Αρνήθηκε το «αποκηρύσσω»

Αλκης Μπαλτάς

Σάββατο 28 Μάρτη 2026 - Κυριακή 29 Μάρτη 2026

Τα δυνατά διαχρονικά κοινωνικά και ηθικά μηνύματα και η εξαιρετική ποιητική έκφραση στο έργο της Ελένης Ζαφειρίου «Η λέξη» μου έδωσαν δυνατό έναυσμα, για να αποδώσω αυτό το κείμενο με μουσική. Ετσι γεννήθηκε η όπερά μου «Η Λέξη» που είναι η δεύτερη, μετά το έργο «Προμηθέας - Δεσμώτες», που συνέθεσα πάνω σε κείμενο της Ελ. Ζαφειρίου.

Η υπόθεση του έργου αναφέρεται στον Τζορντάνο Μπρούνο (1548 - 1600) που καταδικάστηκε ως αιρετικός από την Ιερά Εξέταση σε θάνατο στην πυρά για τις θεωρίες του σχετικά με το άπειρο του σύμπαντος, την κίνηση της Γης και για την ύπαρξη ηλιακών κόσμων. Παρά την απειλή της θανάτωσής του, ο Μπρούνο αρνήθηκε μέχρι το τέλος να πει για τις θεωρίες του τη λέξη «αποκηρύσσω», με αποτέλεσμα τον μαρτυρικό του θάνατο στην πυρά.

Μέσα στο κελί του, ο Μπρούνο θυμάται περιόδους της ζωής του, τις επιστημονικές του θεωρίες, έρχεται σε σκληρό διάλογο με τη συνείδησή του και με το δίλημμα της επιλογής ανάμεσα στη Ζωή και τον Θάνατο.

Μπροστά στους ιεροεξεταστές υπερασπίζεται τις ιδέες του και αντικρούει τον σκοταδισμό και την αδικία. Στο τέλος, βαδίζει προς τον «φλεγόμενο πάσαλο» με πλήρη «ηρωική συνείδηση», πιστός σε ό,τι πίστευε και δίδαξε.

Στη μουσική μου, προσπάθησα με λιτό μουσικό τρόπο (π.χ. χωρίς μεγάλη ορχήστρα) να αποδώσω τα βαθύτερα νοήματα του κειμένου. Μια μικρή εξαμελής ανδρική χορωδία παίρνει τον ρόλο των ιεροεξεταστών, ενώ τον πρωταγωνιστικό ρόλο έχει ο Μπρούνο (βαρύτονος, στην παράσταση ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος), ο οποίος σε μία σκηνή του έργου συνδιαλέγεται με τη συνείδησή του, το αίσθημα αυτοσυντήρησης (μέτζο - σοπράνο η Μαρισία Παπαλεξίου), η οποία μάταια προσπαθεί να τον πείσει να πει τη λέξη «αποκηρύσσω» και να γλιτώσει τη ζωή του.

Τις φωνές συνοδεύουν μόνο τα όργανα βιολί - βιολοντσέλο - πιάνο (παίζει το τρίο Λούκα). Την παράσταση (18 και 19 Απριλίου 2026) σκηνοθετεί η Αγγέλα Σαρόγλου.