ΦΛΕΒΑΡΗΣ 1973 - 2026
53 χρόνια από την κατάληψη της Νομικής
Παρασκευή 20 Φλεβάρη 2026

Τέτοιες μέρες, από το απόγευμα της 21ης έως και το βράδυ της 23ης Φλεβάρη 1973, στην καρδιά της δικτατορίας, έγινε η κατάληψη της Νομικής Σχολής στην Αθήνα.

Στις 20 Γενάρη 1973 οι σπουδαστές της Αρχιτεκτονικής και της Σχολής Χημικών Μηχανικών του Πολυτεχνείου κήρυξαν αποχή καταγγέλλοντας τη λειτουργία των ξενόγλωσσων ινστιτούτων και το περιεχόμενο του «Καταστατικού Χάρτη για την Παιδεία». Σε αποχή βρίσκονταν ήδη και οι Πολιτικοί Μηχανικοί.

Σε «απάντηση», η Σύγκλητος του ΕΜΠ έκλεισε αρχικά την Αρχιτεκτονική και τη Σχολή Χημικών Μηχανικών και στη συνέχεια (26 Γενάρη 1973) ανέστειλε τη λειτουργία όλου του Ιδρύματος.

Στις 5 Φλεβάρη και ενώ έχουν σημειωθεί και άλλες κινητοποιήσεις (σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Γιάννενα και Πάτρα) αλλά και διώξεις φοιτητών, οι σπουδαστές όλων των Σχολών του ΕΜΠ αποφασίζουν να απέχουν από τα μαθήματα.

Στις 10 Φλεβάρη 1973, η Χούντα προκειμένου να ανακόψει την ορμή των φοιτητικών αγώνων εξέδωσε το Νομοθετικό Διάταγμα 1347/1973, το οποίο όξυνε την καταστολή διευρύνοντας τις περιπτώσεις υποχρεωτικής στράτευσης των φοιτητών. Πιο συγκεκριμένα, προέβλεπε ότι ο υπουργός Εθνικής Αμυνας μπορούσε να διατάσσει τη διακοπή της αναβολής στράτευσης των σπουδαστών στις ακόλουθες περιπτώσεις: α. λόγω επιβολής οποιασδήποτε πειθαρχικής ποινής, β. λόγω καταδίκης για παράβαση συγκεκριμένων άρθρων του Ποινικού Κώδικα (π.χ. «συμμετοχή εις αθέμιτον σωματείον», «απείθειαν», «στάσις», «θρασύτητα κατά της αρχής» κ.ά.), γ. λόγω «οιασδήποτε υπαίτιου αποχής εκ των παραδόσεων, εξετάσεων ή ασκήσεων των Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων ή προτροπής εις τοιαύτην αποχήν, ανεξαρτήτως της πειθαρχικής διώξεως επί ταύταις».

Η αντίδραση των φοιτητών ήταν άμεση. Στις 14 Φλεβάρη, εκατοντάδες σπουδαστές του Πολυτεχνείου συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο του Ιδρύματος απαιτώντας την ανάκληση του Νομοθετικού Διατάγματος. Η αστυνομία επενέβη με βία, με ξυλοδαρμούς ακόμα και μέσα στην αίθουσα της Συγκλήτου. Πολλοί φοιτητές τραυματίστηκαν, 45 συνελήφθησαν και 11 απ' αυτούς παραπέμφθηκαν στο Αυτόφωρο Πλημμελειοδικείο για εξύβριση κατά συρροή «μετά θρασύτητος» σε συνδυασμό με παράβαση του Ν. 4000/1959 «Περί Τεντιμποϊσμού». Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, η Σύγκλητος του ΕΜΠ παραιτήθηκε.

Ο Σταματόπουλος, υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ της Χούντας, προσπάθησε να παρουσιάσει τους αγωνιζόμενους φοιτητές ως μειοψηφία που «καθοδηγούνται απροκαλύπτως από το Κομμουνιστικόν Κόμμα». Ανάλογες ήταν και οι «αποκαλύψεις» του αστικού Τύπου.

Στις 15 Φλεβάρη, η Χούντα ανακοίνωσε τη στράτευση 37 σπουδαστών, οι οποίοι «προέτρεπον εις αποχήν εκ των μαθημάτων άλλους σπουδαστάς, παρακωλύοντες την προέλευσιν τούτων εις τους χώρους διδασκαλίας».

Την επόμενη μέρα, 2.500-3.000 φοιτητές από τις Σχολές της Αθήνας συγκεντρώθηκαν στη Νομική. Κατά την αποχώρησή τους, δέχθηκαν επίθεση από ασφαλίτες και ΕΚΟΦίτες.

Οι επιστρατεύσεις φοιτητών συνεχίστηκαν, το ίδιο όμως και οι κινητοποιήσεις που κορυφώθηκαν στις 21-23 Φλεβάρη με την κατάληψη της Νομικής.

Οι συγκεντρωμένοι ήταν περίπου 4.000 και σε μία από τις ανακοινώσεις που εξέδωσαν ανέφεραν:

«Συγκεντρωθήκαμε στο κτίριο της Νομικής, για να εκφράσουμε ειρηνικά τη διαμαρτυρία μας εναντίον του Ν.Δ. 1347 (...) Καλούμε όλες τις σχολές σε καθολική αποχή μέχρι να ανακληθεί το διάταγμα».

Η κατάληψη που κράτησε περίπου 48 ώρες έληξε με την αποχώρηση των φοιτητών από το κτίριο, που συγκρότησαν μεγάλη διαδήλωση μαζί με χιλιάδες άλλους φοιτητές και εργαζομένους, η οποία και δέχθηκε λυσσώδη επίθεση ΕΣΑτζήδων - ΕΚΟΦιτών και τύπων του υποκόσμου.

Η απήχηση της κατάληψης της Νομικής υποχρέωσε τη δικτατορία να πάρει ορισμένα μέτρα, ώστε να αποφύγει ανάλογα περιστατικά στο μέλλον.

Παρά την τρομοκρατία, οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν μέχρι το τέλος της ακαδημαϊκής χρονιάς. Στις 16 Μάρτη 1973, φοιτητές κατέλαβαν τη Λέσχη του Πανεπιστημίου Πάτρας και η Ασφάλεια έσπασε με τσεκούρια τις πόρτες, συλλαμβάνοντας 30 φοιτητές. Στις 20 Μάρτη περίπου 2.500 φοιτητές συγκεντρώθηκαν στη Νομική και αντιμετώπισαν και πάλι την άγρια καταστολή δυνάμεων της ΕΣΑ, των ΛΟΚ και της αστυνομίας. Στην επέτειο της επικράτησης του πραξικοπήματος, εκατοντάδες φοιτητές διαδήλωσαν στο κέντρο της Αθήνας φωνάζοντας αντιδικτατορικά συνθήματα. Στις 11 και 15 Μάη έγιναν φοιτητικές συγκεντρώσεις στην Αθήνα με αίτημα την απελευθέρωση των συλληφθέντων φοιτητών.

Η ακαδημαϊκή χρονιά '72 - '73 έκλεισε με την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η Νομική είχε ανοίξει τον δρόμο.