Με αφορμή την παράσταση «Το Σωσίβιο» του Θανάση Τριαρίδη στο Θέατρο «Από Κοινού», είχαμε τη χαρά να μιλήσουμε με τους πρωταγωνιστές της, τον Δημοσθένη Φίλιππα και την Αγγελική Ξένου, η οποία υπογράφει και τη σκηνοθεσία. Η συζήτηση ήταν απολαυστική, έκοβε ο ένας, έραβε ο άλλος!

- Γιατί διαλέξατε το συγκεκριμένο έργο; Ποιες είναι οι αναφορές του στο σήμερα;

Αγγελική Ξένου: Δυστυχώς είναι ένα ιδιαίτερα επίκαιρο έργο. Ξετυλίγει με αλληγορική μαεστρία την επιβολή της «νομιμότητας» μιας «εντελούς» δημοκρατίας, που στην ουσία για μας τους μαρξιστές αυτή η δημοκρατία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η δικτατορία της αστικής τάξης. Γιατί στη ζωή μας σε καθημερινή βάση πλέον βλέπουμε συνδικαλιστές να σέρνονται στα δικαστήρια επειδή απλώς τολμούν να αγωνιστούν για τα αυτονόητα εργασιακά τους - και όχι μόνο - δικαιώματα.

Η κεντρική αλληγορία στο κείμενο είναι το σωσίβιο. Νομίζω ότι στη συνείδησή μας σήμερα η λέξη αυτή συνδέεται με το Μεταναστευτικό. Στη μελλοντική κοινωνία του έργου έχει απαγορευτεί το ελεύθερο μπάνιο, ακόμα και οι λέξεις που συνδέονται μαζί του... Ομως οι άνθρωποι έχουν ακόμα αναμνήσεις μιας άλλης εποχής...

Σ' αυτό το έργο ο Τριαρίδης αναφέρεται πολυεπίπεδα και στην Τέχνη και στην επίδρασή της στην κοινωνία. Δεν είναι τυχαίο ότι επιλέγει έναν καθηγητή πανεπιστημίου της Θεωρίας και Ιστορίας του Κινηματογράφου να έρθει σε σύγκρουση με το καθεστώς της εντελούς δημοκρατίας.

Δημοσθένης Φίλιππας: Το έργο γράφτηκε τον Ιανουάριο του '25, ως αλληγορία για ένα μελλοντικό δυστοπικό περιβάλλον. Πολλά από αυτά που περιγράφει το έργο τα ζούμε ήδη... Για παράδειγμα, όλο αυτό που γίνεται με τις κάμερες AI της τροχαίας, με τον τρόπο που πλασάρεται, με το περιτύλιγμα του «νόμος και τάξη», δήθεν για το καλό μας, ουσιαστικά περνάει στην παρακολούθηση και την καταστολή.

Στην κοινωνία του έργου, που υποτίθεται ότι είναι υποδειγματική, έχει απαγορευτεί η λέξη σωσίβιο. Τα μπάνια επιτρέπονται μέχρι εκεί που πατώνουν οι άνθρωποι, άρα δεν χρειάζεται το σωσίβιο...

- Πώς ξεκίνησε η συνεργασία σας;

Δ. Φ.: Εγώ είχα τη μεγάλη τύχη και χαρά να παίξω με την μητέρα της Αγγελικής παλαιότερα. Την εκτιμώ πάρα πολύ, και σαν ηθοποιό αλλά και σαν άνθρωπο. Την Αγγελική δεν την είχα γνωρίσει επαγγελματικά. Αλλά όταν μου προτάθηκε να συνεργαστούμε, σε συνδυασμό με το έργο και την πρόθεση να περιγράψουμε αυτήν την κοινωνία, ε, δεν ήθελε πολύ!

Α. Ξ.: Ηταν σύντομο το ταξίδι, αλλά ωραίο!

- Ποιος ο ρόλος του Ε;

Α. Ξ.: Στο δυστοπικό μέλλον που περιγράφει το έργο κυριαρχεί η λογοκρισία, έχουν αφαιρεθεί τα σωσίβια από παντού, όμως εκείνος έστω και αυθόρμητα προφέρει τη λέξη σωσίβιο. Στην ανάκριση, θέλοντας να υπερασπιστεί τον εαυτό του, τη χρησιμοποιεί θαρρετά και συνειδητά. Με τη στάση του δημιουργεί ακόμα και στην ίδια την ανακρίτρια ένα «ρήγμα».

Δ. Φ.: Το βασικό χαρακτηριστικό στην ιστορία είναι ότι ο Ε δεν πήγε με σκοπό να επαναστατήσει απέναντι στο καθεστώς, όμως η ανάμνηση που υπήρχε από τα παιδικά του χρόνια τού έδωσε την ελευθερία και του δημιούργησε τη συνθήκη να κάνει ένα μικρό βήμα, που θεωρούσε ότι δεν θα του στοιχίσει και πολύ. Αν και τελικά του κοστίζει...

Περιγράφεται χαρακτηριστικά ότι μόλις ξεστομίζει τη λέξη, οι πάντες, ακόμα και η οικογένειά του, αυτομάτως τον περιθωριοποιούν. Η αναφορά στο «Κουρδιστό Πορτοκάλι» του Κιούμπρικ και στα μυθιστορήματα του Φραντς Κάφκα δεν είναι τυχαία άλλωστε.

- Τελικά υπάρχει κάπου μια χαραμάδα φωτός;

Δ. Φ.: Ο συγγραφέας δεν δίνει κάποια συγκεκριμένη λύση, όμως η Αγγελική είχε από την αρχή τη σκέψη κάτι να μείνει ανοιχτό στο τέλος. Μέσα στη ζοφερότητα αυτού του περιβάλλοντος προκύπτει μια σκηνοθετική επιλογή η οποία δημιουργεί μια ανατροπή. Υπάρχει ελπίδα...

Α. Ξ.: Τα τελευταία χρόνια το βλέπουμε πολύ αυτό και στο θέατρο, γίνονται αρκετά δυστοπικά έργα. Εμένα η κοσμοθεωρία μου είναι ότι αυτό πρέπει να αλλάξει. Υπάρχει και η ευτοπία στην Τέχνη αλλά και στη ζωή, και πρέπει να τη δείχνουμε αυτήν τη διέξοδο, την αισιόδοξη κατεύθυνση, ότι δηλαδή τα πράγματα μπορούμε να τα πάμε αλλού...

- Δεν μπορούμε να μη ρωτήσουμε για τους αγώνες που δίνουν όλο αυτό το διάστημα οι ηθοποιοί.

Α. Ξ.: Ας μιλήσουμε λοιπόν λίγο περισσότερο για την ευτοπία! Πράγματι, εμείς οι ηθοποιοί το τελευταίο διάστημα βρισκόμαστε σε αγωνιστικές διεκδικήσεις για τα αναγκαία. Για μένα τουλάχιστον αυτό είναι ευτοπία, ότι διεκδικούμε συλλογικά κάποια πράγματα. Βλέπουμε ότι το θηρίο μεγαλώνει και απλώνει τα πλοκάμια του, αλλά δεν μπορεί, κάπου πρέπει να σταματήσει... Θα το σταματήσουμε εμείς. Και μόνο ότι καταφέραμε σε αυτές τις δύο μεγάλες απεργίες να υπάρχει αυτή η συμμετοχή, δείχνει ότι μαζί μπορούμε να κάνουμε πολλά. Εχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας βέβαια, γιατί πέρα από τη Συλλογική Σύμβαση έχουμε να δούμε και το ζήτημα του πανεπιστημίου, που είναι πολύ σημαντικό, όπως εξίσου σημαντικό είναι το θέμα της εξάπλωσης της Τεχνητής Νοημοσύνης στον οπτικοακουστικό τομέα, και νομίζω πως όλα τα καλλιτεχνικά σωματεία πρέπει να δράσουμε δυναμικά ενάντια σ' αυτήν την απανθρωποποίηση.

Δ. Φ.: Οσο αδιανόητη είναι η συνθήκη που περιγράφει το έργο μας, τόσο αδιανόητη είναι η αντίδραση των συλλόγων - κλαμπ των παραγωγών μας απέναντι στις απαιτήσεις για μια αμοιβή που καλύπτει τις πολύ βασικές, τις ελαχιστότατες ανάγκες μας. Επίσης, το πολύ θετικό και σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι ο κλάδος είναι έτοιμος γι' αυτές τις διεκδικήσεις. Και τα νέα παιδιά που μπαίνουνε μέσα στο επάγγελμα, και γενικά οι διεκδικήσεις που έχουν προϋπάρξει μέσα στον COVID αλλά και με το Προεδρικό Διάταγμα, έχουν χτίσει μια περισσότερο συνδικαλιστική συνείδηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

- «Το Σωσίβιο» θα παίζεται έως το Σάββατο 31 Γενάρη. Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Α. Ξ.: Την Κυριακή 8 Μάρτη στις 8μ.μ. θα γίνει επαναληπτική επετειακή παράσταση του έργου του Αυγούστου Κορτώ «Η μικρή λέξη αγάπη». Επίσης, την άνοιξη διοργανώνουμε το διαγωνιστικό φεστιβάλ New Team Theater Festival, για νεοσύστατες ομάδες από αποφοίτους δραματικών σχολών με πρωτότυπα έργα. Περισσότερες πληροφορίες θα ανακοινωθούν την επόμενη βδομάδα!

Δ. Φ.: Στο «Studio Μαυρομιχάλη» θα επαναλάβουμε την παράσταση «Να σου πω μια ιστορία», του Χόρχε Μπουκάι, και ταυτόχρονα θα ανεβάσουμε το έργο της Γιασμίνα Ρεζά «Ο Θεός της σφαγής», από τα μέσα Φλεβάρη μέχρι το Πάσχα.