«Η Αρκτική βρίσκεται στη συμβολή τριών φαινομένων: Του μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού συσχετισμού δύναμης, της κλιματικής αλλαγής και των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία».

Αυτά επισημάνθηκαν πριν από δυο χρόνια σε Επιτροπή του αμερικανικού Κογκρέσου για τον «Στρατηγικό Ανταγωνισμό στην Αρκτική» από εκπρόσωπο της «δεξαμενής σκέψης» Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (Council on Foreign Relations) και η δεύτερη θητεία του Ντ. Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ επανέφερε το ζήτημα με «πάταγο».

Από τις πρώτες δηλώσεις του μόλις ανέλαβε το αξίωμα τον Γενάρη του 2025, ήταν ότι η Γροιλανδία θα πρέπει να ενταχθεί στις ΗΠΑ.

Προ ημερών η Ουάσιγκτον διόρισε ειδικό απεσταλμένο για τη Γροιλανδία, υπογραμμίζοντας για ακόμη μια φορά: Η Γροιλανδία - αυτοδιοικούμενο έδαφος της Δανίας - είναι «απόλυτη αναγκαιότητα» για την «ασφάλεια» των ΗΠΑ.

Ο διορισμός του κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι, ως ειδικού απεσταλμένου για τη Γροιλανδία ήρθε να υπενθυμίσει τη σημασία της Αρκτικής στον παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό και να επισημάνει τις αντιθέσεις μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα, πρωτίστως μεταξύ ΗΠΑ - ΕΕ. O Λάντρι δεν «μάσησε τα λόγια» του για τους στόχους του: Να υπηρετήσει σε αυτή τη θέση «για να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ».

Εκεί βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες βάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών: Η διαστημική βάση Pituffik της Γροιλανδίας (γνωστή μέχρι πρόσφατα ως Air Base Thule) είναι η βορειότερη στρατιωτική εγκατάσταση των ΗΠΑ και φιλοξενεί περίπου 200 στρατιωτικούς, μαζί με συστήματα προειδοποίησης πυραύλων, αμυντικά και διαστημικά συστήματα επιτήρησης.

Πέρα από τον φυσικό της πλούτο, η Γροιλανδία είναι γεωστρατηγικά σημαντική για τις ΗΠΑ, αφού η συντομότερη διαδρομή για ρωσικούς πυραύλους προς τις ΗΠΑ είναι μέσω του Βόρειου Πόλου, μέσω της Γροιλανδίας.

Οι ΗΠΑ σκοπεύουν να επεκτείνουν σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στην Αρκτική, την οποία θεωρούν πιθανή περιοχή για γεωπολιτική σύγκρουση και θέλουν να τη μετατρέψουν σε κόμβο για τις στρατηγικές τους επιχειρήσεις. Υπό κατασκευή βρίσκεται μια υποδομή αεροδρομίου για αεροσκάφη ικανά να μεταφέρουν πυρηνικά όπλα και όπλα υψηλής ακρίβειας, εκτός από τα υπάρχοντα συστήματα προειδοποίησης βαλλιστικών πυραύλων και τους αναγνωριστικούς δορυφορικούς σταθμούς ελέγχου.

Ταυτόχρονα, τα θαλάσσια περάσματα μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Βρετανίας αποτελούν κρίσιμο διάδρομο για τη ρωσική ναυτική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών υποβρυχίων.

Η Γροιλανδία αντιπροσωπεύει «ένα πολύ σημαντικό στρατηγικό στρατιωτικό σημείο για τις ΗΠΑ, ένα στοιχείο που δεν πρέπει να υποτιμάται και το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά το γεωπολιτικό τοπίο, ειδικά δεδομένου του τι θα συμβεί τα επόμενα χρόνια», τονίζουν αναλυτές.

Ο Λάντρι «κατανοεί πόσο απαραίτητη είναι η Γροιλανδία για την εθνική μας ασφάλεια και θα προωθήσει σθεναρά τα συμφέροντα της χώρας μας», σχολίασε ο Τραμπ, αναφερόμενος στη στρατηγική θέση της Γροιλανδίας και τα τεράστια ορυκτά της αποθέματα.

Ο διορισμός ενός απεσταλμένου για τη Γροιλανδία είναι κρίσιμη κίνηση, γιατί στην Ουάσιγκτον αυτή η θέση συνήθως προορίζεται για χώρες, περιοχές ή ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις που αποτελούν «σοβαρή απειλή» ή σημαντική ευκαιρία για τα γεωπολιτικά συμφέροντα των ΗΠΑ, στην ιμπεριαλιστική αντιπαράθεση με την Κίνα για τη διεθνή πρωτοκαθεδρία.

Ενδεικτικά, στη δεύτερη προεδρία του ο Τραμπ έχει διορίσει 10 ειδικούς απεσταλμένους, ανάμεσά τους ο Στιβ Γουίτκοφ για τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή, ο Ρίτσαρντ Γκρενέλ για τη Βενεζουέλα και ο Μαουρίτσιο Κλαβέρ-Καρόνε για τη Λατινική Αμερική.

Οι ιμπεριαλιστικοί σχεδιασμοί των ΗΠΑ σχετικά με τη Γροιλανδία, υπό το πρόσχημα της «εθνικής ασφάλειας», επεκτείνονται επίσης στη Διώρυγα του Παναμά και τον Καναδά, στο πλαίσιο του ενισχυμένου «Δόγματος Μονρόε» που περιγράφεται αναλυτικά στη «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ» που δημοσιοποίησε πρόσφατα η κυβέρνηση Τραμπ.

Ο στόχος που περιγράφεται είναι η «αποκατάσταση της αμερικανικής υπεροχής στο δυτικό ημισφαίριο», με την κυβέρνηση Τραμπ να ιεραρχεί τη Γροιλανδία ως ένα πολύ βασικό κομμάτι αυτού του παζλ - έστω και αν δεν αναφέρεται ονομαστικά στο εν λόγω κείμενο.

Στη Δανία έγινε πρόσφατα το «αδιανόητο» και οι υπηρεσίες στρατιωτικών πληροφοριών (DDIS) περιέλαβαν τις ΗΠΑ - τον βασικότερο «σύμμαχο» της Κοπεγχάγης - στη λίστα των απειλών κατά της χώρας.

Στην ετήσια έκθεση που δημοσιεύτηκε στα μέσα του Δεκέμβρη, η Δανία προειδοποιεί ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με «τις πιο σοβαρές απειλές και προκλήσεις στην πολιτική ασφάλεια από οποιαδήποτε άλλη στιγμή εδώ και πολλά χρόνια».

Σύμφωνα με την έκθεση, οι ΗΠΑ «χρησιμοποιούν την οικονομική και τεχνολογική τους ισχύ ως εργαλείο επιβολής - ακόμη και εναντίον συμμάχων και εταίρων», με χρήση εμπορικής πίεσης, όπως απειλές για υψηλούς δασμούς από την Ουάσιγκτον.

Η DDIS επισημαίνει πως «η πιθανότητα χρήσης στρατιωτικής ισχύος ακόμη και κατά συμμάχων δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί».

Η έκθεση αναδεικνύει την Αρκτική - και ειδικά τη Γροιλανδία - ως βασικό μέτωπο όπου ο ανταγωνισμός ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας εντείνεται, γεγονός που «αυξάνει τους κινδύνους κατασκοπείας, κυβερνοεπιθέσεων και ξένης επιρροής».

Οι ΗΠΑ έχουν εντείνει τέτοιες προσπάθειες και σύμφωνα με δημοσιεύματα («Wall Street Journal» κ.ά.) η διευθύντρια των Εθνικών Πληροφοριών, Τούλσι Γκάμπαρντ, είχε διατάξει τις κύριες υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους για συλλογή πληροφοριών στη Γροιλανδία.

Ρεπορτάζ στη δημόσια τηλεόραση της Δανίας ανέφεραν ότι τρεις Αμερικανοί με στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ διεξήγαγαν «μυστικές επιχειρήσεις επιρροής» και «διείσδυσης» στη Γροιλανδία, για να «αποδυναμώσουν τις σχέσεις με τη Δανία και να οδηγήσουν τους Γροιλανδούς στην υποταγή στις ΗΠΑ».

Πάντως, ο επικεφαλής της DDIS, Τόμας Αρενκιελ, υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ο σημαντικότερος σύμμαχος της Δανίας και «εξακολουθούν να είναι ο εγγυητής της ευρωπαϊκής ασφάλειας», επισημαίνοντας τη σημασία της «πυρηνικής ομπρέλας» των ΗΠΑ.

Ενδεικτικά την περασμένη Δευτέρα ανακοινώθηκε πως οι ΗΠΑ ενέκριναν την πώληση τριών αεροσκαφών παράκτιας περιπολίας και αναγνώρισης P-8A από την Boeing στις ένοπλες δυνάμεις της Δανίας, έναντι 1,8 δισ. δολαρίων, που «θα υποστηρίξει τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής και την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, βελτιώνοντας την ασφάλεια συμμάχου στο NATO που είναι δύναμη για την πολιτική σταθερότητα και την οικονομική πρόοδο στην Ευρώπη», ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Ηδη την προηγούμενη εβδομάδα, η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε την πώληση στη Δανία πυραύλων αμερικανικής κατασκευής αξίας 1 δισ. δολαρίων.

Πίσω από τις «ανησυχίες» για το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική, όλα τα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα «τρίβουν τα χέρια τους» και «ακονίζουν τα μαχαίρια», αφού μεταξύ άλλων δημιουργούνται και νέοι εμπορικοί δρόμοι.

Περαιτέρω, κάτω από τους πάγους της Γροιλανδίας κρύβεται κάτι που θέλουν όλα τα μονοπώλια: Σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά.

Η ΕΕ έχει εντοπίσει στη Γροιλανδία 25 από τα 34 ορυκτά στον επίσημο κατάλογο βασικών πρώτων υλών, συμπεριλαμβανομένων των σπάνιων γαιών. Αντίστοιχα στη Γροιλανδία υπολογίζεται ότι βρίσκονται 39 από τα 50 ορυκτά που οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηρίσει «κρίσιμα για την εθνική ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα».

Το 2008, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ εκτίμησε ότι το 13%, ή 90 δισ. βαρέλια, των ανεξερεύνητων συμβατικών πετρελαϊκών πόρων στον κόσμο βρίσκονταν στην Αρκτική. Οι περισσότεροι από αυτούς τους πόρους βρίσκονται στην Αλάσκα και τη Ρωσική Ομοσπονδία.

Σε όλα αυτά προστίθεται ο φόβος ότι η Κίνα θα αποκτήσει αυτούς τους ορυκτούς πόρους.

Ετσι - παρότι η πρόσβαση στους πόρους της Αρκτικής είναι δύσκολη - οι ΗΠΑ υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας σε αυτόν τον τομέα το 2019, κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ. Οι Ευρωπαίοι ακολούθησαν τέσσερα χρόνια αργότερα με τη δική τους «συμφωνία συνεργασίας».

«Αν κοιτάξετε κατά μήκος των ακτών της Γροιλανδίας, θα δείτε ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού. Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για εθνική ασφάλεια», ήταν μια από τις πρώτες δηλώσεις του Ντ. Τραμπ μετά τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου για το δανέζικο νησί, ενώ προ μηνών η νέα κυβέρνηση της Γροιλανδίας καλούσε τις ΗΠΑ και την ΕΕ να επισπεύσουν τις επενδύσεις στον μεταλλευτικό τομέα, αλλιώς θα «αναγκαστεί να στραφεί» σε κινεζικά μονοπώλια.

Η ανάγκη της Ρωσίας για επενδύσεις ανοίγει μια πύλη για να εμπλακεί περισσότερο η Κίνα στην Αρκτική, όπου την τελευταία δεκαετία υπολογίζεται (High North News) ότι έχει επενδύσει 90 δισ. δολάρια σε έργα Ενέργειας και πόρων, κυρίως στη Ρωσία.

Αλλά και στη Γροιλανδία το Πεκίνο έχει ισχυρή παρουσία, με συμφωνίες για την κατασκευή αεροδρομίων, απόκτηση δικαιωμάτων σε ορυχεία, μεταξύ των οποίων και για ουράνιο.

Η Κίνα έχει γίνει η φωνή του «αιτήματος των Γροιλανδών για ανεξαρτησία», και γι' αυτό η προηγούμενη κυβέρνηση Μπάιντεν είχε επίσης υιοθετήσει μια «δυναμική πολιτική δράση» για να αποστασιοποιήσει την Κίνα.

Σε ένα τέτοιο φόντο, δεν προξενεί καμιά εντύπωση το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ - Ρωσίας για την ιμπεριαλιστική σύγκρουση στην Ουκρανία επεκτείνονται έως την Αρκτική.

Στο «κάδρο» μπαίνουν και τα Νησιά Φερόε, επίσης αυτοδιοικούμενη περιοχή της Δανίας, όπου η Ρωσία διατηρεί αλιευτικές συμφωνίες εδώ και δεκαετίες και για αυτόν τον λόγο τα Φερόε δεν είχαν ενταχθεί στις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Στις αρχές Δεκέμβρη, μετά από πολυετείς έντονες πιέσεις του ευρωατλαντικού στρατοπέδου, το κοινοβούλιο των Νήσων Φερόε ενέκρινε τροποποιήσεις στην τοπική νομοθεσία που θέτουν τη νομική βάση για συμμετοχή της αυτόνομης περιοχής στις κυρώσεις της ΕΕ.

Η Μόσχα δεσμεύτηκε για αντίμετρα, με το ρωσικό ΥΠΕΞ να υπογραμμίζει ότι η κίνηση αυτή δίνει στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο ένα εργαλείο για να απαγορευτεί η αλιεία στα ύδατα των Νήσων Φερόε και η είσοδος στα λιμάνια για σκάφη που ανήκουν στις ρωσικές αλιευτικές εταιρείες «Murman Seafood» και «Norebo».