Τετάρτη 2 Σεπτέμβρη 2015
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 14
ΝΕΟΛΑΙΑ (ΤΕΤΡΑΣΕΛΙΔΟ)
ΜΑΝΟΣ ΚΑΤΡΑΚΗΣ
Η ζωή άρχισε από τότε που μπήκα στο Κόμμα μου

31 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το θάνατο του μεγάλου ηθοποιού

Με τον Γιάννη Ρίτσο, εξόριστοι στη Μακρόνησο το 1949. Φεύγοντας από τη Μακρόνησο, ο Κατράκης ξεθάβει ποιήματα του Γ. Ρίτσου που φυλάσσονταν μέσα σε σφραγισμένα μπουκάλια και τα παίρνει μαζί του στον Αη Στράτη, όπου μεταφέρθηκε τον Ιούλη του 1950. Είναι τα μετέπειτα «Μακρονησιώτικα»
Με τον Γιάννη Ρίτσο, εξόριστοι στη Μακρόνησο το 1949. Φεύγοντας από τη Μακρόνησο, ο Κατράκης ξεθάβει ποιήματα του Γ. Ρίτσου που φυλάσσονταν μέσα σε σφραγισμένα μπουκάλια και τα παίρνει μαζί του στον Αη Στράτη, όπου μεταφέρθηκε τον Ιούλη του 1950. Είναι τα μετέπειτα «Μακρονησιώτικα»
«Εγινα ηθοποιός όπως θα μπορούσα να γίνω και σιδηρουργός. Ηθελα να ξοδιάσω όσες δυνάμεις 'κρυβαν τα μπράτσα μου και η ψυχή μου»... Μ' αυτά τα λόγια περιγράφει ο Μάνος Κατράκης, που σήμερα συμπληρώνονται 31 χρόνια από το θάνατό του, τη διαδρομή του στο χώρο της Τέχνης.

Γεννήθηκε στις 14 Αυγούστου 1909 στο Καστέλι Κισσάμου και το 1917 εγκαθίσταται μαζί με την οικογένειά του στην Αθήνα. Από τα 18 του κιόλας χρόνια καθιστά ορατό το ταλέντο του αυτοδίδακτου και σε ηλικία 23 ετών ο Κατράκης γίνεται μέλος του θιάσου του Εθνικού Θεάτρου.

Στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής παίρνει δραστήριο μέρος στην Αντίσταση μέσα από το ΕΑΜ. Το 1943 οργανώθηκε στο ΚΚΕ και έμεινε μέλος του Κόμματος μέχρι το τέλος της ζωής του. «Η ζωή άρχισε από τότε που μπήκα στο Κόμμα μου», είχε πει. «Διάλεξα να είμαι κομμουνιστής. Αισθάνομαι υπερηφάνεια για το Κόμμα, για τις εκατοντάδες χιλιάδες τους συντρόφους, που αποτελούν τον κορμό του μεγάλου δέντρου του μέλλοντος. Από αυτό αντλούμε όλη τη δύναμη για την τελική δικαίωση των αγώνων και θυσιών του λαού μας. Από τη ζωοδότρα πηγή αυτού του λαού παίρνουμε εμείς οι καλλιτέχνες το υλικό, που το κάνουμε λόγο, εικόνα, ποίηση, μουσική, θέατρο και ό,τι άλλο βοηθά στην καλυτέρευση του νου και της ψυχής».

Για την αλύγιστη στάση του απολύεται το 1947 από το Εθνικό Θέατρο. Ακολουθεί και αυτός, στο πλευρό των συντρόφων του, το δρόμο των διώξεων και της εξορίας. Ικαρία, Μακρόνησος, Αη Στράτης από το 1948 ως το 1952.

Το 1955 ιδρύει το περίφημο Λαϊκό Θέατρο, που αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στη θεατρική ζωή της χώρας. Εμπνευσμένο από το θέατρο της εξορίας και το Λαϊκό Θέατρο του Βασίλη Ρώτα, είχε ως βασικό στόχο να προβάλει την τέχνη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τα συμφέροντα των λαϊκών στρωμάτων. Οι παραστάσεις του Κατράκη φιλοδοξούσαν να καλλιεργήσουν και να διαπαιδαγωγήσουν αισθητικά και πολιτικά το πλατύ λαϊκό κοινό.

Στο 2ο Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή», Καισαριανή - Σεπτέμβρης 1976
Στο 2ο Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή», Καισαριανή - Σεπτέμβρης 1976
Την περίοδο της χούντας υφίσταται ένα βαρύ πλήγμα, όταν το Λαϊκό Θέατρο εξαναγκάζεται σε έξωση από το χώρο του Αλσους, στο Πεδίον του Αρεως. Με τη λήξη της δικτατορίας, το Λαϊκό του Θέατρο αρχίζει να ανακάμπτει, οι δυσκολίες όμως είναι αρκετές... Σ' αυτό το σημείο θα πρέπει να υπερτονιστεί το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του θεάτρου του Κατράκη καθ' όλη τη διάρκεια της ύπαρξής του, που δεν είναι άλλο από την ολοκληρωτική απουσία κάθε είδους κρατικής στήριξης ή επιχορήγησης.

Το 1979, με την παράσταση «Ντα» του Χιου Λέοναρντ, ο Κατράκης για τρία συνεχόμενα χρόνια δίνει κάθε βράδυ ρεσιτάλ σπάνιας υποκριτικής τέχνης. Το 1983, αψηφώντας την κατάσταση της υγείας του που συνεχώς χειροτέρευε, υποβάλλεται στα ιδιαίτερα απαιτητικά και κοπιαστικά γυρίσματα της ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Ταξίδι στα Κύθηρα». Με τη συμμετοχή του βλέπει την καλλιτεχνική του δικαίωση, βλέπει «το επισφράγισμα μιας μακριάς και σχεδόν άγονης κινηματογραφικής εμπειρίας», όπως ο ίδιος ισχυριζόταν για τη συμμετοχή του, για λόγους βιοποριστικούς, σε πλήθος εμπορικών, κυρίως, ταινιών...

«Στο μπόι σου παίρνει μέτρο η ανθρωπιά και η τέχνη...»

Οι παραπάνω στίχοι του αγαπημένου του συντρόφου και φίλου του, Γιάννη Ρίτσου, σκιαγραφούν με τον καλύτερο τρόπο την υπόσταση του Μ. Κατράκη, που αποτελεί υπόδειγμα καλλιτέχνη που έθεσε την τέχνη του στην υπηρεσία του λαϊκού κινήματος, με αυτοθυσία, με το κεφάλι ψηλά... Του κομμουνιστή καλλιτέχνη, που αντιλαμβανόταν και κατανοούσε τον κοινωνικό ρόλο της Τέχνης. «Το θέατρο πρέπει να λειτουργεί σαν ένα σχολείο κι όχι μόνο σαν ψυχαγωγία γελαστική. Το θέατρο πετυχαίνει το σκοπό του, όταν, φεύγοντας απ' αυτό, έχεις αποκομίσει κάποια συμπεράσματα, που θα σου χρησιμέψουν σαν τροφή της ψυχής και της ζωής σου», έλεγε.

Η καλλιτεχνική διαδρομή του Μ. Κατράκη, όπως και όλων των άλλων μεγάλων κομμουνιστών καλλιτεχνών, συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα όσων επέλεξαν να επιστρατεύσουν τη ζωή και το έργο τους στο πλευρό των καταπιεσμένων και των αδικημένων, όσων απέδειξαν μέσα από τη ζωή και το έργο τους ότι η στράτευση της Τέχνης στο πλευρό της εργατικής τάξης, όχι μόνο δεν είναι ανασταλτικός παράγοντας για την καλλιτεχνική δημιουργικότητα, αλλά αντίθετα είναι αυτή που την ωθεί στο να εξελιχθεί και να μεγαλουργήσει.


Κορυφή σελίδας

Τετρασέλιδα του «Ρ»
Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org