Μετά από σφοδρές διαπραγματεύσεις μηνών μεταξύ τμημάτων του ευρωενωσιακού κεφαλαίου, η Κομισιόν ενέκρινε προχθές νομοθετική πρόταση για τον λεγόμενο «Βιομηχανικό Επιταχυντή» (IAA), ο οποίος στοχεύει στην ενίσχυση της μεταποίησης, τεχνολογιών και προϊόντων χαμηλών εκπομπών άνθρακα, που κατασκευάζονται στην ΕΕ.

Η νομοθετική πρόταση θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ευρωκοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ. Χώρες της Βόρειας Ευρώπης όπως η Γερμανία, η Σουηδία κ.ά. έχουν εκφράσει διαφωνίες, κάνοντας λόγο για μέτρα προστατευτισμού και επισημαίνοντας κινδύνους για ενδεχόμενα αντίποινα.

Η πρόταση της Επιτροπής για τον IAA εισάγει στοχευμένες απαιτήσεις «Made in EU» ή/και αποτύπωμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα για τις δημόσιες συμβάσεις και τα δημόσια προγράμματα στήριξης σε στρατηγικούς τομείς, όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, η αυτοκινητοβιομηχανία και οι τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών. Το πλαίσιο θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως τα χημικά, για να ενισχυθεί η βιομηχανική βάση της ΕΕ στον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ και την Κίνα.

«Ο στόχος μας είναι σαφής: Να επαναφέρουμε τη βιομηχανία στο 20% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ έως το 2035, σε σύγκριση με το 14% σήμερα», τόνισε ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής για τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στ. Σεζουρνέ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στην πράξη αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες σε τομείς που θεωρούνται στρατηγικοί πρέπει να προμηθεύονται «έναν ορισμένο αριθμό ή ποσοστό κρίσιμων συστατικών από την Ευρώπη» όταν λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση.

Η αυτοκινητοβιομηχανία περιλαμβάνεται στους τομείς που καλύπτει η πρόταση, με προϋπόθεση τα ηλεκτρικά οχήματα να διαθέτουν τουλάχιστον 70% τοπικά εξαρτήματα και μπαταρία ευρωπαϊκής κατασκευής, ώστε να δικαιούνται κρατικές ενισχύσεις (όπως πριμ αγοράς και επιδοτήσεις).

Αντίστοιχες απαιτήσεις προβλέπονται και για τεχνολογίες ενεργειακής μετάβασης, όπως φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, αντλίες θερμότητας και πυρηνική ενέργεια.

Στο στόχαστρο βρίσκονται και οι βαριές βιομηχανίες. Κατασκευαστικές εταιρείες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να προμηθεύονται τσιμέντο και αλουμίνιο «Made in EU». Ωστόσο, δεν προβλέπεται υποχρέωση χρήσης ευρωπαϊκού χάλυβα, παρά μόνο η απαίτηση να είναι «χαμηλών εκπομπών άνθρακα».

Οι χώρες που προσφέρουν στις επιχειρήσεις της ΕΕ συγκρίσιμη πρόσβαση στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι μέρη της Συμφωνίας Δημοσίων Συμβάσεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου ή έχουν συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ή τελωνειακή ένωση με την ΕΕ, μπορούν να επωφεληθούν από την ίση μεταχείριση.

Για μεγάλες επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ σε στρατηγικούς τομείς όπου μία μόνο τρίτη χώρα ελέγχει περισσότερο από το 40% της παγκόσμιας δυναμικότητας, ο IAA θέτει όρους όπως να διασφαλίζουν τουλάχιστον 50% ευρωπαϊκή απασχόληση, καινοτομία και ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας.