104 χρόνια ζωής και ηρωικής δράσης συμπληρώνει σήμερα το ΚΚΕ. Τιμώντας αυτή την επέτειο, ανατρέξαμε στο αρχείο του «Ριζοσπάστη» και αναδημοσιεύουμε αποσπάσματα από το φύλλο (21/11/1944) που αναφέρεται στις εκδηλώσεις γιορτασμού για τα 26χρονα του Κόμματος στην Αθήνα. Λίγες, μόνο, μέρες μετά την Απελευθέρωση της πόλης από τον ΕΛΑΣ.

***

Η Αθήνα έζησε προχτές μια μέρα πραγματικά ιστορική. Ενας ολόκληρος λαός, με συνείδηση της παντοδυναμίας του, πειθαρχημένος απόλυτα και μαζί αμετάκλητα αποφασισμένος για κείνα που αποτελούν δικαίωμα και πίστη του, κατέβηκε σύσσωμος στους δρόμους γιορτάζοντας τα 26 χρόνια του Κομμουνιστικού Κόμματος, που στάθηκε πάντα πρωτοπόρο κι αλύγιστο στους αγώνες του (...).

Από τα χαράματα οι γιορταστικές καμπάνες ξεσηκώνουν όλο τον εργαζόμενο κόσμο, μέσα στην καταστόλιστη κατακόκκινη Αθήνα. Οι πρώτες ομάδες, που από νωρίς συγκεντρώνονται στις γειτονιές, πληθαίνουν ταχύτατα, μεγαλώνουν, γίνονται τεράστιος λαϊκός όγκος που κινείται χαρούμενα ενθουσιώδικα, πειθαρχημένα, με τη συνείδηση της απεριόριστης κι ακατάλυτης δύναμής του. Οι ύπουλες διαδόσεις της αντίδρασης ότι θα γίνουν ταραχές, ούτε φοβίζουν, ούτε ξεγελούν κανένα. Ολη η Αθήνα βρίσκεται στο πόδι για να χαιρετίσει το «Κουκουέ», να διαδηλώσει την εμπιστοσύνη της σ' αυτό, να το ενισχύσει στον αγώνα του για την προστασία των λαϊκών δικαιωμάτων (...).

Απ' όλες τις μεριές ξεχύνονται πραγματικοί ανθρωποχείμαρροι που κατευθύνονται προς το Σύνταγμα. Τα τραμ έχουν σταματήσει. Στην ατελείωτη διαδήλωση που κατεβαίνει από την Καισαριανή προηγούνται κορίτσια με κόκκινες φορεσιές. Χιλιάδες γυναίκες παραπίσω ακολουθούν τις μαυροφορεμένες μανάδες των θυμάτων. Ενα ανθοστόλιστο αυτοκίνητο πηγαίνει μπροστά από τη διαδήλωση του Βύρωνα κι ακολουθεί σε ένα άλλο ζωγραφισμένη η παράσταση του θρυλικού σπιτιού του Υμηττού. Δέκα χιλιάδες άνθρωποι ανεβαίνουν από τη λεωφόρο Συγγρού (...). Σεμνές, βυθισμένες στο πένθος οι μανάδες των θυμάτων από τα Ανω Πετράλωνα, καθώς περνούνε, κάνουν το πλήθος ολόκληρο να ξεσπάει σε κραυγές μίσους για τους απαίσιους δολοφόνους του λαού. Το Μεταξουργείο παρελαύνει με κόκκινα σκουφιά. Ο Κολωνός έχει μια τεράστια επιγραφή: «Ολα από το λαό και για το λαό». Πολυάριθμη διαδήλωση από του Γκύζη και τα Εξάρχεια συνενώνεται με τα άλλα πλήθη. Δεν είναι καμιά συνοικία που να υστερεί σε ζωντανές και πρωτότυπες επινοήσεις. (...) Σιδηροδρομικοί, καπνεργάτες, αυτοκινητιστές, υπάλληλοι παρελαύνουν συνταγμένοι πίσω από τις τιμημένες, αιματοβαμμένες σημαίες των οργανώσεών τους. Ξεχωριστά περνούν οι τραυματίες και ανάπηροι με νοσοκόμες που φορούν κόκκινα. Δημόσιοι υπάλληλοι, διανοούμενοι και επαγγελματίες παρελαύνουν με τις οργανώσεις τους δίπλα στις ατελείωτες φάλαγγες των εργατών, σαν ένας ζωντανός συμβολισμός της αδιάσπαστης μαχητικής ενότητας του Λαού μας (...).

Στο κέντρο της πλατείας είχε στηθεί απέριττο κενοτάφιο σε σχήμα τεράστιου ανοιχτού βιβλίου, όπου είχαν χαραχτεί με χρυσά γράμματα όλα τα ονόματα των στελεχών και μελών του Κόμματος που έπεσαν για τη Λευτεριά.

Ετσι διακοσμημένη η πλατεία δέχτηκε τον αθηναϊκό λαό που κινήθηκε απ' όλες τις γωνιές της πόλης, τα κέντρα, τις συνοικίες σα χείμαρρος. Πλημμύρισε ασφυχτικά με κόκκινα λάβαρα των αχτίδων και κομματικών οργανώσεων της Αθήνας, με συμμαχικές σημαίες, με τα υπέροχα σχεδιασμένα καλλιτεχνικά πανό που έγραφαν τα συνθήματα του Κόμματος. Γέμισε από το χαρούμενο αυτό σεμνό και βουερό πλήθος που διαδήλωνε την αγάπη του στο Κομμουνιστικό Κόμμα, και που μη χωρώντας πια, απλώθηκε στους γύρω δρόμους, στην πλατεία του Αγνωστου Στρατιώτη, στα Προπύλαια των Παλαιών Ανακτόρων, σε πεζοδρόμια, μπαλκόνια, παράθυρα, εξώστες και κάτου στην οδό Σταδίου, ως τον Κήπο Κλαυθμώνος, ως την Ομόνοια, παντού όπου είταν μεγάφωνα.

Κατά τις 11 π.μ. η μουσική παίζει το πένθιμο εμβατήριο «Επέσατε θύματα...» στο Μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη και το Κενοτάφιο των πεσόντων Κομμουνιστών καταθέτουν στεφάνια αντιπροσωπείες του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, της Επιτροπής Πόλης της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Αθήνας και των δώδεκα αχτίδων της Πρωτεύουσας. Υστερα οι σάλπιγγες σημαίνουν σιωπητήριο και τηρείται ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των ηρώων κομμουνιστών. Συγκινητική και άφταστη σε μεγαλείο είναι η στιγμή αυτή.

Ολο το πλήθος στην Πλατεία Συντάγματος και τους γύρω δρόμους γονατίζει. Μυριάδες κεφάλια, χιλιάδες κόκκινα λάβαρα και σημαίες γέρνουν ευλαβικά. Μυριάδες γροθιές υψώνονται σε συμβολισμό λαϊκού όρκου και νεκρική σιγή ενός λεπτού διαδέχεται τη βουή της ανθρωποπλημμύρας. Η μουσική εξακολουθεί να παίζει το πένθιμο εμβατήριο, ο κόσμος σφίγγει την καρδιά, μάτια δακρύζουν, μα κανείς, απόλυτα κανείς δεν μιλά πια, ούτε ανασαίνει.

Υστερα οι σάλπιγγες σημαίνουν το τέλος του λεπτού, το πλήθος αναταράζεται, τα λάβαρα υψώνονται, ο κόσμος τραγουδάει το εμβατήριο ξανά, και μια μυριόστομη κραυγή δονεί το παν:

- Εκδίκηση!...

- Θάνατος στους προδότες!