόδου 2022-2024.
Κι ενώ ΕΕ και Βρετανία σηκώνουν όλο το βάρος του πολέμου, οι ΗΠΑ τους αποκλείουν ουσιαστικά από τις διαπραγματεύσεις για τους όρους της «διευθέτησης». Μάλιστα, το πρώτο προσχέδιο της Ουάσιγκτον, όπως είχε διαρρεύσει, προωθούσε μόνο τα αμερικανικά συμφέροντα, αγνοώντας ή και κοντράροντας τα ευρωπαϊκά.
Είναι ενδεικτικό ότι οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει συμφωνία με την Ουκρανία για εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου και των σπάνιων γαιών, επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, όπως Ενέργεια, και άλλες κρίσιμες υποδομές. Βέβαια η ΕΕ «υπενθύμισε» πως έχει υπογράψει και αυτή συμφωνία με την Ουκρανία για κρίσιμα ορυκτά και μάλιστα τον Δεκέμβρη του 2021, δηλαδή δυο μήνες πριν τη ρωσική εισβολή τον Φλεβάρη του 2022!
Επίσης, το αμερικανικό σχέδιο για την Ουκρανία περιλάμβανε ακόμα και προτάσεις για αποκατάσταση των ρωσικών ενεργειακών ροών προς την Ευρώπη, καθώς και σημαντικές αμερικανικές επενδύσεις στις σπάνιες γαίες και την Ενέργεια της Ρωσίας, αξιοποίηση των «παγωμένων» ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων από αμερικανικές επιχειρήσεις για κοινά έργα ανοικοδόμησης και άλλες επενδύσεις με τη Ρωσία στην Ουκρανία, κοινές επενδύσεις ΗΠΑ - Ρωσίας στην Αρκτική κ.ά. Βέβαια, το αν και πώς θα προχωρήσουν όλα αυτά, κρίνεται στο πεδίο του γενικότερου ανταγωνισμού «όλων με όλους» που οξύνεται...
Ενώ και οι ΗΠΑ αποζητούν την αποδυνάμωση της Ρωσίας - στον βαθμό που αυτό υπηρετεί τα συμφέροντά τους και την αντιπαράθεση με την Κίνα - στο παζάρι για τις λεγόμενες «εγγυήσεις ασφαλείας» φαίνεται επίσης ξεκάθαρα πως επιδιώκουν να φορτώσουν το βάρος και την ευθύνη της κλιμάκωσης της σύγκρουσης με τη Ρωσία στους Ευρωπαίους ΝΑΤΟικούς συμμάχους τους.
Οι «εγγυήσεις ασφαλείας» σε μεγάλο βαθμό καθορίζουν τον γεωπολιτικό συσχετισμό δύναμης στην Ανατολική Ευρώπη, στη Βαλτική και τη Μαύρη Θάλασσα. Οι ΗΠΑ - σύμφωνα με διαρροές - προσφέρουν στην Ουκρανία «εγγυήσεις» θολές, που τους αφήνουν πολλά περιθώρια ελιγμών, να μπουν ή όχι σε έναν πόλεμο με τη Ρωσία, ανάλογα με την παγκόσμια συγκυρία και τα ιδιαίτερα συμφέροντά τους.
Μεταξύ άλλων, οι ΗΠΑ αλλά και οι Ευρωπαίοι προωθούν ως «εγγυήσεις ασφαλείας» συμφωνίες για κοινή παραγωγή όπλων με την Ουκρανία, ανάπτυξη συστημάτων αεράμυνας κατά των drones κ.ά. Επίσης η Ουκρανία έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα SAFE της ΕΕ.
Παράλληλα, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ αποκλείουν την αποστολή αμερικανικών «ειρηνευτικών» στρατευμάτων μετά το τέλος του πολέμου, ενώ αντίθετα τα ευρωπαϊκά κράτη σχεδιάζουν στρατιωτική παρουσία σε ουκρανικά εδάφη.
Μέσα στο ΝΑΤΟ ήδη υπάρχουν ομάδες και «υπο-ομάδες», όπως ο Συνασπισμός των Προθύμων, υπό την ηγεσία Γαλλίας - Βρετανίας, αλλά και η Ομάδα Ε3 (Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία). Κι ενώ οι Ευρωπαίοι αποκλείουν - σε αυτό το στάδιο - «στρατιωτική συμμετοχή» στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, υπερθεματίζουν για μια στρατιωτική «δύναμη διασφάλισης» και βαρύ εξοπλισμό στην Ουκρανία.
Ετσι, π.χ. Γαλλία και Βρετανία έχουν συνάψει συμφωνίες με την Ουκρανία για ανάπτυξη στρατευμάτων «μετά από μια εκεχειρία», για ένα επιχειρησιακό κέντρο που θα συντονίζει τις Ενοπλες Δυνάμεις των «πρόθυμων» να συνδράμουν στρατιωτικά το Κίεβο με τις Ενοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ, αλλά και για δημιουργία «στρατιωτικών κόμβων» σε όλη την Ουκρανία. Ιδιαίτερο ρόλο σχεδιάζεται να έχει η Τουρκία στη Μαύρη Θάλασσα.
Πρόκειται για αντιθέσεις που εκ των πραγμάτων συσσωρεύουν περισσότερο «μπαρούτι» στη σύγκρουση, στην οποία διασταυρώνονται όλο και περισσότερα ανταγωνιστικά σχέδια, ενώ και μεταξύ των ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός για το «πάνω χέρι» στην Ευρώπη έχει «χτυπήσει κόκκινο».
Στο μεταξύ, σύμφωνα με δήλωση του Ουκρανού Προέδρου Β. Ζελένσκι την περασμένη βδομάδα, η Ουάσιγκτον θέτει ως όρο για να υπογράψει το έγγραφο των «εγγυήσεων ασφαλείας», το Κίεβο να δεχτεί να αποχωρήσουν οι στρατιωτικές δυνάμεις του από το σύνολο του Ντονμπάς (περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ), από εδάφη που δεν ελέγχει ακόμα η Ρωσία.
Πρόκειται για τη λεγόμενη «ζώνη - φρούριο», με καλά οχυρωμένες πόλεις κυρίως στην περιφέρεια Ντονέτσκ, μεγάλης στρατιωτικής σημασίας για την Ουκρανία και συνολικά την Ανατολική Ευρώπη.
Το σχέδιο των ΗΠΑ προβλέπει ότι περιοχές του Ντονμπάς, που η Ρωσία δεν έχει καταλάβει, θα μετατραπούν σε ρωσική αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη και ο ουκρανικός στρατός θα αποχωρήσει.
Αποκαλυπτικό των αντιθέσεων και των κυνικών παζαριών μεταξύ «συμμάχων» είναι το πρόσφατο ρεπορτάζ των «Financial Times», σύμφωνα με το οποίο ο Πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε τους Ευρωπαίους ότι θα σταματήσει να τους πουλά όπλα για την Ουκρανία μέσω του PURL, αν δεν συμμετάσχουν στρατιωτικά στο «άνοιγμα» των Στενών του Ορμούζ. Δηλαδή απείλησε να διοχετεύει στη Μέση Ανατολή όπλα και πυρομαχικά που χρειάζεται εξίσου το Κίεβο.
Ετσι, κατόπιν παρότρυνσης του γγ του ΝΑΤΟ, Μ. Ρούτε, μια ομάδα χωρών του ΝΑΤΟ, όπως η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, εξέδωσε μια κοινή δήλωση στις 19 Μάρτη, δηλώνοντας έτοιμοι «να συμβάλουμε σε κατάλληλες προσπάθειες για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης μέσω του Στενού», ενώ στη συνέχεια προστέθηκαν και άλλες χώρες.
Επιπλέον, ενώ από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν οι Ευρωπαίοι εκφράζουν έντονες ανησυχίες ότι ο «μόνος κερδισμένος είναι η Ρωσία», που ευνοείται έστω και συγκυριακά από την άνοδο των τιμών και των παραγγελιών πετρελαίου, ήρθε η απόφαση των ΗΠΑ, να εξαιρέσει για έναν μήνα από τις αμερικανικές κυρώσεις το ρωσικό πετρέλαιο προκειμένου να διατηρηθεί η παγκόσμια προσφορά και να μην εκτοξευθούν ανεξέλεγκτα οι τιμές.
Ταυτόχρονα, μάλιστα, ο Ουκρανός Πρόεδρος άφησε να εννοηθεί πως το Κίεβο δέχεται πιέσεις από την Ουάσιγκτον, να «μειώσει τις επιθέσεις εναντίον του ρωσικού πετρελαϊκού τομέα», για να μειωθεί η έλλειψη πετρελαίου και φυσικού αερίου που έχει προκύψει από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Σε ένα τέτοιο φόντο, το Λονδίνο ανακοίνωσε πως η πίεση στον ρωσικό πετρελαϊκό τομέα και στα έσοδα της Μόσχας πρέπει να ενταθεί και ενέκρινε τη δυνατότητα στρατιωτικής επέμβασης για κράτηση ρωσικών πλοίων σε βρετανικά ύδατα, με στόχο τη διάλυση ενός δικτύου που - όπως είπε - επιτρέπει στη Ρωσία να εξάγει πετρέλαιο παρά τις «δυτικές» κυρώσεις.
Η Μ. Βρετανία έχει μπει για τα καλά στο στόχαστρο των ΗΠΑ λόγω του πολέμου στο Ιράν, όπου «δεν βοήθησε καθόλου», όπως καταγγέλλει καθημερινά ο Τραμπ. Σε ένα τέτοιο κλίμα - που εκφράζει βαθύτερες αντιθέσεις σε διάφορα «μέτωπα» - ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε την περασμένη βδομάδα ότι η Βρετανία γεωπολιτικά χρειάζεται στενότερη οικονομική και στρατιωτική σχέση με την ΕΕ.
«Καθίσταται ολοένα και πιο σαφές, καθώς ο κόσμος συνεχίζει την ασταθή πορεία, ότι το μακροπρόθεσμο εθνικό μας συμφέρον απαιτεί στενότερη συνεργασία με τους συμμάχους μας στην Ευρώπη και με την ΕΕ».
Οπως είπε, η Βρετανία δεν διαλέγει την Ευρώπη έναντι των ΗΠΑ, «είναι προς το συμφέρον μας μια ισχυρή σχέση και με τους δύο», ωστόσο «στην Αμυνα και Ασφάλεια, στην Ενέργεια, στην οικονομία, χρειαζόμαστε μια ισχυρότερη σχέση με την Ευρώπη».
Ηνωμένο Βασίλειο και ΕΕ έχουν ήδη κάνει «βήματα σε σχέση με την ενιαία αγορά» και «μπορούμε να κάνουμε περισσότερα, επειδή αυτό είναι εξαιρετικά προς το οικονομικό μας συμφέρον».
Πετώντας «σπόντα» προς την Ουάσιγκτον, είπε πως συμφωνεί με τους Αμερικανούς Προέδρους των τελευταίων χρόνων ότι «η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα για την άμυνα και την ασφάλειά της». Γι' αυτό το Λονδίνο έχει επικεντρωθεί σε συμφωνίες, όπως για παράδειγμα αυτή με τη Νορβηγία για τις φρεγάτες. «Πραγματικά καλή συμφωνία, πολύ καλή για το εμπόριο, πολύ καλές δουλειές», είπε μιμούμενος τα επιχειρήματα του Τραμπ.
Εξάλλου, μέσα στον Μάρτη ο Στάρμερ βρέθηκε στο Ελσίνκι με τους άλλους εννιά ηγέτες των κρατών που συμμετέχουν στην Κοινή Εκστρατευτική Δύναμη (JEF) - Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Ισλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Σουηδία - όπου σύμφωνα με δημοσιεύματα συζήτησαν για το «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ».