Εδώ και χρόνια, και ειδικά μετά την ψήφιση του ν. 4662/2020, η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην εργασία των πυροσβεστών είναι πολύ άσχημη: Συστηματικές επιφυλακές για προληπτικούς λόγους, τεράστια έλλειψη προσωπικού, απλήρωτη υπερεργασία, διαρκείς μετακινήσεις ανά την επικράτεια, αύξηση των πειθαρχικών ελέγχων για ψύλλου πήδημα. Ταυτόχρονα παραμένουν άλυτα όλα τα χρόνια προβλήματα που ποτέ κανένα νομοθέτημα δεν άγγιξε, όπως η πλήρης έλλειψη μέτρων προστασίας της υγείας του προσωπικού (προληπτικοί ιατρικοί έλεγχοι με ευθύνη της υπηρεσίας, θεσμοθέτηση χρονικών ορίων συνεχόμενης εργασίας και ελάχιστης ανάπαυσης κ.ά.), η αποστρατιωτικοποίηση του Κανονισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας, η αναγνώριση του επικίνδυνου και ανθυγιεινού χαρακτήρα του επαγγέλματος (με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα) κ.λπ. Πρόκειται για ένα βουνό προβλημάτων που είναι εδώ και χρόνια γνωστά στην κυβέρνηση, στην πλειοψηφία της Ομοσπονδίας και στη βολική αντιπολίτευση. Κανένας από όλους αυτούς δεν στηρίζει τα δίκαια αιτήματα των πυροσβεστών.
Τα προβλήματα που βασανίζουν τους πυροσβέστες είναι γνωστά, τι κάνει η κυβέρνηση με τον νέο νόμο του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας για να τα λύσει; Νομοθετεί κάτι που να αντιμετωπίζει κάποιο από τα σοβαρά, πάγια αιτήματα των πυροσβεστών; Η απάντηση είναι όχι. Απεναντίας, ο νέος νόμος αυξάνει τις πειθαρχικές διώξεις, διευρύνει την υπερεργασία, αυξάνει τις απαιτήσεις σε προσωπικό χωρίς να διασφαλίζει με κανέναν τρόπο τις απαραίτητες νέες προσλήψεις ή την αύξηση της χρηματοδότησης για την κάλυψη των αναγκών της υγείας των πυροσβεστών. Δημιουργεί ακόμα περισσότερους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, ενώ εγείρουν σοβαρά ερωτήματα διατάξεις οι οποίες φαίνεται να δίνουν στην Πολιτική Προστασία έναν χαρακτήρα αντιμετώπισης «ασύμμετρων απειλών» ή των συνθηκών που μπορεί να προκύψουν σε μια πολεμική σύγκρουση... Προς τι αυτή η σπουδή σε αυτήν την κατεύθυνση, αν όχι επειδή θέλουν να είναι προετοιμασμένοι γι' αυτά που ίσως έρχονται;
Πιο συγκεκριμένα, εισάγει τη δυνατότητα τιμωρητικών μεταθέσεων των πυροσβεστών αν αυτοί «τιμωρηθούν κατ' εξακολούθηση με πρόστιμο». Είναι αξιοσημείωτο ότι η ποινή προστίμου επιβάλλεται ακόμα και για ήσσονος σημασίας πειθαρχικά παραπτώματα, όπως λόγου χάρη η απώλεια της υπηρεσιακής ταυτότητας ή η εμπλοκή σε κάποιο ελαφρύ τροχαίο ατύχημα με ελάχιστες υλικές ζημιές! Αντιλαμβάνεται λοιπόν κανείς πως μια τέτοια διάταξη ουσιαστικά θέτει το σύνολο των πυροσβεστών σε καθεστώς διαρκούς πειθαρχικής επιτήρησης, με συνέπεια μια πιθανή μετάθεση η οποία μπορεί να οδηγήσει στην οικονομική και οικογενειακή τους καταστροφή... Ετσι παρακάμπτονται και οι όποιες ελάχιστες δικλίδες προστασίας παρέχει ο κανονισμός μεταθέσεων. Ακόμα χειρότερα, η τιμωρητική αυτή ρύθμιση επεκτείνεται και στη δυνατότητα μετακίνησης πυροσβεστών σε αποστάσεις μέχρι και 40 χλμ. από την πόλη τους! Οι συνέπειες μιας τέτοιας μετακίνησης στην καθημερινότητα ενός πυροσβέστη και της οικογένειάς του είναι τεράστιες. Μάλιστα, γενικότερες τροποποιήσεις που εισάγονται σχετικά με ζητήματα μετακινήσεων / μεταθέσεων και με τις τοποθετήσεις των νέων πυροσβεστών αποδεικνύουν ότι η κάλυψη των αναγκών σε προσωπικό μέσω μετακινήσεων έχει φτάσει στα όριά της και επιχειρείται η παραπέρα ελαστικοποίηση του μηχανισμού μεταθέσεων. Δηλαδή, λιγότεροι να δουλεύουν περισσότερο και να αμείβονται φτηνότερα...
Από την άλλη, ακόμα και ρυθμίσεις που σε πρώτη ανάγνωση μοιάζουν θετικές καταλήγουν να δημιουργούν προβλήματα ή να αποτελούν «κενά γράμματα». Ο νέος νόμος δημιουργεί τη νομική υπόσταση για τη λήψη πιο συγκεκριμένων αποφάσεων αργότερα, αλλά όλοι οι επιχειρησιακοί κανόνες (σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία) αναπόφευκτα καταλήγουν πάντα στο ίδιο ζήτημα: Στον ορισμό συγκεκριμένων μέσων και προσωπικού που θα κληθούν να επέμβουν. Με δεδομένη την τεράστια έλλειψη προσωπικού, κάθε τέτοια νομοθέτηση αναπόφευκτα θα δημιουργήσει συνθήκες μεγαλύτερης υπερεργασίας. 'Η, η θεσμοθέτηση της «προδιαγεγραμμένης καύσης» για την αποτροπή δασικών πυρκαγιών, πέρα από τις σοβαρές επιφυλάξεις που προβάλλουν δασολόγοι και σχετικοί επιστήμονες για τις συνέπειες στα οικοσυστήματα, εγείρει ένα σωρό θέματα επιχειρησιακής εμπλοκής του Πυροσβεστικού Σώματος. Αντίστοιχα, οι ρυθμίσεις που μετατρέπουν την Πυροσβεστική Ακαδημία σε ΑΕΙ, εκτός του ότι εναρμονίζουν τη λειτουργία της με τον αντιδραστικό νόμο Κεραμέως και τη σύνδεση της Ανώτατης Εκπαίδευσης με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και τις ανάγκες της αγοράς, δεν προβλέπουν τίποτα για την εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων που θα υποστηρίξουν την πραγματική ακαδημαϊκή και ερευνητική λειτουργία, τη δημιουργία ειδικών πυροσβεστικών ερευνητικών εγκαταστάσεων (π.χ. εργαστήρια πυρομηχανικής) κ.λπ. Μάλιστα, εισάγεται ένα περίπλοκο νομικό πλαίσιο λειτουργίας, το οποίο, αν μη τι άλλο, μάλλον θα περιπλέξει σημαντικά τη διεξαγωγή της πρακτικής πυροσβεστικής εκπαίδευσης και των σχολείων αρχικής εκπαίδευσης και επανεκπαίδευσης, που είναι απαραίτητα σε όλο τον επιχειρησιακό βίο κάθε πυροσβέστη (όπως π.χ. σχολεία τεχνικής διάσωσης, ορεινής διάσωσης, ορμητικών νερών, αντιμετώπισης πυρκαγιών σε κτίρια κ.λπ.). Και αυτό διότι εισάγεται ένας περίπλοκος μηχανισμός προγραμματισμού των σχολείων και, κυρίως, πρόσληψης / ανάθεσης του απαραίτητου προσωπικού για τη διεξαγωγή τους, ο οποίος μάλιστα απαιτεί δημόσια πρόσκληση.
Τι δεν αποτελεί όμως «κενό γράμμα» στον νέο νόμο; Η εναρμόνιση της Πολιτικής Προστασίας με τις ανάγκες πολεμικών συνθηκών και η εξασφάλιση των οργανισμών που θα προμηθεύονται και θα διατηρούν επιχειρησιακά μέσα «διττής χρήσης», όπως εξάλλου παραδέχτηκε πρόσφατα και ο πρωθυπουργός, στην τελετή παραλαβής νέων αεροσκαφών του Σώματος στα Μέγαρα.
Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε σε πρώτη προτεραιότητα την «ανθεκτικότητα». Αυτό έχει στο κέντρο της προσοχής του την ανθεκτικότητα στις υποδομές, στα δάση, στους φυσικούς πόρους, στα μέσα, στην ανθεκτικότητα των πόλεων, των επικοινωνιών κ.λπ.
Στην ουσία της η ανθεκτικότητα αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την πολεμική προετοιμασία, καθώς και για τη στρατιωτικοποίηση του πολιτικού τομέα. Οι σχεδιασμοί και οι κατευθύνσεις του ΝΑΤΟ και της ΕΕ για την ανθεκτικότητα κρίσιμων οντοτήτων - υποδομών και μέσων διαμορφώνουν ένα ενιαίο πλαίσιο επιτήρησης, ελέγχου και προσαρμογής των κρατικών λειτουργιών στις ανάγκες του ευρωατλαντικού σχεδιασμού.
Η κυβέρνηση, αλλά και η βολική αντιπολίτευση, όχι μόνο υιοθετούν πιστά αυτές τις κατευθύνσεις, αλλά πρωτοστατούν στην υλοποίησή τους, προβάλλοντας τη δική της «στρατηγική ανθεκτικότητας» εντός του ΝΑΤΟ, με ενεργό ρόλο σε όλα τα σχετικά όργανα.
Η παραπέρα ενίσχυση της πολιτικοστρατιωτικής συνεργασίας αποκαλύπτει ότι η «ανθεκτικότητα» δεν αφορά την προστασία του λαού από φυσικές καταστροφές, αλλά την προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού για τις ανάγκες του ιμπεριαλιστικού πολέμου και της καταστολής, σε συνθήκες γενικευμένων ανταγωνισμών. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, στο πλαίσιο του σχεδιασμού πολιτικών εκτάκτων αναγκών έχουν αναπτυχθεί οι επτά βασικές απαιτήσεις επί των οποίων γίνεται κάθε έτος αξιολόγηση των ιμπεριαλιστικών κρατών του ΝΑΤΟ. Στην αξιολόγηση συμμετέχει σε περιορισμένο βαθμό και η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας.
Και η στάση του συνδικαλιστικού κινήματος των πυροσβεστών απέναντι σε όλα αυτά; Καμία απόφαση δεν λήφθηκε για την αγωνιστική εναντίωση στην κατάθεσή του. Απεναντίας, οι συμβιβασμένες συνδικαλιστικές πλειοψηφίες προσπαθούν να «αγοράσουν χρόνο», να «πουλήσουν ελπίδα» και να διαχειριστούν τη γενική απογοήτευση στρέφοντας τον καθέναν προς το ατομικό του μικροσυμφέρον, ενώ τα γενικά προβλήματα αυξάνονται σε τέτοιον βαθμό που αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα αγγίξουν όλους μας. Η πλειοψηφούσα παράταξη (που πρόσκειται στη ΝΔ) «πανηγυρίζει» για «κατακτήσεις» όπως η επαναλειτουργία της Σχολής Αρχιπυροσβεστών (που όμως διασφαλίζεται πρακτικά μόνο για το 2026) ή η θεσμοθέτηση πόρων υπέρ του Επικουρικού Ταμείου από την επιβολή προστίμων - δηλαδή μια πρακτική που θα φέρει τους πυροσβέστες αντιμέτωπους με τον λαό, στη λογική της «ατομικής ευθύνης». Πρόκειται για ένα σκεπτικό περί «κατακτήσεων» που δεν έχει σχέση με τις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων και των οικογενειών τους το 2026. Γιατί, τι νόημα έχει από μόνη της π.χ. η ισόβια διατήρηση του καθεστώτος τριτεκνίας (κι αυτό κάτι για το οποίο πανηγυρίζει ως κατάκτηση η ΠΟΕΥΠΣ) όταν δεν μπαίνει νομικό όριο στη διαρκή υπερεργασία και ο πατέρας - πυροσβέστης αναγκάζεται να λείπει συστηματικά από το σπίτι και τα παιδιά του; Ναι, θα διασφαλιστεί το αμετάθετό του, αλλά αναπληρώνεται η φυσική παρουσία του γονέα απλά με τον μισθό που μπαίνει στο σπίτι;
Οι πυροσβέστες τίποτα δεν μπορούν να περιμένουν από τη συμβιβασμένη πλειοψηφία του συνδικαλιστικού τους κινήματος, την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος (ΠΟΕΥΠΣ). Μόνη πραγματική λύση είναι η μαζική συμμετοχή στα πρωτοβάθμια Σωματεία τους, ώστε να ανατραπεί αυτή η συμβιβασμένη πλειοψηφία και με αγωνιστικό τρόπο και συσπείρωση να παλέψουν για τη ζωή και τις εργασιακές συνθήκες που τους αξίζουν το 2026.
Εδώ και τώρα απαιτούνται πλήρης αποστρατιωτικοποίηση του Πυροσβεστικού Σώματος, αποχαρακτηρισμός του από Σώμα Ασφαλείας και μετατροπή του σε πολιτική διοικητική υπηρεσία, στη βάση της εξυπηρέτησης της κοινωνικής αποστολής του, με αρμοδιότητες την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, τις διασώσεις, την πρόληψη και την πυροπροστασία.