Τετάρτη 20 Ιούλη 2016
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 14
ΝΕΟΛΑΙΑ (ΤΕΤΡΑΣΕΛΙΔΟ)
Για την ΕΕ και την κατάσταση στην Προσχολική Αγωγή

Οι αστικές εκτιμήσεις και έρευνες αναφορικά με την Προσχολική Αγωγή επιβεβαιώνουν ότι η φοίτηση από τη μικρή ηλικία σε δομές Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης λειτουργεί αντισταθμιστικά, βοηθάει στο περιορισμό της μαθητικής διαρροής από την υποχρεωτική εκπαίδευση, αφού θέτει τις προϋποθέσεις για καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα, καθ' όλη τη διάρκεια της σχολικής πορείας. Πρόκειται, όμως, για ένα αντικειμενικό γεγονός, που ο καπιταλισμός δεν μπορεί να λύσει συνολικά και για όλη την κοινωνία.

Ετσι, επιμένουν στην καλύτερη και πιο αποτελεσματική προσαρμογή του περιεχομένου. Η σύνδεση της Προσχολικής Εκπαίδευσης στα δεδομένα και τους στόχους του προγράμματος που ακολουθεί τη φοίτηση στο σχολείο, γίνεται με τρόπο που εξυπηρετεί το σημερινό σχολείο στον καπιταλισμό. Για παράδειγμα, επιμένουν, ανάμεσα στα άλλα, ακόμα και στη διδασκαλία της επιχειρηματικότητας από την προσχολική ηλικία.

Μαζικοποίηση της Προσχολικής Εκπαίδευσης με λογιστικούς όρους...

Σε αυτό το πλαίσιο, βασικός στόχος της Στρατηγικής της ΕΕ για το 2020 είναι το 95% των παιδιών μεταξύ της ηλικίας των τεσσάρων ετών και της ηλικίας έναρξης του δημοτικού σχολείου να συμμετέχουν σε δομές Προσχολικής Εκπαίδευσης. Μάλιστα, για να κατανοήσουμε τη σημασία που δίνει η ΕΕ στην Προσχολική Εκπαίδευση, τονίζουμε ότι ο δείκτης της συμμετοχής στις δομές της Προσχολικής είναι νέος και τέθηκε σε προτεραιότητα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2009.

Τον Οκτώβρη του 2008 διοργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Εκπαίδευσης και Πολιτισμού της ΕΕ συμπόσιο με θέμα «Το νωρίς έχει σημασία», που ασχολήθηκε με το θέμα της προσχολικής ηλικίας. Οπως αναφέρθηκε στα συμπεράσματα που προέκυψαν: «Στοιχεία δείχνουν ότι η επένδυση στην Προσχολική Εκπαίδευση αποφέρει τα μεγαλύτερα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα κέρδη στους δημόσιους προϋπολογισμούς». Στο κεφάλαιο με τίτλο «Προσχολική Εκπαίδευση: έμφαση στη μάθηση σε μικρή ηλικία», η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την «Αποδοτικότητα και ισότητα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης» (2006) αναφέρονται τα εξής: «Η έλλειψη επενδύσεων στον τομέα της μάθησης σε μικρή ηλικία συνεπάγεται σημαντικά υψηλότερες διορθωτικές δαπάνες σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής, κάτι που είναι λιγότερο αποδοτικό από οικονομική πλευρά και μπορεί να συνδεθεί με αυξημένες δαπάνες προς τις πολιτικές για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας, την υγεία, την ανεργία και άλλες κοινωνικές πολιτικές».

Ελλιπείς δομές...

Παρά το στόχο της μαζικοποίησης, όμως, ποια είναι η πραγματική εικόνα σήμερα;

Κατ' αρχήν, να σημειώσουμε ότι στις υφιστάμενες δομές και τις παρεχόμενες υπηρεσίες για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας φαίνεται ότι είναι διαδεδομένο το διαχωρισμένο σύστημα ανάλογα με την ηλικία. Ετσι, υπάρχουν οι δομές για τη φύλαξη και τη φροντίδα των παιδιών κάτω των 3 χρόνων και δομές για τα παιδιά μετά τα 4 χρόνια, που παρέχουν κύρια εκπαιδευτικές υπηρεσίες και προσαρμόζουν το πρόγραμμα προκειμένου να προετοιμάσουν τη φοίτησή τους στην επόμενη σχολική βαθμίδα. Συνήθως, ο πρώτος τομέας για τα μικρότερα παιδιά υπάγεται στο υπουργείο Υγείας και ο δεύτερος, για τα μεγαλύτερα, στο υπουργείο Παιδείας.

Σύμφωνα με τις σχετικές εκθέσεις του Δικτύου «Ευρυδίκη» (2014 και 2009), στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι δομές της Προσχολικής Εκπαίδευσης δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες που υπάρχουν. Μόνο σε 4 από τις 28 καταγράφεται μια σωστή αναλογία ανάμεσα στην προσφορά των θέσεων σε δομές Προσχολικής και τη ζήτηση. Για το 1/3 των χωρών είναι δύσκολο για τους γονείς να βρουν θέση σε μια δομή Προσχολικής Εκπαίδευσης ακόμα και για τα μεγαλύτερα παιδιά, 3 και 4 χρόνων.

Συνέπεια αυτής της έλλειψης δομών είναι και η χαμηλή συμμετοχή των παιδιών που πηγαίνουν σε κάποια προσχολική δομή, και αυτό το ζήτημα αφορά τη συντριπτική πλειοψηφία των χωρών. Με βάση τα ποσοστά που καταγράφουν, η συμμετοχή κάτω των 3 χρόνων είναι πολύ μικρή και ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι 15%. Το ίδιο ποσοστό ισχύει και για την Ελλάδα.

Ετσι, ενώ είχαν θέσει ως στόχο μέχρι το 2011 η συμμετοχή των παιδιών κάτω των 3 χρόνων να αγγίξει το 33%, είναι ακόμα μακριά από αυτό. Μόνο 10 από τις 28 χώρες έχουν πιάσει το στόχο.

Η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών δεν καλύπτουν τις ανάγκες που υπάρχουν για τις ηλικίες από 3 ετών και κάτω. Βελτιώνεται η κατάσταση για τα παιδιά μετά τα 3 έτη και μόλις στο ένα ή δύο έτη πριν τη σχολική εκπαίδευση καταγράφεται υψηλό ποσοστό συμμετοχής, αν και αυτό, σε ορισμένες χώρες, γίνεται με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και την καταβολή τροφείων.

...και τροφεία εμποδίζουν τη μαζικοποίηση

Φυσικά, πρέπει να υπολογίσουμε και να επισημάνουμε ότι και αυτό το χαμηλό ποσοστό συμμετοχής στην Προσχολική Εκπαίδευση αφορά οικογένειες που μπορούν να ανταποκριθούν οικονομικά σε αυτό το κόστος, καθώς οι δομές λειτουργούν με ιδιωτικά κριτήρια και γι' αυτές τις ηλικίες δεν υπάρχει επαρκές δημόσιο δίκτυο που να παρέχει δωρεάν υπηρεσίες. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, πέραν των τεσσάρων, το ποσοστό συμμετοχής των παιδιών αυξάνεται στο 82%, ενώ αναφέρεται ότι η Ελλάδα είναι πολύ πίσω από αυτό το στόχο. Τέλος, στις ηλικίες πριν από την είσοδο στο σχολείο, φαίνεται ότι το ποσοστό αγγίζει την καθολικότητα του 93% και μόλις στο τελευταίο έτος είναι γενικευμένη η δωρεάν φοίτηση.

Υπολογίζουν ότι σε αυτή την ελλιπή, υποβαθμισμένη κατάσταση, τα παιδιά που προέρχονται από χαμηλά κοινωνικοοικονομικά στρώματα εντάσσονται στην Προσχολική Εκπαίδευση μόλις στο έτος που αυτή παρέχεται δωρεάν, δηλαδή στο προτελευταίο ή κύρια στο τελευταίο έτος πριν από την είσοδο στο σχολείο.

Εξάλλου, σύμφωνα με την έκθεση του Δικτύου «Ευρυδίκη» 2013, καταγράφουν 32.000.000 παιδιά προσχολικής ηλικίας, στις 28 χώρες της ΕΕ. Από το σύνολο των παιδιών επισημαίνουν ότι 1 στα 4 παιδιά, δηλαδή το 25%, ζουν στο όριο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Μάλιστα, υπολογίζεται ότι ο μέσος όρος ξεπερνάει το 30% σε Ελλάδα, Κροατία, Ιταλία, Ουγγαρία, Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπλέον, ένα στα δέκα νοικοκυριά με παιδί προσχολικής ηλικίας δεν έχει ούτε έναν εργαζόμενο, το ποσοστό σε επίπεδο ΕΕ υπολογίζεται στο 11,2%. Διαπιστώνουν, επίσης, ότι περίπου 5% στο μέσο όρο της ΕΕ είναι μεταναστόπουλα και το ποσοστό για την Ελλάδα αγγίζει το 8,4%.

Τα ποσοτικά αυτά στοιχεία αποδεικνύουν με τον πλέον κραυγαλέο τρόπο τη βαρβαρότητα του καπιταλισμού και την εικόνα της ΕΕ της φτώχειας, του αποκλεισμού, του περιθωρίου. Αυτός είναι ο καπιταλισμός, που γεννά, οξύνει τις αντιθέσεις, τις γιγαντώνει και, πάνω σε αυτές, οι αστοί προσπαθούν να κάνουν διορθωτικές κινήσεις και ν' απαλύνουν τα ακραία φαινόμενα του κοινωνικού αποκλεισμού.

Ακόμα μια ανάγκη που δεν ικανοποιείται στον καπιταλισμό

Η Προσχολική Αγωγή είναι μια σημαντική περίοδος στην ανάπτυξη του παιδιού, κατά την οποία μπαίνουν τα θεμέλια για την ολόπλευρη συναισθηματική, κοινωνική, γνωστική, βουλητική ανάπτυξη και είναι ανάγκη και ταυτόχρονα δικαίωμα του παιδιού να του παρέχεται ολοκληρωμένα, με ευθύνη του κράτους, με δημόσιες και δωρεάν δομές. Αντ' αυτού, σήμερα είναι ελλιπής, υποβαθμισμένη η μέριμνα που αφορά στο δημόσιο και δωρεάν τομέα, ενώ είναι ιδιαίτερα ακριβή γι' αυτούς που μπορούν να διαθέσουν τα χρήματα για να γράψουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικό παιδικό σταθμό. Γι' αυτό ο αποκλεισμός των παιδιών από φτωχά στρώματα, που δεν μπορούν να φοιτήσουν σε δομή της Προσχολικής, εντοπίζεται σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και αυτά τα παιδιά αντιμετωπίζουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και αργότερα στη σχολική τους πορεία, τις χαμηλές μαθησιακές επιδόσεις.

Στο κείμενο με τη θέση του ΚΚΕ για το Ενιαίο Δωδεκάχρονο Σχολείο σημειώνεται σχετικά με την Προσχολική Αγωγή στο σοσιαλισμό:

«Το ενιαίο σύστημα των δομών της προσχολικής αγωγής και διαπαιδαγώγησης θα ικανοποιεί τις ηλικίες παιδιών 1 έως 6 ετών. Το σύστημα αυτό έχει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ένταξη των παιδιών. Μετατρέπει σχεδιασμένα την υπόθεση της διαπαιδαγώγησης των παιδιών αυτής της ηλικίας σε υπόθεση όλης της κοινωνίας και όχι απλά στενά οικογενειακής. Το σύστημα της προσχολικής αγωγής και διαπαιδαγώγησης, αν και συνδέεται και προετοιμάζει το αμέσως επόμενο εκπαιδευτικό επίπεδο, έχει διακριτή - αυτοτελή λειτουργία, κυρίως γιατί θέτει στο επίκεντρό του το παιχνίδι ως βασική προάγουσα δραστηριότητα γι' αυτές τις ηλικίες και μέσω αυτού υπηρετεί το σκοπό της αγωγής (γνώση, συναίσθημα, φυσική αγωγή κ.ά.). Η διευρυμένη - ημερήσια λειτουργία τους, με τις κατάλληλες υποδομές και χώρους, εξασφαλίζει την όσο το δυνατόν αποτελεσματική διαμόρφωση κανόνων και στάσεων ζωής, όσο και τη διασφάλιση, απελευθέρωση ελεύθερου χρόνου για την οικογένεια».


Κορυφή σελίδας

Τετρασέλιδα του «Ρ»
Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org