Τετάρτη 5 Ιούλη 2017
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 12
ΝΕΟΛΑΙΑ (ΤΕΤΡΑΣΕΛΙΔΟ)
Για τη σημασία που έδινε στις βιβλιοθήκες

Το αναγνωστήριο της βιβλιοθήκης του Βρετανικού Μουσείου, που δούλευε ο Λένιν την περίοδο 1902 - 1903
Το αναγνωστήριο της βιβλιοθήκης του Βρετανικού Μουσείου, που δούλευε ο Λένιν την περίοδο 1902 - 1903
Μιλώντας για την Παιδεία ο Λένιν συνεξετάζει και το θέμα των βιβλιοθηκών, τόσο πριν όσο και μετά την Επανάσταση.

Εχει πολύ ενδιαφέρον το άρθρο του με τίτλο «Τι μπορεί να γίνει για τη λαϊκή μόρφωση», όπου με απολαυστική γραφή γεμάτη ειρωνεία συγκρίνει την αντιμετώπιση των βιβλιοθηκών στην τσαρική Ρωσία και στη Νέα Υόρκη. Φαίνεται, εκτός των άλλων, η τεράστια καθυστέρηση που είχε η Ρωσία σε σχέση με άλλα καπιταλιστικά κράτη, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε καλύτερα τη σημασία της ταχύτατης προόδου που σημειώθηκε μετά την Επανάσταση. Ιδιαίτερα δε στην περίπτωση αυτή που η σύγκριση γίνεται με τις ΗΠΑ, έχει ιδιαίτερη σημασία να συγκρίνουμε πώς ανατράπηκε η εικόνα μέσα σε λίγες δεκαετίες, κάνοντας τους Αμερικάνους να σκέφτονται «τι γνωρίζει ο Ιβάν που δεν γνωρίζει ο Τζόνι» ή αφήνοντάς τους μέχρι και στις μέρες μας να μετρούν τα εκατομμύρια των αναλφάβητων στις ΗΠΑ, όταν η ΕΣΣΔ κατάφερε να εξαλείψει πλήρως τον αναλφαβητισμό από τη δεκαετία του '70.

Γράφει, λοιπόν, ο Λένιν στο προαναφερόμενο άρθρο, στα 1913: «Στα δυτικά κράτη επικρατούν όχι λίγες σάπιες προλήψεις, από τις οποίες είναι απαλλαγμένη η άγια μανούλα Ρωσία. Εκεί πιστεύουν, λόγου χάρη, ότι οι τεράστιες δημοτικές βιβλιοθήκες, με εκατοντάδες χιλιάδες και εκατομμύρια τόμους, δεν πρέπει καθόλου να είναι κτήμα μιας χούφτας μόνον επιστημόνων ή δήθεν επιστημόνων, που χρησιμοποιούν αυτές τις βιβλιοθήκες. Εκεί βάζουν μπροστά τους τον περίεργο, ακατανόητο και εξωφρενικό σκοπό να κάνουν αυτές τις τεράστιες, απέραντες βιβλιοθήκες προσιτές όχι σε μια ομάδα επιστημόνων, καθηγητών και άλλων ειδικών, αλλά στις μάζες, στο πλήθος, στη φτωχολογιά!

Τι βεβήλωση του έργου των βιβλιοθηκών! Τι έλλειψη "τάξης", για την οποία εμείς μπορούμε με το δίκιο μας να υπερηφανευόμαστε. Αντί για κανονισμούς που τους συζητούν και τους επεξεργάζονται καμιά δεκαριά υπαλληλικές επιτροπές, που επινοούν εκατοντάδες διατυπώσεις και περιορισμούς για τη χρησιμοποίηση των βιβλίων, κοιτάζουν πώς να μπορούν ακόμη και τα παιδιά να χρησιμοποιούν τις πλούσιες συλλογές βιβλίων, φροντίζουν ώστε οι αναγνώστες να μπορούν να διαβάζουν στο σπίτι τους βιβλία του δημοσίου, κρίνουν το μεγαλείο και τη δόξα μιας δημόσιας βιβλιοθήκης όχι από τα πόσα σπάνια βιβλία έχει, πόσες εκδόσεις του 16ου αιώνα ή πόσα χειρόγραφα του 10ου αιώνα, αλλά από το πόσο πλατιά κυκλοφορούν τα βιβλία μέσα στο λαό, πόσοι νέοι αναγνώστες παρουσιάστηκαν, σε πόση ώρα ικανοποιείται η ζήτηση οποιουδήποτε βιβλίου, πόσα βιβλία δόθηκαν στο σπίτι, πόσα παιδιά τραβήχτηκαν στο διάβασμα και στη χρησιμοποίηση της βιβλιοθήκης»... Και στη συνέχεια, ο Λένιν δίνει τέτοια αριθμητικά στοιχεία για τη βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης.

Αμεσα μέτρα από τα πρώτα βήματα της Επανάστασης

Σε αυτό το πνεύμα και από τις πρώτες ανάσες της Επανάστασης, μόλις το Νοέμβρη του 1917, ο Λένιν γράφει για την «αποστολή της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Πετρούπολης»: «Για να συμμετέχει κανείς στην επανάσταση σαν λογικός άνθρωπος, συνειδητά και με επιτυχία, πρέπει να μορφώνεται. Η δουλειά των βιβλιοθηκών της Πετρούπολης είναι οργανωμένη εξαιρετικά άσχημα, λόγω της ολέθριας τακτικής που ακολουθούσε για χρόνια ο τσαρισμός στο ζήτημα της λαϊκής Παιδείας». Και, ακολούθως, δίνει οδηγίες για την οργάνωση αυτής της Δημόσιας (πρώην αυτοκρατορικής) Βιβλιοθήκης: «Το αναγνωστήριο της βιβλιοθήκης πρέπει να είναι ανοιχτό, όπως γίνεται για τους πλούσιους στις πολιτισμένες χώρες στις ιδιωτικές βιβλιοθήκες και στα αναγνωστήρια, κάθε μέρα χωρίς να εξαιρούνται οι γιορτές και οι Κυριακές, από τις 8 το πρωί έως τις 11 το βράδυ. Οι απαραίτητοι υπάλληλοι πρέπει να μετατεθούν αμέσως στη Δημόσια Βιβλιοθήκη από τα τμήματα του υπουργείου της Λαϊκής Παιδείας (με πιο πλατιά χρησιμοποίηση της εργασίας των γυναικών, γιατί η εργασία των ανδρών είναι απαραίτητη για ανάγκες στρατιωτικής φύσης), στα οποία τμήματα τα 9/10 απασχολούνται με δουλειά όχι μόνο ανώφελη, μα και επιζήμια».

Τα πρώτα χρόνια επιτάσσονται βιβλιοθήκες τσιφλικάδων ή παραχωρούνται ιδιωτικές συλλογές βιβλίων προκειμένου να φτιαχτούν και να ενισχυθούν δημόσιες βιβλιοθήκες για όλο το λαό. Γίνεται πυρετώδης προσπάθεια να φτιαχτούν βιβλιοθήκες και λέσχες ανάγνωσης σε σωματεία και σε εργοστάσια, ανοίγουν σπίτια που λειτουργούν ως αναγνωστήρια, γίνεται προσπάθεια να φτιαχτούν κινητές βιβλιοθήκες και συναντούμε διαρκώς επιστολές και άλλα κείμενα του Λένιν όπου δίνει οδηγίες για το θέμα. Το 1921, στο άρθρο του «Για τη δουλειά του Λαϊκού Επιτροπάτου Παιδείας», παραθέτει αναλυτικά στοιχεία για τον αριθμό των λειτουργούντων βιβλιοθηκών (συνολικά 33.940), σημειώνοντας: «Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ακριβώς ότι η δίψα της μάζας των εργατών και των αγροτών για γνώσεις είναι τεράστια, ότι η τάση για μόρφωση και δημιουργία βιβλιοθηκών είναι ισχυρή, κυριολεκτικά λαϊκή». Και δίνει οδηγίες για την καλύτερη οργάνωση και λειτουργία αυτού του δικτύου.

Χρειάζεται, τέλος, να σημειώσουμε ότι η ανάπτυξη του δικτύου των βιβλιοθηκών δεν αφορούσε μια υπόθεση ενίσχυσης της φιλαναγνωσίας, όπως ίσως την έχουμε στο μυαλό μας σήμερα (αν και φυσικά είχε και τέτοιο αποτέλεσμα, με ένα ζηλευτό ποσοστό του πληθυσμού να διαβάζει συνεχώς και πολύ). Αλλά έπαιξε κι έναν ουσιαστικό ρόλο στην προσπάθεια πάταξης του αναλφαβητισμού. Οι υπάλληλοι των βιβλιοθηκών, άνθρωποι μορφωμένοι, αναλάμβαναν καθήκοντα δασκάλου, μοχθούσαν για να μάθουν τους ανθρώπους του λαού ακόμα και το αλφάβητο, ώστε να μπορέσουν να γνωρίσουν και τον πλούτο της ρωσικής και παγκόσμιας λογοτεχνίας, αλλά και να ενημερώνονται, αφού τα πρώτα χρόνια μέσα στις βιβλιοθήκες και τα αναγνωστήρια διαβάζονταν κατά κύριο λόγο οι εφημερίδες που δεν μπορούσαν να έχουν μαζικότερη κυκλοφορία λόγω έλλειψης χαρτιού.


Κορυφή σελίδας

Τετρασέλιδα του «Ρ»
Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org