Με αυτήν την εκδήλωση η ΚΕ του ΚΚΕ εγκαινιάζει τον τιμητικό εορτασμό της τρίχρονης εποποιίας του ΔΣΕ, της κορυφαίας στιγμής της ταξικής πάλης στη χώρα μας. Τιμά το νέο αντάρτικο που γεννήθηκε στις πλαγιές του Ολύμπου, στην επέτειο της επίθεσης κατά της χωροφυλακής και των παρακρατικών συμμοριών στις 30 και 31 Μάρτη 1946 από 33 καταδιωκόμενους αγωνιστές.

Το χτύπημα στο Λιτόχωρο ήταν η πρώτη ένοπλη απάντηση στην τρομοκρατία. Θυμίζουμε ότι στον έναν χρόνο μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας εξαπολύεται ένα πρωτόγνωρο κύμα τρομοκρατίας από το κράτος, τους Βρετανούς ιμπεριαλιστές και τις παρακρατικές συμμορίες. Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΑΜ, ο απολογισμός είναι φρικιαστικός: Πάνω από 1.192 δολοφονίες, 6.413 τρομοκρατικές πράξεις, 70.000 συλλήψεις. Στις 10 Δεκέμβρη 1945 ο υπουργός Δικαιοσύνης Κ. Ρέντης ανακοινώνει ότι έχουν ήδη διωχθεί 80.000 ΕΑΜίτες για υποτιθέμενα κατοχικά αδικήματα, ότι 40.000 απ' αυτούς βρίσκονταν στις φυλακές ως υπόδικοι ή κατάδικοι και ότι υπάρχουν άλλες 48.000 δικογραφίες αδιεκπεραίωτες. Μέχρι τα μέσα Αυγούστου 1946 έχουν εκδοθεί και επιβληθεί 33 θανατικές ποινές και 39 καταδίκες σε ισόβια, ενώ μέχρι τέλη Οκτώβρη έχουν εξοριστεί 3.250 πολίτες.

Ειδικά στη Μακεδονία, και πιο συγκεκριμένα στον νομό Πιερίας, η χωροφυλακή μαζί με τις υπόλοιπες αντικομμουνιστικές συμμορίες ξεσαλώνουν απέναντι στους κομμουνιστές και σε άλλους αγωνιστές του μεγάλου ΕΑΜικού κινήματος.

Στο πλαίσιο αυτό, αποφασίζεται να δοθεί ένοπλη απάντηση στην αστική τρομοκρατία, από τις ομάδες ένοπλων καταδιωκόμενων αγωνιστών που είχαν καταφύγει στα βουνά. Τέτοιες ομάδες είχαν συγκεντρωθεί ιδιαίτερα στη Μακεδονία, και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή της Πιερίας. Ετσι, πραγματοποιείται σύσκεψη και αποφασίζεται το πρώτο χτύπημα να δοθεί στο Λιτόχωρο, κατά του τμήματος χωροφυλακής και των παρακρατικών που συνεπικουρούν στο τρομοκρατικό όργιο.

Το χτύπημα γίνεται τη νύχτα της 30ής προς 31η Μάρτη, μέρα που πραγματοποιούνται οι βουλευτικές εκλογές, σε καθεστώς βίας και νοθείας.

Η επίθεση στο Λιτόχωρο ήταν η απάντηση του λαϊκού κινήματος που τα έδωσε όλα για όλα κατά του ξένου κατακτητή και έβλεπε πάλι τους ίδιους βασανιστές του, την ντόπια αστική τάξη, να τον τυραννούν. Σηματοδοτεί την έναρξη της ένοπλης λαϊκής απάντησης, επιταχύνει την προώθηση και στρατολόγηση ένοπλων αγωνιστών, σηματοδοτεί την αρχή της προετοιμασίας του επαναστατικού λαϊκού στρατού, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.

Το χτύπημα στο Λιτόχωρο είναι το πρώτο επεισόδιο της ηρωικής εποποιίας του ΔΣΕ, της ένοπλης αναμέτρησης με το καπιταλιστικό κράτος, τους Βρετανούς και στην πορεία τούς ιμπεριαλιστές των ΗΠΑ, που αποτελεί παρακαταθήκη στην πορεία του ΚΚΕ, του επαναστατικού κινήματος.

Η αστική τρομοκρατία που επικρατούσε και στο Λιτόχωρο Πιερίας περιγράφεται σε αφιέρωμα του ραδιοφωνικού σταθμού «Ελεύθερη Ελλάδα» στις 18 Μάρτη 1949, με αφορμή την τρίτη επέτειο της μάχης.

«Στο Λιτόχωρο απαγορεύεται η κυκλοφορία μετά το σούρουπο. Σε κάθε γωνιά στήνουν καρτέρι οι Χίτες. Κάθε λίγο γίνονται μπλόκα, έρευνες και συλλήψεις. Τον Γιάννη τον Κάλιο τον σακάτεψαν. Εμεινε 3 μήνες στο κρεβάτι και τώρα γυρνά με τα δεκανίκια.

Τον Γιάννη Τσιτσιρίκο τον κρέμασαν από τα πόδια, τον βασάνισαν και τον πυροβόλησαν από κοντά και το μπαρούτι έκαιγε τις σάρκες του. Τον Γιώργη Παπαθανάση τον σκότωσαν με τον βούρδουλα και τη φάλαγγα και έπειτα είπαν ότι αυτοκτόνησε. Και ποιον να ιστορήσει κανείς: Τον Βασίλη Σίφλα, τον Νίκο Ματαπά, τον Φούντο, τον Τηλέγραφο Διονύση; Τον γιο του σκοτωμένου Θανάση, τον γιο του Τζαβέλα;».

Το κλίμα ανάτασης που επικράτησε ανάμεσα στους καταδιωκόμενους του Ολύμπου λίγο πριν την επίθεση στο Λιτόχωρο διαπνέει το αφιέρωμα του ραδιοφωνικού σταθμού «Ελεύθερη Ελλάδα» στις 20 Οκτώβρη 1947, με αφορμή την πρώτη επέτειο από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού.

«Οι προετοιμασίες για το χτύπημα κράτησαν μερικές μέρες. Ξεσκουριάστηκαν τα λίγα τουφέκια και πυρομαχικά που ο καθένας μπόρεσε να βρει. Αν και δεν ανακοινώθηκε τίποτα ακόμα στους άντρες της ομάδας, η διαταγή της καθαριότητας του οπλισμού έδειχνε όμως πως κάτι σοβαρό πρόκειται να γίνει και ο ενθουσιασμός φαινόταν στα κουρασμένα πρόσωπά τους.

Την παραμονή της επιχείρησης φτάνουν άλλοι 16 καταδιωκόμενοι και ο αριθμός της ομάδας από 17 γίνεται 33.

Την επομένη, 30 του Μάρτη, όλα είναι έτοιμα για την επιχείρηση. Σε συγκέντρωση μιλά ο παππούς Τζαβέλας. Δεν ξέρει πολλά γράμματα ο αξέχαστος ήρωας, μα τα λόγια του μιλούν στην καρδιά. "Παιδιά, φτάνει πια να 'μαστε κρυμμένοι στις σπηλιές, σαν αφορεσμένοι... Πρέπει να ξεμπουκάρουμε και να τιμωρήσουμε τους δολοφόνους του λαού μας... Πολεμήσαμε για τη λευτεριά χρόνια ολάκερα και τώρα είμαστε πάλι σκλάβοι. Θα πολεμήσουμε για να ξαναλευτερωθούμε".

Τα λόγια αυτού του γέρου αγωνιστή ηλεκτρίζουν τα παλικάρια. Δάκρυα συγκίνησης και χαράς βουρκώνουν τα πονεμένα μάτια των λαϊκών αγωνιστών. Η λαϊκή οργή σε αντρειωμένα στήθια δεν μπορεί να κρατηθεί πια. Τα παλικάρια καταλαβαίνουν πως η ώρα της απάντησης σίμωσε. "Εκδίκηση. Λευτεριά ή θάνατος".

Ηρεμα και σοβαρά ανακοινώνεται η απόφαση ότι αυτή τη νύχτα θα χτυπηθεί το Λιτόχωρο.

Το λημέρι τραντάχτηκε. Οι αντάρτες με αγκαλιάσματα και ζητωκραυγές εκδηλώνουν τη χαρά τους. Ακούγεται το τραγούδι "Βροντάει ο Ολυμπος". Τα χέρια χαϊδεύουν τ' αγαπημένα καριοφίλια. Αρκετή ώρα τα τραγούδια του ΕΛΑΣ δονούν τον αέρα. Τα τραγούδια της λευτεριάς ξεχύνονται στις βουνοπλαγιές και στα φαράγγια, ξαπλώνονται πάνω στους σκλαβωμένους κάμπους, αγκαλιάζουν ολόκληρη την Ελλάδα.

Το βράδυ στις 11 η ώρα άστραφτε το Λιτόχωρο. Οι άνανδροι δολοφόνοι των άοπλων γυναικόπαιδων και των αγωνιστών πληρώνουν με τη ζωή τους τα εγκλήματά τους».

Μια εξαιρετικά ζωντανή περιγραφή της μάχης δίνει αφιέρωμα που έκανε ο ραδιοφωνικός σταθμός «Ελεύθερη Ελλάδα» στις 18 Μάρτη 1949, με αφορμή την τρίτη επέτειο της μάχης.

«Μαζεύτηκαν και οι 33 έξω από το Λιτόχωρο, εκεί στην Αγία Παρασκευή. Μια διμοιρία του στρατού ήρθε να ενισχύσει τη φρουρά. Στο σπίτι του Παράσχου έμεινε το απόσπασμα από 20 χωροφύλακες. Στην Αστυνομία μείναν άλλοι 20 (...) Το σύνθημα της γενικής επίθεσης θα το έδιναν οι αυτοματιστές. Πέρασαν κοντά από τις ενέδρες αθόρυβα, κύκλωσαν τους στόχους και περίμεναν το σύνθημα.

Τα μεσάνυχτα ακούστηκαν οι πρώτες μπαταριές. Χτυπήθηκαν με την περίπολο που πήγε και τρύπωσε σε ένα σπίτι. Ο Σταθμός της Χωροφυλακής, αφού σκοτώθηκε ο σκοπός με την πρώτη χειροβομβίδα, καταλαμβάνεται εξ εφόδου. Τέσσερις χωροφύλακες αιχμαλωτίζονται. Αρκετοί σκοτώνονται και τραυματίζονται, οι άλλοι φεύγουν από την πίσω πόρτα, τα όπλα των πρωτοπόρων της λευτεριάς παθαίνουν αφλογιστία. Σκουριασμένες και παλιές είναι οι σφαίρες τους. Στο σπίτι του Παράσχου η μάχη λυσσομανά. Απότομα σταματούν τα πυρά και ο Ανδρεάδης φωνάζει: "Διακόπτουμε για 5 λεπτά τα πυρά για να σας πούμε να παραδοθείτε. Είστε και σεις παιδιά του λαού. Αλλιώς θα βάλουμε φωτιά στο σπίτι και τη φωτιά δεν μπορούμε να τη σταματήσουμε". Οι χωροφύλακες απαντούσαν από μέσα με πυρά, βρισιές και κοροϊδία.

Μα ο Ανδρεάδης κάθε τόσο επέμενε να τους ειδοποιεί. Και αυτοί απαντούσαν πάντα όπως πρώτα. Ρίξαν στο τέλος 3 φιάλες πετρέλαιο, μα το σπίτι δεν παίρνει φωτιά. Τότε ο Ανδρεάδης κάτω από τη βροχή πυρών μαζεύει ξερά κλαδιά και χόρτα από τους φράχτες στην πόρτα και δίνει φωτιά στο σπίτι, ενώ σκάζουν οι χειροβομβίδες γύρω του. Η φωτιά σε λίγο έπιασε για τα καλά. Η σκάλα του δεύτερου πατώματος άναψε και αυτή. Και σαν άρχισε η φωτιά να προχωρά στο επάνω πάτωμα και ο καπνός να τους πνίγει, βάλαν τις φωνές: "Είμαστε και μεις παιδιά του λαού. Σώστε μας". Ηταν όμως αργά πια. Οσοι πηδούσαν από τα παράθυρα μέσα στις φωτιές σκοτώνονταν και καίονταν. Τα πυρά είχαν σχεδόν σταματήσει. Μόνο ένας εγκληματίας πυροβολούσε έως τη στιγμή που οι φλόγες τον κύκλωσαν και κάηκε. Από το απόσπασμα αυτό ένας γλίτωσε, για να πάει τα μαντάτα της καταστροφής στην Κατερίνη. Ετσι άρχισε η νέα ένοπλη εξέγερση του ελληνικού λαού».

Στις 24 Μάρτη 1949 με διάταγμα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης θεσπίστηκε το παράσημο «Λιτόχωρο», το οποίο απονεμήθηκε στους μαχητές που συμμετείχαν στην επίθεση, είτε ζούσαν είτε είχαν πέσει στα πεδία των μαχών που διεξήγαγε ο ΔΣΕ. Το παράσημο «Λιτόχωρο» απονεμήθηκε επίσης στον Γάλλο κομμουνιστή ποιητή Πωλ Ελυάρ, όταν αυτός επισκέφτηκε τον Γράμμο και το Βίτσι στις αρχές του Ιούνη 1949.