Σημαντική συμφωνία στην πυρηνική Ενέργεια υπέγραψαν χθες ΗΠΑ και Αρμενία κατά την επίσκεψη του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στο Γερεβάν, με την Ουάσιγκτον να επιδιώκει να εδραιώσει την «ειρηνευτική συμφωνία» μεταξύ των δύο χωρών του Νοτίου Καυκάσου, που περιλαμβάνει έναν στρατηγικής σημασίας διαμετακομιστικό διάδρομο και να αυξήσει τη γεωπολιτική της επιρροή.

Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη ενός τόσο υψηλόβαθμου Αμερικανού αξιωματούχου στην Αρμενία, μια χώρα με παραδοσιακά στενές σχέσεις με τη Ρωσία, την ώρα που η επιρροή της Μόσχας στην περιοχή εξασθένισε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φλεβάρη του 2022. Σήμερα ο Βανς μεταβαίνει στο Αζερμπαϊτζάν.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν και υπέγραψαν συμφωνία για συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Οπως δήλωσαν, ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τη λεγόμενη Συμφωνία 123, η οποία επιτρέπει στις ΗΠΑ να χορηγούν νόμιμη άδεια για πυρηνική τεχνολογία και εξοπλισμό σε άλλες χώρες.

Η συμφωνία θα επιτρέψει αρχικές εξαγωγές αμερικανικού εξοπλισμού προς την Αρμενία ύψους έως 5 δισ. δολαρίων, και επιπλέον 4 δισ. σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια για καύσιμα και συντήρηση, δήλωσε ο Βανς.

«Αυτή η συμφωνία ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Αρμενίας και ΗΠΑ», σημείωσε ο Πασινιάν.

Η Αρμενία, η οποία στο παρελθόν εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία και το Ιράν για την παροχή Ενέργειας, εξετάζει τώρα προτάσεις από αμερικανικές, ρωσικές, κινεζικές, γαλλικές και νοτιοκορεατικές εταιρείες για την κατασκευή ενός νέου πυρηνικού αντιδραστήρα, που θα αντικαταστήσει τον μοναδικό σοβιετικής κατασκευής πυρηνικό σταθμό Metsamor.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση, αλλά η ανακοίνωση της Δευτέρας ανοίγει τον δρόμο για την επιλογή ενός αμερικανικού έργου.

Η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν τον Αύγουστο μια συμφωνία στην Ουάσιγκτον υπό την αιγίδα του Ντόναλντ Τραμπ και η επίσκεψη του Βανς θα επιτρέψει «να προχωρήσουν οι ειρηνευτικές προσπάθειες του Προέδρου και να προωθηθεί η Διαδρομή Τραμπ για τη διεθνή ειρήνη και ευημερία (TRIPP)», ανακοίνωσε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Πρόκειται για τον Διάδρομο Ζανγκεζούρ, που θα ενώνει το Αζερμπαϊτζάν με τον αζέρικο θύλακα Ναχιτσεβάν, κατά μήκος των συνόρων της Αρμενίας με το Ιράν.

Η συμφωνία προβλέπει κυρίως τη δημιουργία μιας ζώνης μεταφορών που θα διέρχεται από την Αρμενία και θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακά του Ναχιτσεβάν δυτικότερα, ενσωματώνοντας την περιοχή σε μια εμπορική διαδρομή από την ανατολή στη δύση, η οποία θα συνδέει την Κεντρική Ασία και τη λεκάνη της Κασπίας Θάλασσας με την Ευρώπη.

Σε αυτό το κλίμα περίπου 20 αρμενικές οργανώσεις «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» προέτρεψαν τον Τζέι Ντι Βανς, σε μια ανοικτή επιστολή, να ζητήσει την απελευθέρωση των Αρμενίων που κρατούνται σε φυλακές του Μπακού. Παράλληλα, πρόσφυγες από το Καραμπάχ είχαν προγραμματίσει μια συγκέντρωση στο Γερεβάν για τον ίδιο λόγο.

Την περασμένη βδομάδα ένα στρατοδικείο στο Μπακού καταδίκασε σε ποινές, που φτάνουν την ισόβια κάθειρξη, Αρμένιους αυτονομιστές του Καραμπάχ.