Ο κινηματογραφιστής και σκηνοθέτης Αλέξανδρος Παπαθανασίου ταξιδεύει στην Κρήτη και τα Λευκά Ορη και καταγράφει τη μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη, αντάρτη επί Κατοχής, μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στον Εμφύλιο Πόλεμο και πολιτικού κρατούμενου για σχεδόν είκοσι χρόνια. «To πλήρωσα ακριβά, αλλά δεν υπήρχε άλλος δρόμος», λέει στον φακό ο Λ. Ηλιάκης, ο οποίος μιλά συγκινητικά για τους συντρόφους του. «Επέζησα και θεωρώ χρέος μου να μιλήσω γι' αυτούς που δεν τα κατάφεραν». Η ταινία προβάλλεται ήδη στον κινηματογράφο «Μικρόκοσμος» για μία μόνο εβδομάδα μέχρι και την Τετάρτη 25/2. Την Κυριακή 22/2 στις 12.00 μετά την προβολή της ταινίας θα ακολουθήσει συζήτηση με τον ιστορικό Γιώργο Μαργαρίτη.

Με χαρά ο «Ριζοσπάστης» φιλοξενεί συνέντευξη του Αλέξανδρου Παπαθανασίου και θέλουμε να του ευχηθούμε και από αυτήν τη σελίδα, να είναι καλοτάξιδη η ταινία του!

- Γιατί επέλεξες να γυρίσεις μια ταινία με θέμα τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας σήμερα;

- Η ταινία αυτή είναι μια καταγραφή για τη στάση του Λευτέρη Ηλιάκη - καθώς και τη στάση των συντρόφων - απέναντι στην πραγματικότητα. Αυτή του η στάση κρατήθηκε καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του και μέχρι το τέλος. Η ζωή του Λευτέρη υπήρξε αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με τον αγώνα της ΕΠΟΝ, του ΔΣΕ, το εργατικό κίνημα και την πρωτοπορία αυτού, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας.

Στο πλαίσιο λοιπόν των σημερινών κοινωνικών ανισοτήτων, ταξικών, ιμπεριαλιστικών εντάσεων και συγκρούσεων τα θέματα που αγγίζουν τα «Λευκά Ορη» αποκτούν μάλλον μια ιδιαίτερη βαρύτητα.

Γιατί ο Εμφύλιος υπήρξε μια κορυφαία στιγμή κοινωνικής και ταξικής αναμέτρησης στην Ελλάδα και ως τέτοιος προσεγγίζεται και στο ντοκιμαντέρ αυτό. Ο κοινωνικός και ταξικός χαρακτήρας του ηττημένου μεν, ηρωικού, δε, Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας προσδίδει αυτό το ξεχωριστό στοιχείο που γίνεται υλικό μορφής αντίστασης και πάλης για τον εργάτη του σήμερα - ασπρογιακά ή μπλε γιακά δεν έχει πολλή σημασία.

Επέλεξα ο τίτλος της ταινίας να είναι απλώς «Λευκά Ορη», επιτρέποντας στον θεατή να περάσει αυτήν την έντονη κοινωνική αναμέτρηση της Ιστορίας που καταγράφει το φιλμ στο δικό του παρόν. Η αντιπαραβολή με το σήμερα, είναι σίγουρα στοιχείο του «Λευκά Ορη».

- Ας γυρίσουμε λίγο πίσω... Πώς ξεκίνησε αυτό το ταξίδι;

- Η γνωριμία μου με τον Λευτέρη υπήρξε συγκυριακή. Δηλαδή, είμαστε φίλοι με έναν από τους απογόνους των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, τον Γιάννη Μποράκη. Ο Γιάννης εκδήλωσε τον καημό του που ο πατέρας του, Κωστής Μποράκης, μαχητής του Εμφυλίου στον ΔΣΕ και πολιτικός κρατούμενος με εξορίες, δεν κατέγραψε τις μαρτυρίες του. Τότε πρότεινα εάν υπάρχει κάποιος άλλος ζωντανός και ο Γιάννης σκέφτηκε τον Λευτέρη Ηλιάκη.

Διάβασα την αυτοβιογραφία του Λευτέρη, το φθινόπωρο του 2013 κατευθύνθηκα στην Κρήτη για να τον γνωρίσω με ιδιαίτερη περιέργεια. Αποφάσισα να κάνω μια ταινία καταγραφή για τον Λευτέρη Ηλιάκη, γιατί γνωρίζοντάς τον συνειδητοποίησα ότι είναι φορέας συλλογικής μνήμης.

- Πώς ήταν ο Λευτέρης Ηλιάκης;

- Γεμάτος χιούμορ! Με τα κρητικά του ανέκδοτα. Ο Λευτέρης τραγουδούσε ασταμάτητα! Με τον Λευτέρη γίναμε φίλοι.

Πιστεύω ότι είδε σοβαρά αυτήν την προσπάθεια καταγραφής. Κατάλαβα ότι του έδινε ζωή αυτή η διαδικασία με τα γυρίσματα, ξαναζούσε στιγμές είτε με συναισθηματική φόρτιση και το τραγούδι του, είτε με τις συνεντεύξεις. Εισέπραττα τη σημασία που είχε για εκείνον το ντοκιμαντέρ αυτό - ήταν σαν μια κατάθεση ψυχής.

Είναι μια ιδιαίτερη απολαβή που βίωσα ως κινηματογραφιστής, σκηνοθέτης αλλά και φίλος. Με την πάροδο του χρόνου είδα σαν χρέος μου και έβαλα προσωπικό στοίχημα την πραγματοποίηση αυτής της ταινίας παρότι μου πήρε αρκετά χρόνια η ολοκλήρωσή της.

- Ποιες είναι, λοιπόν, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει σήμερα ένας κινηματογραφιστής; Υπήρξε π.χ. χρηματοδότηση;

- Δεν υπήρξε χρηματοδότηση, δυστυχώς όχι. Παρότι μπορεί να υπάρχει ένα θετικό πνεύμα και διάθεση, αν θέλετε από υπευθύνους στον πολιτισμό, όμως αυτό πρέπει να εκφραστεί σε θεσμικό πλαίσιο αν θέλουμε να αποκτήσει και ένα ουσιαστικό και πραγματικό αντίκρισμα - όχι δηλαδή απλώς στην καλή διάθεση ή συμπεριφορά αλλά σε μια πολιτική που να επιτρέπει την πραγμάτωση και διανομή περιεχομένου που δεν προέρχονται από μεγάλες εταιρείες παραγωγής και διανομής.

Αυτήν τη στιγμή το θεσμικό πλαίσιο είναι μάλλον αποτρεπτικό, τουλάχιστον μιλώντας από τη δική μου εμπειρία.

Η ουσιαστική βοήθεια που είχα ήταν από απογόνους μαχητών του ΔΣΕ, οι οποίοι συνέβαλαν και ουσιαστικά για να υλοποιηθεί αυτή η ταινία. Θα ήθελα να τους ευχαριστήσω και από εδώ...