Την τεράστια υποκρισία και τα αδιέξοδα της πολιτικής της κυβέρνησης της ΝΔ και συνολικά της ΕΕ φανερώνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για την «προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης», που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή. Ο γνωστός για τις ανεκδιήγητες δηλώσεις του υπουργός Θ. Πλεύρης, που έχει κηρύξει ανένδοτο αγώνα κατά των «παράνομων λαθρομεταναστών» και διαφημίζει συνεχώς τη δήθεν «μείωση των ροών», εισηγείται ένα νομοσχέδιο για την είσοδο και διαμονή χιλιάδων μεταναστών εργατών στην Ελλάδα! Αυτή όμως θα γίνει «νόμιμα, εύτακτα και με τάξη», όπως λέει...

Χιλιάδες μετανάστες θα έρθουν για δουλειά με το λεγόμενο καθεστώς της μετάκλησης ή μέσω διακρατικών συμφωνιών, χωρίς καμία ουσιαστική διασφάλιση για την αξιοπρεπή διαβίωση και στέγασή τους, την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, τη δυνατότητα να ζουν εδώ με τις οικογένειές τους ακόμα και μετά από χρόνια στην Ελλάδα, την κατοχύρωση των ενσήμων τους για τη λήψη σύνταξης κ.ά. Ανθρωποι - αναλώσιμα εμπορεύματα που πουλιούνται και αγοράζονται μέσω των δουλεμπορικών εταιρειών, σε μια «χαμοζωή».

Ολο το προηγούμενο διάστημα καταγράφηκε μια ιδιαίτερα έντονη συζήτηση για τις ελλείψεις εργατικών χεριών στην Ελλάδα, που υπολογίζονται σε 300.000 - 500.000 (!), εστιάζοντας σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας και κυρίως στις Κατασκευές, στον Τουρισμό, στη Βιομηχανία και στον πρωτογενή τομέα, αλλά και σε ειδικότητες τεχνικών δεξιοτήτων (π.χ. χειριστές μηχανημάτων) και «υψηλής ειδίκευσης». Εκτενής αρθρογραφία, μελέτες και έρευνες, εκδηλώσεις ακόμα και σε συνεργασία με ξένες πρεσβείες κ.ά. θέτουν στο επίκεντρο το πρόβλημα της γραφειοκρατίας και των καθυστερήσεων στην εισαγωγή εργατικού δυναμικού.

Σε όλα τα παραπάνω καλέσματα ανταποκρίνεται η κυβέρνηση της ΝΔ και φέρνει ένα νομοσχέδιο κομμένο και ραμμένο στις ανάγκες του κεφαλαίου, προκειμένου να εξασφαλιστεί η εισαγωγή φτηνού και «ευέλικτου» εργατικού δυναμικού, με στοιχειώδη δικαιώματα. Γιατί γενικά δεν λείπουν εργατικά χέρια, αλλά τους λείπουν φτηνά εργατικά χέρια... Η κατεύθυνση αυτή άλλωστε αποτελεί έναν από τους κεντρικούς πυλώνες της λεγόμενης «προώθησης της νόμιμης μετανάστευσης», που περιγράφεται στο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Ασυλο.

1. Το καθεστώς της μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες εκτός ΕΕ γίνεται πιο «ευέλικτο», πιο «απελευθερωμένο» από περιορισμούς και ταχύτερο. Το μαγικό κλειδί της συνταγής είναι η δυνατότητα μετάκλησης μέσω των λεγόμενων Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης, οι οποίες θα εμφανίζονται ως άμεσοι εργοδότες των μεταναστών εργατών, που θα δουλεύουν σε άλλους, έμμεσους εργοδότες. Πρόκειται δηλαδή για τα γνωστά δουλεμπορικά γραφεία. Φυσικά, το δουλεμπόριο εδώ έχει διεθνή διάσταση, αφορά μεγάλα οικονομικά μεγέθη και γι' αυτό η σύσταση ΕΠΑ για μετάκληση εργαζομένων προϋποθέτει μετοχικό κεφάλαιο τουλάχιστον 2 εκατ. ευρώ. Πόσες τέτοιες εταιρείες άραγε υπάρχουν στην Ελλάδα;

Επιπλέον, για τις επενδύσεις στρατηγικής σημασίας και τα μεγάλα κατασκευαστικά έργα δίνεται η δυνατότητα για τη μετάκληση 500 εργαζομένων, με ακόμα πιο ευέλικτες και γρήγορες διαδικασίες, με τις σχετικές αιτήσεις να εξετάζονται κατά προτεραιότητα από τα προξενεία.

Η διάρκεια της άδειας διαμονής για εργασία μέσω μετάκλησης γίνεται μεγαλύτερη και ο εργαζόμενος έχει πλέον δικαίωμα να αλλάζει εργοδότη. Η διάταξη μοιάζει θετική σε σύγκριση με τη μέχρι σήμερα αθλιότητα της εξίσωσης «απόλυση = απέλαση». Στην πραγματικότητα όμως η διαρκής ομηρία και το «δέσιμο» με την εργοδοσία παραμένουν. Ο μετανάστης είναι υποχρεωμένος να γνωστοποιεί κάθε αλλαγή της εργασιακής του κατάστασης, ενώ η αλλαγή εργοδότη προϋποθέτει τη σχετική βεβαίωσή του και τίθεται υπό έγκριση. Ετσι, η ΕΠΑ θα φροντίζει για την «περιφορά» του εργαζόμενου από επιχείρηση σε επιχείρηση, ανάλογα με τις ανάγκες των καπιταλιστών - πελατών της. Αλλωστε, η ανάγκη να λυθεί «το πρόβλημα μεταφοράς των εργαζομένων από εταιρεία σε εταιρεία» τέθηκε στο επίκεντρο όλη την προηγούμενη περίοδο¹.

Με λίγα λόγια, όλοι αυτοί, ΕΕ και αστικές κυβερνήσεις που ήδη από το 2016 (βλ. ΣΥΡΙΖΑ) καλούσαν και συνεχίζουν να καλούν σε «καταπολέμηση των δουλεμπόρων διακινητών», σήμερα προμοτάρουν τη συγκέντρωσή τους σε μεγάλα δίκτυα και νομιμοποιούν τη δράση των πιο ισχυρών κυκλωμάτων. Το εχθρικό για τους λαούς αστικό κράτος εμπλέκεται άμεσα, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του «μεσάζοντα», με τις διακρατικές συμφωνίες με τρίτες χώρες.

2. Κάθε χρόνο το κράτος ορίζει τον ανώτατο αριθμό θέσεων εργασίας για μετάκληση και εποχική εργασία. Πλέον ο καθορισμός γίνεται σε διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (το γνωστό κονκλάβιο που από την πρώτη στιγμή το είχε καταγγείλει το ΚΚΕ για την προώθηση σειράς αντιλαϊκών επιλογών με τη σφραγίδα της ταξικής συνεργασίας), τη ΔΥΠΑ, τα επιμελητήρια, τις εργοδοτικές ενώσεις και την Εθνική Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών! Ο,τι ζητήσει το κεφάλαιο δηλαδή...

Ακόμα πιο αποκαλυπτικές είναι οι διατάξεις που ευθυγραμμίζουν την πολιτική του ελληνικού αστικού κράτους με την κουλτούρα της «μεταναστευτικής διπλωματίας», σύμφωνα με την επίσημη πλέον γραμμή της ΕΕ. Με τις νέες ρυθμίσεις θα καθορίζονται συγκεκριμένες χώρες από τις οποίες θα επιτρέπεται η μετάκληση, καθώς και ο αριθμός εργαζομένων ανά χώρα προέλευσης. Θεσπίζεται η δυνατότητα αναστολής της μετάκλησης από συγκεκριμένη χώρα για λόγους εθνικού συμφέροντος και εξωτερικής πολιτικής, ιδίως στην περίπτωση μη συνεργασίας της χώρας στις επιστροφές.

Επομένως, τα γεωπολιτικά παζάρια στις πλάτες των μεταναστών και προσφύγων είναι ένα «σκάκι με πολλούς παίκτες», στους οποίους συγκαταλέγεται άμεσα και το ελληνικό αστικό κράτος. Το μοίρασμα του κόσμου που φλέγεται συμπεριλαμβάνει, ανάμεσα στα άλλα, και τους δρόμους μεταφοράς του εμπορεύματος «εργατική δύναμη». Η διαπίστωση αυτή, άλλωστε, δεν ανήκει μόνο στο ΚΚΕ. Είναι ιδιαίτερα εύγλωττη η διατύπωση: «Οι πληθυσμοί μας σμικρύνονται τόσο ώστε ο ανταγωνισμός για ανθρώπους, νόμιμους μετανάστες αλλά και μεικτές ροές μετακινούμενων εργαζομένων θα δημιουργήσει νέες εντάσεις στους νέους διαδρόμους διακίνησης αγαθών, που απαιτούν προστατευόμενες και προστατευτέες υποδομές διατρέχοντας ηπείρους και ωκεανούς»².

Η απόδοση αδειών διαμονής σε όλους τους πρόσφυγες και μετανάστες που ζουν και εργάζονται στη χώρα μας αποτελεί σταθερή διεκδίκηση του εργατικού κινήματος. Ταυτόχρονα, εξίσου σημαντικό είναι το αίτημα για στελέχωση των Υπηρεσιών Μετανάστευσης, για γρήγορες και απλοποιημένες διαδικασίες για τη χορήγηση και ανανέωση των αδειών διαμονής, για να μη βρίσκονται οι μετανάστες σε μια μόνιμη ταλαιπωρία και «μπλέξιμο» με τα χαρτιά τους.

Παρά τις εξαγγελίες για δήθεν επιτάχυνση και απλοποίηση με ημίμετρα (αντικείμενο ξεχωριστού άρθρου), με το νομοσχέδιο διατηρείται ο κυκεώνας των 73 διαφορετικών αδειών διαμονής! Καμία πρόβλεψη δεν υπάρχει για τις αναγκαίες προσλήψεις στις Υπηρεσίες Μετανάστευσης. Τελικά, οι μόνοι που απολαμβάνουν γρήγορες και αποτελεσματικές υπηρεσίες στα χαρτιά τους είναι οι 39.958 επενδυτές golden visa από το 2021 μέχρι σήμερα, με άλλες 11.553 αιτήσεις υπό εξέταση (οι περισσότερες στη διετία 2023 - 2024), χωρίς να υπολογίζονται τα μέλη των οικογενειών τους. Κινέζοι, Τούρκοι, Ισραηλινοί κ.ά., που ούτε ζουν ούτε δουλεύουν στη χώρα μας, αλλά με τα εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ τους αγοράζουν ακίνητα, οδηγώντας στην εκτόξευση των τιμών στην αγορά.

Η κυβέρνηση της ΝΔ ξορκίζει κάθε ιδέα «νομιμοποίησης παράνομων μεταναστών». Ακόμα και στην περίπτωση της γνωστής τροπολογίας Καιρίδη, επέμενε εντελώς υποκριτικά να αρνείται τον όρο, παρόλο που αυτή είχε ολοκάθαρα τέτοια χαρακτηριστικά και καταψηφίστηκε γι' αυτόν τον λόγο από τον πρώην πρωθυπουργό Αντ. Σαμαρά, προκαλώντας εσωτερικούς τριγμούς. Τελικά χορηγήθηκαν 34.853 άδειες και εκκρεμεί η εξέταση 11.735 αιτήσεων.

Ο σημερινός υπουργός Θ. Πλεύρης έσπευσε ήδη να μιλήσει για τα «fake news κάποιων δημοσιευμάτων για δήθεν νομιμοποίηση 90.000 παράνομων μεταναστών»... Ομως, και με το σημερινό νομοσχέδιο αφήνονται έμμεσα και θολά, αλλά πάντως υπαρκτά παραθυράκια νομιμοποίησης, κυρίως μέσα από τη νέα θεσπιζόμενη άδεια διαμονής δεύτερης ευκαιρίας, που θα χορηγηθεί εφάπαξ σε ορισμένη κατηγορία μεταναστών με 5ετή προηγούμενη νόμιμη παραμονή αλλά με απορριφθείσες αιτήσεις.

Διαχρονικά το αστικό κράτος, με κυβερνήσεις σοσιαλδημοκρατικές ή νεοφιλελεύθερες, προβαίνει κατά καιρούς σε ρυθμίσεις νομιμοποίησης μεταναστών που ζουν και εργάζονται «παράνομα» στη χώρα, όταν χρειάζεται να «ξεκαθαριστεί» το τοπίο για διάφορους λόγους (π.χ. τόνωση των ασφαλιστικών ταμείων) και να «κρατηθεί» στη χώρα ένα χρήσιμο φτηνό εργατικό δυναμικό. Τέτοια προγράμματα νομιμοποίησης στην Ελλάδα έγιναν το 1998 και το 2001 (κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ επί Κ. Σημίτη), το 2005, το 2007 και το 2014 (κυβέρνηση ΝΔ επί Κ. Καραμανλή και Αντ. Σαμαρά).

Ωστόσο, κανένα πρόγραμμα νομιμοποίησης δεν εξασφάλισε ποτέ τα ουσιαστικά δικαιώματα των μεταναστών εργατών. Χρειάστηκαν σκληροί αγώνες γι' αυτά. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Στο νομοσχέδιο εξακολουθεί να συμπεριλαμβάνεται το διακηρυκτικό ευχολόγιο για την «ίση μεταχείριση» των μεταναστών εργαζομένων. Ομως, η εξασφάλιση απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία εναπόκειται στις ήδη διαλυμένες διατάξεις του Εργατικού Δικαίου και τις αποψιλωμένες Επιθεωρήσεις Εργασίας. Ολως τυχαίως, βέβαια, οι Επιθεωρήσεις Εργασίες είναι διαχρονικά άφαντες από τα γκέτο της Μανωλάδας κ.λπ. Αξίζει μάλιστα η αναφορά σε μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: Η γενική επιφύλαξη ότι κάθε μετανάστης δεν πρέπει να αποτελεί απειλή για την δημόσια τάξη και ασφάλεια επαναλαμβάνεται ρητά στην παράγραφο άρθρου όπου αναγνωρίζεται το δικαίωμα στην απεργία και στη συνδικαλιστική δράση!

Καθοριστικός παράγοντας, επομένως, είναι η δράση του εργατικού κινήματος, που διαχρονικά και αταλάντευτα έχει στη σημαία της πάλης του: Ταξική αλληλεγγύη. Οχι στη μαύρη εργασία. Κανένας εργαζόμενος χωρίς χαρτιά. Ισα μεροκάματα και δικαιώματα σε όλους τους εργαζόμενους, Ελληνες και ξένους. Επιβεβαιώνεται η ανάγκη που περιγράφεται στις Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 22ο Συνέδριο: «Παραμένει το καθήκον να ασχοληθούμε ακόμη πιο συστηματικά, ώστε να ενταχθούν στα συνδικάτα και να παλέψουν μαζί με τους Ελληνες εργαζόμενους, τόσο για τα δικά τους προβλήματα, που γεννά το σύστημα της εκμετάλλευσης, όσο και για τα συνολικά ζητήματα της εργατικής τάξης. Το καθήκον αυτό σήμερα αποκτά και νέα χαρακτηριστικά, μπροστά στην προσπάθεια εισαγωγής φθηνού εργατικού δυναμικού με τις διακρατικές συμφωνίες, που σωστά έχουμε χαρακτηρίσει ως συμφωνίες σύγχρονου δουλεμπορίου».

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει σειρά άλλων διατάξεων με αυξημένη σημασία (για τις άδειες διαμονής, ημίμετρα επιτάχυνσης, αυστηροποίηση του ισχύοντος ποινικού πλαισίου, για τις ΜΚΟ, την απαράδεκτη κατάργηση προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων κ.ά.), για τις οποίες χρειάζεται ένα ξεχωριστό άρθρο. Τα παραπάνω, όμως, εκφράζουν τον βασικό πυρήνα και την ουσία του. Σ' αυτήν την κατεύθυνση, άλλωστε, εντάσσονται τα νέα προγράμματα ένταξης στην εργασία των αιτούντων άσυλο και αναγνωρισμένων προσφύγων, η θέσπιση νέων αδειών talent visa και tech visa για την προσέλκυση εργαζομένων «υψηλής ειδίκευσης» κ.ά.

Αυτό που σε κάθε περίπτωση επιβεβαιώνεται είναι ότι όπως σταθερά υπογραμμίζει το Κόμμα μας, οι πολιτικές της καταστολής σε βάρος των προσφύγων και μεταναστών και οι πολιτικές της προσέλκυσης μεταναστευτικού εργατικού δυναμικού αποτελούν αλληλοσυμπληρούμενες μορφές της αστικής διαχείρισης, με κεντρικό σκοπό τη «διαλογή» και το ανοιγοκλείσιμο της στρόφιγγας των λεγόμενων ροών ανάλογα με τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Ο οριστικός τερματισμός αυτής της βάρβαρης και ρατσιστικής διαλογής³ μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν η εργατική δύναμη πάψει να είναι εμπόρευμα, δηλαδή με την κατάργηση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και την οικοδόμηση των νέων σοσιαλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Παραπομπές:

1. Βλ. ενδεικτικά newmoney.gr, σε ρεπορτάζ με τίτλο «Γιατί οι επιχειρήσεις προτιμούν εργαζόμενους από το Βιετνάμ;».

2. Μαρία Γαβουνέλη, καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ και μέλος του ΔΣ του ΕΛΙΑΜΕΠ, στην εφημερίδα «Τα Νέα», 3/1/2026, σε άρθρο με τίτλο «Υπάρχει μέλλον για τους διεθνείς οργανισμούς;».

3. Βλ. όπως παραπάνω, «Γιατί οι επιχειρήσεις προτιμούν εργαζόμενους από το Βιετνάμ; Στα υπέρ τους το χαμηλό προφίλ, η πειθαρχία, η συνέπεια στην εργασία, αλλά και η προσαρμοστικότητα κατά την ενσωμάτωσή τους στην ελληνική κοινωνία».