Στο φόντο των ασταμάτητων επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, που κλείνουν σχεδόν έναν μήνα, και της νέας απόφασης της αμερικανικής κυβέρνησης για ενίσχυση των αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή με πάνω από 2.000 στρατιώτες μέχρι το τέλος της βδομάδας, συνεχίζονται και οι ανακοινώσεις περί διαλόγου με την ιρανική ηγεσία, κάτι που η ίδια αμφισβητεί.

Εν μέσω των εντεινόμενων επιθέσεων στον Περσικό Κόλπο, ο γγ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε χτες τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να σταματήσουν τον πόλεμο με το Ιράν και την Τεχεράνη να τερματίσει τις επιθέσεις σε χώρες του Κόλπου. Προειδοποίησε ότι οι συνέπειες της σύγκρουσης «βαθαίνουν τον ανθρώπινο πόνο, οι απώλειες αμάχων αυξάνονται και ο παγκόσμιος οικονομικός αντίκτυπος είναι όλο και πιο καταστροφικός». Ακολούθως διόρισε τον Γάλλο διπλωμάτη Ζαν Αρνό ως προσωπικό του απεσταλμένο με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.

Ο Αμερικάνος Πρόεδρος Ντ. Τραμπ, προσπαθώντας αφενός να καθησυχάσει τις αγορές από την ακρίβεια της Ενέργειας, αφετέρου να αμβλύνει τις πιέσεις μοναρχιών του Κόλπου, επαναλαμβάνει δηλώσεις περί «διαπραγματεύσεων». Την Τρίτη το βράδυ μάλιστα ισχυρίστηκε πως έλαβε από το Ιράν «ένα μεγάλο δώρο», θεωρώντας το «ένδειξη ότι μιλάμε με τους σωστούς ανθρώπους».

Η Τεχεράνη, από την άλλη πλευρά, αρχικά διέψευδε επίμονα τα περί «διαπραγμάτευσης». Ωστόσο, χτες το απόγευμα επιβεβαίωσε ότι με μεσολάβηση του Πακιστάν παρέλαβε «πρόταση 15 σημείων από τις ΗΠΑ για την κατάπαυση πυρός στον πόλεμο». Το ιρανικό αγγλόφωνο τηλεοπτικό δίκτυο «Press TV», επικαλούμενο Ιρανό αξιωματούχο, μετέδωσε με νόημα ότι η Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει στον Τραμπ να ορίσει πότε θα τελειώσει ο πόλεμος και ότι οι επιχειρήσεις θα συνεχιστούν μέχρι να γίνουν δεκτοί οι όροι της. Ακολούθησε δήλωση άλλου Ιρανού ανώτερου αξιωματούχου, προς το πρακτορείο «Reuters», ότι η πρώτη απάντηση του Ιράν στην αμερικανική πρόταση «δεν είναι θετική» αλλά η Τεχεράνη «εξακολουθεί να εξετάζει» την πρόταση.

Αμερικανικά και κυρίως ισραηλινά ΜΜΕ τροφοδοτούν «πληροφορίες» για αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων ως βάση «διαπραγμάτευσης», ενώ στενοί εταίροι του Τραμπ, όπως η κυβέρνηση του Τούρκου Προέδρου Ρ. Τ. Ερντογάν και εκείνη του Πακιστανού πρωθυπουργού Σ. Σαρίφ, διαλαλούν ότι παίζουν τον ρόλο του «μεσάζοντα». Παράλληλα, ισραηλινή κυβερνητική πηγή μιλώντας χτες στο «Reuters» αντιμετώπισε με σκεπτικισμό τις πληροφορίες περί σχεδίου 15 σημείων, εκτιμώντας πως ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε να εξυπηρετεί μόνο ως έναρξη διαπραγματεύσεων στην πορεία των οποίων «οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να κάνουν παραχωρήσεις» (που μπορεί να μην ικανοποιήσουν το Ισραήλ).

Οι πληροφορίες του ισραηλινού «Channel 12» για το σχέδιο 15 σημείων του Τραμπ συνιστούν μια επανάληψη (αν όχι εμπλουτισμό) των προπολεμικών απαιτήσεων των ΗΠΑ και Ισραήλ σε βάρος του Ιράν για το πυραυλικό και πυρηνικό πρόγραμμα, και για τον περιορισμό της γεωπολιτικής επιρροής της Τεχεράνης στην περιοχή.

Μεταξύ των 15 σημείων είναι αυτά που απαιτούν από το Ιράν να διαλύσει τις υπάρχουσες πυρηνικές υποδομές σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό, και να δεχτεί αμερικανική «βοήθεια» για την ανάπτυξη ειρηνικού πυρηνικού προγράμματος στον σταθμό της Μπουσέρ (τον έχει αναλάβει η Ρωσία και παραμένουν εκεί εκατοντάδες Ρώσοι επιστήμονες και άλλοι εργαζόμενοι, παρά τον πόλεμο). Απαιτείται από το Ιράν να δεσμευτεί ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, ότι θα απαγορεύσει τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός του και ότι θα παραδώσει τα περίπου 400 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου στη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος. Ζητείται δε από την ΙΑΕΑ να έχει «πλήρη πρόσβαση» και εποπτεία στο Ιράν, και να σταματήσει η Τεχεράνη το λεγόμενο μοντέλο υποστήριξης «πληρεξούσιων οργανώσεων», με ανάσχεση χρηματοδότησης, καθοδήγησης και εξοπλισμού τους.

Επιπλέον, προτείνονται δραστικοί περιορισμοί στο ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα, τόσο στις ποσότητες παραγωγής πυραύλων (π.χ. για μια πενταετή περίοδο) όσο και στο βεληνεκές τους.

Σύμφωνα με άλλες πηγές προτείνεται και μια 30ήμερη εκεχειρία, για να γίνουν οι διαπραγματεύσεις βάσει αυτών των προτάσεων, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και κάποια «ανταλλάγματα», όπως η πλήρης κατάργηση του μηχανισμού επαναφοράς διεθνών κυρώσεων έναντι του Ιράν (το λεγόμενο snapback) και η σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων «σε βάθος χρόνου».

Οι όροι που θέτει το Ιράν, σύμφωνα με το ιρανικό αγγλόφωνο δίκτυο «Press TV», είναι οι εξής: Πλήρης παύση «της επιθετικότητας και των δολοφονιών από τον εχθρό». Καθιέρωση συγκεκριμένων μηχανισμών για να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει ξανά πόλεμος. Εγγυημένη και σαφώς καθορισμένη καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και επανορθώσεων. Ολοκλήρωση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα και για όλες τις εμπλεκόμενες ομάδες αντίστασης στην περιοχή. Διεθνής αναγνώριση και εγγυήσεις σχετικά με το κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν να ασκεί εξουσία στα Στενά του Ορμούζ.

Ο Εμπραχίμ Ζολφαγαρί, εκπρόσωπος του ιρανικού Κεντρικού Γενικού Επιτελείου Χατάμ Αλ Ανμπίγια, διαψεύδοντας τα περί «διαπραγματεύσεων» που διαδίδει η κυβέρνηση Τραμπ, δήλωσε: «Μήπως το επίπεδο της εσωτερικής σας διαμάχης έχει φτάσει στο στάδιο να διαπραγματεύεστε με τον εαυτό σας; Ανθρωποι σαν εμάς δεν μπορούν ποτέ να τα πάνε καλά με ανθρώπους σαν εσάς». Ο Ζολφαγαρί είπε ακόμα ότι οι αμερικανικές επενδύσεις και οι ενεργειακές τιμές που ίσχυαν πριν τον πόλεμο δεν θα επιστρέψουν όσο η Ουάσιγκτον δεν αποδέχεται ότι η περιφερειακή σταθερότητα είναι κάτι που εγγυώνται οι ιρανικές Ενοπλες Δυνάμεις.

Οι ΗΠΑ πάντως ενέκριναν την αποστολή περίπου 2.000 στρατιωτών της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας, με αποτέλεσμα ο αριθμός των επιπρόσθετων Αμερικανών στρατιωτών μέχρι το τέλος αυτής της βδομάδας από την αρχή του πολέμου να ανέρχεται σε τουλάχιστον 7.000 (πέρα από τους περίπου 40.000 Αμερικανούς στρατιώτες που σταθμεύουν μόνιμα σε βάσεις χωρών του Κόλπου). Επιπλέον, τις επόμενες βδομάδες αναμένονται περισσότερες αμερικανικές στρατιωτικές ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένων αρκετών μοιρών μαχητικών αεροσκαφών σε βάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι σχεδιάζονται τουλάχιστον δύο ή τρεις βδομάδες πολέμου, ακόμα κι αν πραγματοποιηθούν συνομιλίες, ενώ λέγεται ότι την Τρίτη ο Τραμπ είπε στον υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ να διατηρήσει τη στρατιωτική πίεση στο Ιράν. Λίγη ώρα μετά, ο Χέγκσεθ δήλωσε σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο πως «διαπραγματευόμαστε με βόμβες».

Χτες στην Τεχεράνη ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπαγίρ Γκαλιμπάφ, προειδοποίησε ότι οι ιρανικές αρχές παρακολουθούν όλες τις κινήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, τονίζοντας σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα «Χ»: «Αυτό που κατέστρεψαν οι στρατηγοί δεν μπορούν να το διορθώσουν οι στρατιώτες. Αντίθετα, θα πέσουν θύματα των παραληρημάτων του Νετανιάχου. Μη δοκιμάζετε την αποφασιστικότητά μας να υπερασπιστούμε τη γη μας».

Ο επικεφαλής του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, Φόλκερ Τουρκ, μιλώντας χτες στην έκτακτη Σύνοδο του οργανισμού προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις γύρω από τα πυρηνικά προγράμματα του Ιράν και του Ισραήλ «εγκυμονούν κίνδυνο εκδήλωσης μιας τεράστιας καταστροφής» και ότι αυτός ο πόλεμος έχει ήδη προκαλέσει μια «εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση». Στη συνέχεια το 47μελές Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατήγγειλε τις ιρανικές επιθέσεις σε χώρες του Κόλπου, ζητώντας την πλήρη και γρήγορη αποκατάσταση των ζημιών ή την αποζημίωση των θυμάτων.

Το Σάββατο το Ιράν είχε εξαπολύσει βροχή πυραύλων, μεταξύ άλλων και στην πόλη Ντιμόνα του Ισραήλ, όπου βρίσκεται η «καρδιά» του «μυστικού» πυρηνικού στρατιωτικού προγράμματος, ενώ από την πρώτη βδομάδα του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν βομβαρδίσει σχεδόν όλους τους πυρηνικούς σταθμούς ή πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν.

Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε ότι οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν θα μπορούσαν να ξεκινήσουν στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν αυτό το Σαββατοκύριακο, και είναι πιθανό να επεκταθούν πέρα από το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος. Μιλώντας στην ιταλική εφημερίδα «Corriere della Sera», ο Γκρόσι είπε ότι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα τεθούν τα ζητήματα των πυραύλων, της χρηματοδότησης των συμμαχικών προς το Ιράν πολιτοφυλακών και των εγγυήσεων ασφαλείας. Ανέφερε ότι οι σχεδόν τέσσερις βδομάδες του πολέμου έχουν αλλάξει τη συζήτηση, αφήνοντας να εννοηθεί πως οι ΗΠΑ θα πιέσουν για μηδενικό εμπλουτισμό και πως θα μπορούσε να είναι πιο ρεαλιστική και για τις δύο πλευρές μια προσωρινή αναστολή, πιθανώς διάρκειας πέντε έως δέκα ετών.

Στο μεταξύ, χτες η ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας «Rosatom» απομάκρυνε 163 Ρώσους - μέλη του προσωπικού της από τον πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Μπουσέρ στο νότιο Ιράν, αφότου η ιρανική Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας επεσήμανε ότι ο σταθμός υπέστη πλήγμα, χωρίς να σημειωθούν ζημιές. Στον σταθμό ή σε παρακείμενες περιοχές παραμένουν άλλοι 300 Ρώσοι εργαζόμενοι.

Στο μεταξύ, στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ προωθούνται από την αρχή της βδομάδας δύο σχέδια απόφασης: Το σχέδιο του Μπαχρέιν, που έχει την υποστήριξη αρκετών αραβικών χωρών, και το σχέδιο της Γαλλίας. Το σχέδιο του Μπαχρέιν απαιτεί καταδίκη μόνο των ιρανικών επιθέσεων σε χώρες του Κόλπου και όχι εκείνων από ΗΠΑ και Ισραήλ, που ξεκίνησαν τον πόλεμο. Ζητά επίσης ενεργοποίηση του Αρθρου 7 της Χάρτας του ΟΗΕ, που αφορά τη χρήση όλων των απαραίτητων μέσων για την αντιμετώπιση διεθνούς απειλής, ώστε να εφαρμοστεί εν προκειμένω για την προστασία της διεθνούς ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ.

Το γαλλικό σχέδιο απόφασης είναι πιο γενικό. Δεν κατονομάζει το Ιράν, ούτε τις ΗΠΑ, ούτε το Ισραήλ, και ζητά «τερματισμό των εχθροπραξιών» σε Περσικό Κόλπο, Στενά του Ορμούζ και Κόλπο του Ομάν, να απέχουν «όλα τα μέρη» από περαιτέρω κλιμάκωση και να επανέλθουν «στην οδό της διπλωματίας».