Σε αυτό το πλαίσιο, που έτσι κι αλλιώς είναι ενταγμένο στη μεγάλη εικόνα των παγκόσμιων ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, αναδεικνύονται ορισμένα ερωτήματα, που δεν μπορούν να μένουν αναπάντητα. Αντιθέτως, αποτελούν «κλειδιά» για να κατανοήσει κανείς τον πραγματικό ρόλο της χώρας μέσα σ' αυτό το διεθνές σύστημα της σύγκρουσης και να αποτιμήσει τις επιλογές της άρχουσας τάξης. Ιδιαίτερα κρίσιμα είναι τα ερωτήματα «γιατί στέλνονται ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις εκτός συνόρων και γιατί υπάρχουν ξένες στρατιωτικές βάσεις στην Ελλάδα».
Συχνά τα ερωτήματα αυτά απαντώνται με απλουστευτικό τρόπο ή με τρόπο που συσκοτίζει τα δεδομένα. Μια διαδεδομένη εξήγηση είναι ότι η παρουσία βάσεων ή η συμμετοχή σε στρατιωτικές αποστολές προστατεύουν τη χώρα μας, την Ελλάδα μας, τον ελληνισμό. Αλλη εξήγηση είναι ότι αποτελούν πράξη υποτέλειας, αποτέλεσμα δηλαδή μιας αδύναμης ή εξαρτημένης κυβέρνησης, που δεν μπορεί να αντισταθεί στις πιέσεις των μεγάλων δυνάμεων. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, μια πιο «σκληρή» ή «πατριωτική» κυβέρνηση θα μπορούσε να αρνηθεί τη συμμετοχή σε τέτοιες επιχειρήσεις ή να κλείσει τις βάσεις. Ομως, αυτή η προσέγγιση, όσο εύπεπτη κι αν είναι, αγγίζει μόνο την επιφάνεια του προβλήματος και δεν εξηγεί τη βαθύτερη πραγματικότητα, ενώ παράλληλα αθωώνει την ελληνική αστική τάξη υποτιμώντας τον ρόλο της.
Για να κατανοηθεί ο ρόλος των βάσεων και των στρατιωτικών αποστολών, πρέπει να εξεταστεί ο ρόλος της ίδιας της ελληνικής αστικής τάξης, μέσα στο πλέγμα των διεθνών συμμαχιών και ανταγωνισμών. Η ύπαρξη βάσεων και η συμμετοχή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις αποτελούν επιλογή της ίδιας της ελληνικής άρχουσας τάξης, η οποία επιδιώκει να εξασφαλίσει ρόλο και μερίδιο μέσα στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα.
Η Ελλάδα αποτελεί μέλος του NATO συμμετέχοντας εδώ και δεκαετίες ενεργά στους σχεδιασμούς του. Αυτό σημαίνει ότι οι στρατιωτικές υποδομές της χώρας, τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, οι βάσεις κ.λπ. εντάσσονται σε ένα ευρύτερο στρατηγικό πλέγμα, που εξυπηρετεί στρατιωτικές επιχειρήσεις σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτές. Η παρουσία τέτοιων υποδομών, εκτός από την εξυπηρέτηση των ιμπεριαλιστών, αποτελεί ταυτόχρονα εργαλείο μέσω του οποίου η ελληνική αστική τάξη επιδιώκει να αναβαθμίσει τη γεωπολιτική της θέση.
Το ίδιο ισχύει και για την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων εκτός συνόρων. Οταν ελληνικές δυνάμεις αναπτύσσονται σε περιοχές όπως η Βουλγαρία, η Σαουδική Αραβία ή συμμετέχουν σε επιχειρήσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, αυτό παρουσιάζεται ως συμβολή στη «σταθερότητα της περιοχής» και την «ασφάλεια της ναυσιπλοΐας». Στην πραγματικότητα, τέτοιες κινήσεις συνδέονται με ευρύτερους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς, που αφορούν στην προστασία εμπορικών δρόμων, ενεργειακών στρατηγικών συμφερόντων κ.λπ. Αλλωστε, το πόσο ασφαλείς ήταν οι Ελληνες ναυτεργάτες φάνηκε από τις συγκλονιστικές στιγμές που βίωσαν όταν βρέθηκαν εν μέσω βομβαρδισμών κι έβλεπαν γειτονικά τους πλοία να φλέγονται, αποδεικνύοντας φυσικά ότι η ασφάλεια αφορούσε στη διασφάλιση των εφοπλιστικών συμφερόντων και όχι τους ίδιους. Ετσι κι αλλιώς, οι πλοιοκτήτες, πιστοί στην παρασιτική τους ύπαρξη, καθήμενοι στα αναπαυτικά γραφεία τους, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, δεν έχουν ιδέα τι θα πει κίνδυνος...
Από τις ίδιες τις εξελίξεις, λοιπόν, επιβεβαιώνεται ότι η εμπλοκή της χώρας στους επικίνδυνους σχεδιασμούς των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ - Ισραήλ είναι «τρόπος ύπαρξης» για την ελληνική αστική τάξη, τον ελληνικό καπιταλισμό.
Και μια αναγκαία υπενθύμιση: «Εμπλοκή» δεν υπάρχει μόνο όταν φεύγει ένα βομβαρδιστικό από τη Σούδα για να συμβάλει στη σφαγή λαών στη Μέση Ανατολή. Υπάρχει και όταν η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη, η Λάρισα, η Ανδραβίδα κ.λπ. αξιοποιούνται υποστηρικτικά, για λόγους ανεφοδιασμού, πολύμορφων διευκολύνσεων για τους πολεμικούς σκοπούς. Κι αυτό δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Τέτοιες διευκολύνσεις δίνουν μια σειρά κρατών, ανεξαρτήτως ...κυβερνητικού χρωματισμού. Γι' αυτό είδαμε πώς, πίσω από τις αντιπολεμικές «κορόνες» της Ισπανίας, κρύβονται τα αντιπυραυλικά, αντιτορπιλικά «USS Roosevelt» και «USS Bulkeley» των ΗΠΑ, που σταθμεύουν μόνιμα στη ναυτική βάση της Ρότα (Κάδιθ) και συμμετείχαν στην επιχείρηση κατά του Ιράν, ενισχύοντας την αντιπυραυλική ασπίδα του Ισραήλ ή πώς αμέσως έσπευσε η ισπανική κυβέρνηση να στείλει την πιο σύγχρονη φρεγάτα της στην Κύπρο για να αναλάβει αποστολές «αντιαεροπορικής άμυνας»...
Η πολεμική εμπλοκή, όμως, για να είναι αποτελεσματική, ντύνεται πάντοτε με «εθνικά» χρώματα. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σημασία που αποδίδεται σε θαλάσσιες αρτηρίες και εμπορικούς διαδρόμους, που συνδέουν τη Μεσόγειο με τη Μέση Ανατολή και την Ασία. Η ασφάλεια αυτών των διαδρομών παρουσιάζεται ως «εθνικό συμφέρον», όμως το ερώτημα που προκύπτει είναι ποιος ωφελείται πραγματικά από αυτή την ασφάλεια. Είναι άραγε το ίδιο το συμφέρον ενός ναυτεργάτη με εκείνο ενός εφοπλιστή; Είναι το ίδιο το συμφέρον ενός εργαζόμενου, που αγωνίζεται για τον μισθό του, με εκείνο ενός μεγάλου επιχειρηματικού, ενεργειακού ομίλου, που δραστηριοποιείται στο παγκόσμιο εμπόριο;
Είναι εμφανές ότι η έννοια του «εθνικού συμφέροντος» δεν είναι ουδέτερη ούτε καθολική, όπως προσπαθούν διακαώς να μας πείσουν. Παρουσιάζεται συχνά ως κάτι ενιαίο, σαν να αφορά εξίσου όλους όσοι ζουν μέσα σε ένα κράτος, ωστόσο, στην πράξη, η έννοια αυτή αντανακλά τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης κάθε χώρας.
Οταν γίνεται λόγος για την «ελληνική ναυτιλία», για παράδειγμα, εμφανίζεται σαν να αποτελεί συλλογικό κεκτημένο όλων των Ελλήνων. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματικούς κλάδους στον κόσμο, που ανήκει σε μια περιορισμένη ομάδα εφοπλιστών και λειτουργεί με βάση τη δική του κερδοφορία.
Μάλιστα, το «εθνικό συμφέρον» χρησιμοποιείται συχνά και ως μηχανισμός επιβολής της σιωπής. Οποιος αμφισβητεί «γεωπολιτικές» - στρατιωτικές επιλογές στιγματίζεται περίπου ως «εχθρός του έθνους». Ετσι, η έννοια λειτουργεί ιδεολογικά, με απώτερο σκοπό να στιγματίσει όποιον τολμά να υψώσει το ανάστημά του απέναντι στην «ομοψυχία» που επιχειρούν οι καπιταλιστές σε μια κρίσιμη στιγμή γι' αυτούς.
Το ίδιο ισχύει και για άλλες περιπτώσεις, που γίνεται επίκληση της «εθνικής γραμμής» ή της «εθνικής ενότητας». Οταν τίθενται ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, πολέμου ή στρατιωτικής εμπλοκής, ζητείται από τον λαό να ταυτιστεί με επιλογές που δεν έχει διαμορφώσει ο ίδιος. Του ζητείται να θεωρήσει ότι τα συμφέροντα της χώρας είναι ενιαία, ακόμη κι αν αυτά συνεπάγονται κινδύνους, στρατιωτικές περιπέτειες ή οικονομικές θυσίες.
Εδώ ακριβώς αναδύεται η βασική αντίφαση που διαπερνά αυτές τις συζητήσεις. Από τη μια πλευρά παρουσιάζεται μια αφηρημένη έννοια της «πατρίδας», από την άλλη πλευρά, όμως, οι συγκεκριμένες πολιτικές που εφαρμόζονται, εξυπηρετούν τα συμφέροντα μιας συγκεκριμένης κοινωνικής τάξης, αυτών που παρασιτούν εις βάρος των πολλών. Γιατί η αποστολή στρατευμάτων, η παραχώρηση στρατιωτικών βάσεων και η συμμετοχή σε διεθνείς στρατιωτικές επιχειρήσεις συνδέονται άρρηκτα με την προσπάθεια της αστικής τάξης να ενισχύσει τη θέση της μέσα στο διεθνές σύστημα ανταγωνισμών.
Ετσι, σταδιακά, γίνεται φανερό ότι δεν υπάρχει μία και ενιαία «πατρίδα» με κοινά συμφέροντα για όλους. Υπάρχουν διαφορετικά κοινωνικά στρώματα με διαφορετικές προτεραιότητες και ανάγκες. Για την άρχουσα τάξη, η πατρίδα συνδέεται με τα κέρδη της, την ισχύ, την οικονομική επιρροή, τις συμμαχίες και την πρόσβασή της σε διεθνείς αγορές. Για τον λαό, όμως, η πατρίδα συνδέεται πρώτα απ' όλα με τη ζωή του, την προκοπή του, την ασφάλειά του, τη δουλειά του, τη δυνατότητα να ζει χωρίς να μετατρέπεται σε πιόνι γεωπολιτικών ανταγωνισμών.
Αραγε έχει το ίδιο «εθνικό συμφέρον» ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα» με τις πέντε εργάτριες που εξαϋλώθηκαν κατά την έκρηξη στο εργοστάσιο; Οι πάνω από 200 νεκροί εργάτες που άφησαν τη ζωή τους στο μεροκάματο τον τελευταίο χρόνο με τα αφεντικά τους; Οι καμαριέρες της «βαριάς βιομηχανίας του τουρισμού», που σακατεύονται για να ξεβρωμίσουν τα δωμάτια των τουριστών, με τους ξενοδόχους; Εχουν το ίδιο «εθνικό συμφέρον» οι διυλιστηριάδες του Περάματος και της Δραπετσώνας με τους κατοίκους που εισπνέουν τον θάνατο; Ο εργαζόμενος άνθρωπος, που του επιβάλλουν 13ωρες βάρδιες και παράλληλα βλέπει την τσέπη του άδεια στη μέση του μήνα, με κάθε κοινωνικό παράσιτο, που δεν ξέρει τι θα πει δουλειά; Τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά και μπορούν να συνεχιστούν απ' αόριστον, γιατί παράγονται ακατάπαυστα από το ίδιο το σύστημα της εκμετάλλευσης.
Ετσι, ακόμα και σε ένα σενάριο γενικευμένου κινδύνου, κάποιοι θα μπούνε στα ιδιωτικά τους τζετ και θα την κάνουν με ελαφρά πηδηματάκια, στην ασφάλεια που τους δίνει η κλοπή της δουλειάς της εργατικής τάξης. Οι κίνδυνοι για αυτούς μετριούνται σε ζημιές και ρίσκα που περιορίζονται σε έναν ισολογισμό ή στα μηδενικά ενός τραπεζικού λογαριασμού, ενώ για μας, τη μεγάλη πλειοψηφία, σε ανθρώπινες ζωές.
Η συζήτηση για τις βάσεις, τις στρατιωτικές αποστολές και τη συμμετοχή σε διεθνείς, πολεμικές επιχειρήσεις δεν είναι απλώς μια συζήτηση εξωτερικής πολιτικής. Είναι ταυτόχρονα μια συζήτηση για το ποια συμφέροντα εξυπηρετούνται και για το ποια κοινωνική τάξη καθορίζει την κατεύθυνση της χώρας. Και ακριβώς εκεί αποκαλύπτεται ότι πίσω από τις μεγάλες λέξεις περί «εθνικού συμφέροντος» κρύβονται δύο πατρίδες: Η πατρίδα των ισχυρών και η πατρίδα του λαού.
Κι έτσι απαντάται και γιατί οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις στέλνονται εκτός συνόρων. Για να διαφυλάξουν αυτά ακριβώς τα συμφέροντα της ελληνικής αστικής τάξης συμβάλλοντας στις διεκδικήσεις της. Οι φρεγάτες, οι πυροβολαρχίες, οι αντιπυραυλικές ασπίδες, στην πραγματικότητα, προασπίζουν το ίδιο το σύστημα, το ελληνικό κεφάλαιο. Είναι μηχανισμοί στην υπηρεσία του, για να γίνει ισχυρότερο, με μεγαλύτερο μερίδιο και ρόλο. Δεν προφυλάσσουν τον ελληνικό λαό, ακόμα κι αν τον επικαλούνται. Αντιθέτως, τον βάζουν σε κίνδυνο, τον σέρνουν όλο και πιο βαθιά στην πολεμική εμπλοκή και δείχνουν ότι οι εκμεταλλευτές, σε περιόδους που οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί οξύνονται, δεν διστάζουν πουθενά. Βάζουν τον λαό να θυσιαστεί για τα δικά τους συμφέροντα, το δικό τους σύστημα, τη δική τους πατρίδα.
Η εργατική τάξη και τα παιδιά της έχει την υποχρέωση να αγωνιστεί και να υπερασπιστεί τα δικά της συμφέροντα. Η πάλη του λαού για τη δική του πατρίδα δεν είναι απλώς η υπεράσπιση της ζωής του, της οικογένειάς του, του σπιτιού του, είναι πάλη για ένα άλλο μέλλον χωρίς την «πατρίδα» του κεφαλαίου.
Η ανησυχία, ο φόβος, η αγωνία για το τι μπορεί να φέρει ο πόλεμος και η εμπλοκή της χώρας σε αυτόν, που δικαιολογημένα νιώθει σήμερα κάθε άνθρωπος, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε στάση αναμονής. Στις κρίσιμες στιγμές που εκτυλίσσονται και που μπορεί να οξυνθούν ακόμα περισσότερο, ο λαός πρέπει να κάνει καθαρό ότι δεν θα υποταχθεί. Με το Κόμμα του, το ΚΚΕ, να σηκώσει το λάβαρο της αντεπίθεσης, της μαχητικής υπεράσπισης των συμφερόντων του και να βάλει πλώρη για έναν αγώνα μέχρι τέλους, έναν αγώνα που θα κάνει την ανησυχία και τον φόβο να αλλάξει πλευρά και να πάει στη μεριά των εκμεταλλευτών, σε μία μάχη που θα μας απαλλάξει οριστικά από το σύστημα της φτώχειας, των πολέμων και της εκμετάλλευσης.
Γιατί, όπως έγραφε και ο Κώστας Παρορίτης στον «Κόκκινο Τράγο» το 1924: «...Εσύ είσαι ένας φτωχός άνθρωπος, που περιμένεις να ζήσεις από τη δουλειά σου. (...) Λοιπόν, άλλη είναι η πατρίδα η δική σου κι άλλη η πατρίδα του πλούσιου. Αυτό είναι το σωστό, φτάνει μόνο να το σκεφτείς και μοναχός σου. Δεν μπορεί εσύ κι ένας πλούσιος να 'χετε την ίδια πατρίδα. (...) Απόχτησε πρώτα πατρίδα δική σου κι ύστερα βλέπουμε για την τιμή της. (...) Συλλογίστηκες ποτέ στη ζωή σου για ποιο σκοπό προορίζουνται αυτά τα όπλα; Αυτά τα όπλα είναι οι αλυσίδες που σε δένουνε. Κι εσύ αγωνίζεσαι, δυστυχισμένε, να τις σφίξεις περσότερο. Α, αν ήτανε να τα μεταχειριστείς για να υψώσεις το επίπεδο της ζωής σου, της τάξης σου! Τότε θα δικιολογότανε κάθε θυσία. Τώρα παίρνεις το όπλο και γίνεσαι χωροφύλακας των πλουσίων, εκεί που θα 'πρεπε ν' αρπάξεις στο χέρι σου ένα δαυλί αναμμένο».
(Αναδημοσιεύεται από το portal «902.gr»)