Η σφοδρή σύγκρουση, ο εκτροχιασμός, η πυρόσφαιρα που προκλήθηκε και η πυρκαγιά που ακολούθησε προκάλεσαν τον θάνατο 57 ανθρώπων. Οι σοβαρά τραυματίες ήταν 81, και άλλοι 99 άνθρωποι με μικρότερα σωματικά τραύματα και πολύ σοβαρά ψυχικά. Πρόκειται για το πιο θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα που συνέβη στην Ελλάδα μέχρι σήμερα, που όμως έχει όλα τα χαρακτηριστικά για να μιλάμε για ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα, εξαιτίας της πολιτικής που εφάρμοζαν όλες οι αστικές κυβερνήσεις στον σιδηρόδρομο.

Από την πρώτη στιγμή η κυβέρνηση με τον κρατικό μηχανισμό ξεκίνησε έναν αγώνα δρόμου ώστε όλες οι ευθύνες για το έγκλημα να προσωποποιηθούν στον σταθμάρχη, στον ελεγκτή, στους μηχανοδηγούς. Να πουν πως όλα δούλευαν «ρολόι» στις γραμμές, αλλά έφταιξε το «ανθρώπινο λάθος». Να συγκαλύψουν τις πραγματικές αιτίες και τις ευθύνες τους. Στην ίδια ακριβώς τροχιά κινούνταν και τα άλλα κόμματα, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ κ.ά. Σκιαμαχούν με την κυβέρνηση για «πέτσινες» προσλήψεις, για καθυστερήσεις στην εγκατάσταση της τηλεδιοίκησης, για παραβίαση των κανόνων της ΕΕ και πάει λέγοντας.

Λίγο μετά το τραγικό δυστύχημα, επιβάτης του τρένου σε δηλώσεις του σε τηλεοπτικές κάμερες προχωρά σε μια σημαντική καταγγελία. Λέει πως άκουσε συνομιλία μέσω ασυρμάτου, μεταξύ του μηχανοδηγού και του υπεύθυνου των εισιτηρίων. Μία φράση που άκουσε είναι αυτή που σημαδεύει τις επόμενες μέρες. «Πάμε κι όπου βγει»...

Λίγες ώρες μετά το έγκλημα στα Τέμπη, ο «Ριζοσπάστης» κάνει μια μεγάλη αποκάλυψη. Πρόκειται για έγγραφες καταγγελίες, αγωνιστικές παρεμβάσεις για συγκεκριμένα προβλήματα και ελλείψεις στην ασφάλεια και προειδοποιήσεις που εγκαίρως χτυπούσαν «καμπανάκι», το οποίο από πολιτική επιλογή οι κάθε φορά κυβερνήσεις και οι διοικήσεις του ΟΣΕ έκαναν πως δεν άκουγαν. Χαρακτηριστικότερη αυτή στις 7 Φλεβάρη 2023, 21 μέρες πριν από τα Τέμπη, της «Δημοκρατικής Ενωτικής Συνδικαλιστικής Κίνησης» Σιδηροδρομικών (συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ), που προειδοποιούσε για το μεγάλο δυστύχημα που έρχεται.

Το επόμενο βήμα του κρατικού μηχανισμού (κυβέρνησης, τοπικών αρχών, υπηρεσιών) ήταν η προσπάθεια συγκάλυψης και αλλοίωσης του χώρου του δυστυχήματος, σε χρόνο ρεκόρ, μόλις ολοκληρώθηκε εσπευσμένα η επιχείρηση διάσωσης. Από την 1η Μάρτη έως τις 6 Μάρτη 2023 αυτή η διαδικασία είχε ολοκληρωθεί, και είναι βέβαιο ότι με το ξεμπάζωμα και στη συνέχεια το μπάζωμα του χώρου χάθηκαν πολύτιμα στοιχεία. Συντρίμμια και χώματα από τον χώρο μεταφέρθηκαν από ιδιωτικές εταιρείες (μία απ' αυτές μάλιστα δεν υπήρχε καν ως εταιρεία και συστάθηκε μέρες μετά). Πρόκειται για 5 εταιρείες που ναυλώθηκαν από την Περιφέρεια Θεσσαλίας, και όλα αυτά τα υλικά, που ήταν πειστήρια στην υπόθεση, πετάχτηκαν σε συγκεκριμένα οικόπεδα. Μάλιστα είναι πολύ πιθανό εκεί να αποτέθηκε και βιολογικό υλικό των θυμάτων. Οι συγγενείς τους, κάνοντας οι ίδιοι έρευνες, μήνες μετά θα ανακάλυπταν το οικόπεδο στη θέση Κουλούρι. Τις εντολές για την όλη διαδικασία της αλλοίωσης του τόπου του εγκλήματος συντόνιζε ο τότε υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ με αρμοδιότητα σε θέματα κρατικής αρωγής και αποκατάστασης από φυσικές καταστροφές, Χρήστος Τριαντόπουλος, ο οποίος πέρασε από Προανακριτική Επιτροπή της Βουλής και παραπέμφθηκε στη Δικαιοσύνη για τη διερεύνηση του πλημμεληματικού χαρακτήρα αδικήματος της παράβασης καθήκοντος, διαδικασία που είναι σε εξέλιξη.

Τον Μάρτη του 2023 φούντωναν οι μαζικές διαδηλώσεις του λαού και της νεολαίας, με συγκλονιστικά συλλαλητήρια, δράσεις σε σχολεία, πανεπιστήμια και χώρους δουλειάς που καταδίκαζαν το έγκλημα, αναδεικνύοντας την αιτία του: Την «απελευθέρωση» και το κυνήγι του κέρδους.

Στις 8 Μάρτη πραγματοποιείται μεγάλη απεργία, με χώρους δουλειάς να «νεκρώνουν» σε όλη τη χώρα, με εκατοντάδες συνδικάτα από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα να συντονίζονται δίνοντας την απεργιακή μάχη. Μάλιστα, η απεργία πραγματοποιείται με επιτυχία «από τα κάτω», παρά την άρνηση της ηγετικής ομάδας της ΓΣΕΕ (ΠΑΣΚΕ - ΔΑΚΕ) να την προκηρύξει με κάτι γελοίες προφάσεις.

Την ίδια περίοδο που ο λαός είναι στους δρόμους βάζοντας στο στόχαστρο το κράτος και το κέρδος, τα κόμματα της βολικής αντιπολίτευσης, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, επιχειρούν να εγκλωβίσουν τη δυσαρέσκεια σε ανέξοδα κανάλια: Η κριτική τους είναι ότι δεν υλοποιήθηκαν οι κατευθύνσεις της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρόμων και ότι σε άλλες χώρες, ΕΕ ή ΗΠΑ, δεν συμβαίνουν τέτοια δυστυχήματα επειδή έχει προχωρήσει η «απελευθέρωση».

Το ΚΚΕ και ο «Ριζοσπάστης» φέρνουν στη δημοσιότητα στοιχεία που δείχνουν το ακριβώς αντίθετο: Στην ΕΕ καταγράφηκαν 1.389 σημαντικά σιδηροδρομικά ατυχήματα μόνο το 2021, με συνολικά 683 νεκρούς και 513 τραυματίες, εκ των οποίων 97 αφορούσαν συγκρούσεις τρένων... Αυτή η κατάσταση συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Στις 18 Γενάρη 2026, άλλωστε, είχαμε μεγάλο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία, με εκτροχιασμό 3 βαγονιών τρένου ιδιωτικής εταιρείας στο Αδαμούθ, στον άξονα Μαδρίτης - Σεβίλης, και σύγκρουση με άλλο τρένο, όπου βρήκαν τραγικό θάνατο 46 άνθρωποι. Το επικρατέστερο σενάριο γι' αυτό το συμβάν φέρεται να είναι το σπάσιμο συνδέσμου των σιδηροτροχιών λίγο πριν το δυστύχημα. Αν δηλαδή είχε συντηρηθεί σωστά και είχαν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητοι έλεγχοι, ενδεχομένως να μη συνέβαινε το δυστύχημα.

Αποκαλύφθηκε ακόμα ότι στην ΕΕ τα συστήματα ασφαλείας - τηλεδιοίκησης είναι μόνο στο 13% των διαδρόμων του κεντρικού δικτύου. Πρόκειται για το διευρωπαϊκο ERTMS (European Railways Traffic Management System), το οποίο αποτελείται από τα συστήματα ETCS (European Traffic Control System) και GSM - R (Global System Mobile for Rail), που διευκολύνει το έργο των μηχανοδηγών, όσο και του διαχειριστή της κυκλοφορίας υποδομής με ηλεκτρονικά συστήματα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης. Αυτό ακριβώς έλεγε η Εκθεση του Ευρωκοινοβουλίου τον Ιούνη του 2021, η οποία προσδιόριζε ότι «η ανάπτυξη του ERTMS στους περισσότερους διαδρόμους κυμαινόταν μεταξύ 7% και 28%» και έθετε στόχο «το ERTMS να αναπτυχθεί στο κεντρικό δίκτυο έως το 2030 και στο εκτεταμένο δίκτυο έως το 2040».

Είναι χαρακτηριστικό για την ...ταχύτητα εφαρμογής τέτοιων συστημάτων ότι από το 2014 έως το 2020 η ΕΕ χρηματοδότησε το ERTMS με εκτιμώμενο συνολικό προϋπολογισμό ύψους 2,7 δισ. ευρώ. Από αυτά τα χρήματα που είχαν προϋπολογιστεί, μόλις το 50% τελικά αποδεσμεύτηκε, αφού δεν αποτέλεσε προτεραιότητα για κράτη και επιχειρηματικούς ομίλους.

Επίσης σημειώνεται ότι «κατά την πενταετία έως τα μέσα του 2019, σχεδόν το 80% των νέων οχημάτων (αμαξοστοιχιών) που εισήχθησαν στην ΕΕ είτε εντάχθηκαν σε παρέκκλιση είτε εξαιρέθηκαν από την απαίτηση προσαρμογής στο σύστημα ERTMS».

Στις ΗΠΑ οι εταιρείες του κλάδου που συνασπίζονται στην Ενωση Αμερικανικού Σιδηρόδρομου (American Railway Association, ΑRA) έχουν μπλοκάρει την εφαρμογή τεχνικών μέτρων ασφαλείας, όπως το «Positive Train Control» (PTC), ένα σύστημα που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση των αμαξοστοιχιών και την αυτόματη αποτροπή τους από το να φτάσουν σε μη ασφαλείς ταχύτητες, εξαιτίας της λογικής του κόστους - οφέλους.

Τελικά αυτό που βγαίνει ως συμπέρασμα είναι ότι προτεραιότητα είναι η απόσβεση των επενδύσεων των ομίλων και τα μέτρα ασφάλειας ...μπορούν να περιμένουν. Σε αυτό το πλαίσιο κρίνεται «ασύμφορο για την ελεύθερη αγορά» να αντικατασταθούν οι συρμοί, είτε για να ενσωματωθούν συστήματα ασφαλείας είτε για να αντικατασταθούν υλικά που είναι ακατάλληλα και ιδιαίτερα εύφλεκτα.

Κάπως έτσι έφτασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πει ότι αν αυτό συνέβαινε (η αντικατάσταση) θα έπρεπε να αποσυρθούν πάνω από 4.000 συρμοί από την ΕΕ. Δηλαδή, αν το δούμε από την ανάποδη, αυτήν τη στιγμή, επειδή συμφέρει τους ομίλους, κυκλοφορούν πάνω από 4.000 προβληματικά τρένα, υπερήλικα, χωρίς συστήματα ασφαλείας, σε πεπαλαιωμένο δίκτυο (με μόνη εξαίρεση ιδιαίτερα εμπορικά εκμεταλλεύσιμες γραμμές).

Αυτό το «συμφέρει» κράτους και ομίλων έφερε και το προδιαγεγραμμένο έγκλημα στα Τέμπη, στην πιο κεντρική γραμμή της χώρας, τον άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκης. Για να μη γίνονται οι κοστοβόρες για τις εταιρείες αναβαθμίσεις σε συστήματα ασφαλείας, στο δίκτυο, στους συρμούς σε αυτόν τον κεντρικό άξονα (όπως και σε άλλες γραμμές που έχουν αφεθεί στη φθορά του χρόνου), τα τρένα τον Φλεβάρη του 2023 και μέχρι σήμερα κυκλοφορούν χωρίς να έχουν το επίπεδο ασφάλειας που θα μπορούσε να εξασφαλίσει η σημερινή επιστημονικοτεχνική εξέλιξη. «'Η τα κέρδη τους ή ζωές μας», το σύνθημα που ακούγεται από χιλιάδες λαϊκά στόματα από τότε μέχρι σήμερα, η σύγκρουση με το κριτήριο του κέρδους, είναι αυτό που θα καθορίσει τελικά και το μέλλον του λαού και των παιδιών του. Και για να φτάνει με ασφάλεια στον προορισμό του, με σύγχρονα, ασφαλή και οικονομικά μέσα μεταφοράς, και - κυρίως - για να έχει τη ζωή που του αξίζει, με κατακτήσεις και δικαιώματα που αντιστοιχούν στην εποχή μας.