Κυριακή 9 Γενάρη 2011
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 3
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το κέρδος των πολυεθνικών σπίθα στο μπαρούτι των ανταγωνισμών

Μια ανασκόπηση των βασικών παραγόντων που περιγράφουν τη σημερινή κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή

Τεράστια πολυεθνικά συμφέροντα και ανταγωνισμοί κρύβονται πίσω από τον ορισμό ΑΟΖ και την εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο

Associated Press

Τεράστια πολυεθνικά συμφέροντα και ανταγωνισμοί κρύβονται πίσω από τον ορισμό ΑΟΖ και την εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο
Το τελευταίο διάστημα κλιμακώνεται η δραστηριότητα στη λεκάνη της Αν. Μεσογείου σε ό,τι αφορά την αναζήτηση και την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων. Οι εκατέρωθεν δηλώσεις και αντεγκλήσεις ανάμεσα στους διεκδικητές των υπαρκτών ή πιθανών κοιτασμάτων σε μια περιοχή, όπου συγκεντρώνονται ορισμένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα που έχει γεννήσει ή συντηρεί η ιμπεριαλιστική επιθετικότητα, όπως το Μεσανατολικό, το Κυπριακό, η στοχοποίηση του Ιράν και οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας, κάνει ακόμα πιο σύνθετο το κουβάρι των ανταγωνισμών. Πολύ περισσότερο που η συγκεκριμένη περιοχή είναι κομβικής σημασίας για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και για τα σχέδια του ΝΑΤΟ, το οποίο, συν τοις άλλοις, έχει διακηρύξει σαν στρατηγικό του στόχο και την ενεργειακή ασφάλεια των κρατών - μελών του, ακονίζοντας τα νύχια του για νέες επεμβάσεις. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του κινδύνου που γεννούν για τους λαούς της περιοχής οι ανταγωνισμοί ανάμεσα στις αστικές τάξεις των χωρών της Αν. Μεσογείου και της Μ. Ανατολής, για το ποια πολυεθνικά συμφέροντα θα επικρατήσουν πάνω στους ενεργειακούς δρόμους και τις πηγές, είναι χρήσιμο να ανατρέξει κανείς στα παρακάτω δεδομένα.

1. Στις 29 Δεκέμβρη 2010, η εταιρεία Noble Energy, αμερικανικών και ισραηλινών συμφερόντων, επικεφαλής της κοινοπραξίας που εμπλέκεται στις έρευνες και στη διαδικασία εξόρυξης στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), όπως την έχει ορίσει το Ισραήλ, ανακοίνωσε μετά από νέες δοκιμές πως το «Λεβιάθιαν» διαθέτει περίπου 16 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου, εκ των οποίων τα 453 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα βρίσκονται 130 χιλιόμετρα ανοιχτά της Χάιφα. Σύμφωνα με τον ισραηλινό Τύπο, τα αποθέματα του «Λεβιάθαν» αποτιμώνται στα 90 δισ. δολάρια και με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία εκτιμάται ότι είναι το μεγαλύτερο, σε αποθέματα, ενεργειακό κοίτασμα που έχει εντοπιστεί τα τελευταία 10 χρόνια, διπλάσιο από το γειτονικό κοίτασμα «Ταμάρ». Οι παραπάνω ποσότητες του φυσικού αερίου εντοπίστηκαν κάτω από βραχώδη πλάκα, στο βυθό, σε βάθος μεγαλύτερο των 5.000 μέτρων, σε μια περιοχή 32.000 τετραγωνικών μιλίων ανάμεσα στο Ισραήλ, την Κύπρο, τη Συρία και τη χερσόνησο του Σινά. Σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις, η εξόρυξη δεν πρόκειται να ξεκινήσει πριν το 1017. Η αποκλειστική αξιοποίηση του συγκεκριμένου κοιτάσματος από το Ισραήλ εκτιμάται ότι θα μπορούσε να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες για 100 χρόνια και ταυτόχρονα να το καταστήσει μεγάλη εξαγωγική δύναμη φυσικού αερίου σε χώρες της ΕΕ. Σήμερα, το κράτος του Ισραήλ εξαρτάται απόλυτα για τις ενεργειακές του ανάγκες από τρίτες χώρες, με κόστος πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια το χρόνο.

2. Λίγες μέρες πριν τις ανακοινώσεις για το Λεβιάθαν, στις 17 Δεκέμβρη 2010, η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ υπέγραψαν στη Λευκωσία συμφωνία με την οποία καθορίζονται τα όρια της μεταξύ τους Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Η συμφωνία δίνει τη δυνατότητα στις δύο χώρες να συνεχίσουν τις έρευνες για υποθαλάσσια κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου, χωρίς ενδεχόμενες διαφωνίες για την εκμετάλλευσή τους. Ο λόγος για τον οποίο η Κύπρος επεδίωξε ταχύτατα τον ορισμό ΑΟΖ με το Ισραήλ, είναι το γεγονός ότι το φυσικό αέριο, που εντοπίστηκε στις περιοχές Λεβιάθαν και Ταμάρ, εφάπτεται του κυπριακού «οικοπέδου 12», στο θαλάσσιο χώρο της Κύπρου. Στο συγκεκριμένο οικόπεδο εδράζεται το λεγόμενο κοίτασμα «Κύπρος Α'», επίσης πλούσιο σε φυσικό αέριο, την εκμετάλλευση του οποίου μεθοδεύει εντατικά η κυπριακή κυβέρνηση από το 2009. Η Τουρκία αντέδρασε άμεσα στη συμφωνία Κύπρου - Ισραήλ, απειλώντας ότι «τέτοιες μονομερείς πρωτοβουλίες που αγνοούν τις επιθυμίες της τουρκοκυπριακής πλευράς θα έχουν αρνητικές συνέπειες στις διαπραγματεύσεις που γίνονται για τη διευθέτηση της κατάστασης στην Κύπρο». Το σαφές υπονοούμενο από την πλευρά της Τουρκίας είναι ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου έχει δική του ΑΟΖ, την οποία η Αγκυρα προσμετρά στα δικά της ιδιαίτερα συμφέροντα. Κατά συνέπεια, εχθρεύεται κάθε προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας να ρυθμίσει αυτήν σαν κυρίαρχο κράτος την ΑΟΖ της με τις γειτονικές χώρες, πολύ περισσότερο με το Ισραήλ και με δεδομένο τον τεράστιο ενεργειακό πλούτο στην περιοχή.

3. Η θαλάσσια περιοχή στην οποία διαχέεται το συγκεκριμένο κοίτασμα, περικλείεται από την Κύπρο, το Ισραήλ, το Λίβανο και τη Συρία και την Αίγυπτο (Σινά). Για το βόρειο τμήμα αυτής της περιοχής, εγείρει διεκδικήσεις και η Τουρκία, τόσο γιατί ένα μέρος της βρίσκεται στην προέκταση των δικών της ακτών, όσο και γιατί στην περιοχή αυτή προβάλλεται η ΑΟΖ των κατεχομένων εδαφών της Κύπρου. Επίσης, στην ίδια περιοχή προβάλλεται η ΑΟΖ και της Λωρίδας της Γάζας. Είναι αυτονόητο ότι ο πλούτος που κρύβει η περιοχή και η διαμόρφωση του νέου γεωπολιτικού χάρτη δε θα αφήσουν αδιάφορη την αστική τάξη στις χώρες αυτές, οι οποίες στην πλειοψηφία τους είναι εχθρικές προς το Ισραήλ ή βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση με αυτό. Την υπόθεση περιπλέκει το γεγονός ότι οι μόνες χώρες της περιοχής με τις οποίες η Κύπρος έχει συμφωνήσει για τα όρια των μεταξύ τους ΑΟΖ, είναι το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Οι αντίστοιχες συμφωνίες Κύπρου - Λιβάνου και Κύπρου - Συρίας έχουν βαλτώσει, προφανώς λόγω τουρκικής παρέμβασης.

4. Ο Λίβανος, από την πλευρά του, έχει ήδη ορίσει μονομερώς, όπως δικαιούται, την ΑΟΖ του με το Ισραήλ και έχει καταθέσει αίτημα στον ΟΗΕ να παρέμβει, προκειμένου το Ισραήλ να μην αντλήσει από τις πηγές υδρογονανθράκων που βρίσκονται εντός των λιβανικών θαλάσσιων ορίων. Οι ανακοινώσεις έγιναν την περασμένη Τετάρτη 5 Γενάρη 2011, με αφορμή τη δημοσιοποίηση των προθέσεων του Ισραήλ σε ό,τι αφορά το κοίτασμα «Λεβιάθαν», τμήμα του οποίου ο Λίβανος θεωρεί ότι βρίσκεται στα δικά του χωρικά ύδατα. Σύμφωνα με την κυβέρνηση του Λιβάνου, οποιαδήποτε ενέργεια του Ισραήλ που δε σέβεται την ΑΟΖ της χώρας του, θα θεωρηθεί «παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας του Λιβάνου και του διεθνούς δικαίου». Την ίδια μέρα, ο Λιβανέζος υπουργός Εμπορίου, Γκέμπραν Μπασίλ, ανακοίνωσε ότι η Βηρυτός θα προχωρήσει μονομερώς σε επισημοποίηση των ορίων της ΑΟΖ του Λιβάνου και θα προσκαλέσει ξένες εταιρείες να καταθέσουν προσφορές για τη διενέργεια ερευνών και για την εξόρυξη των κοιτασμάτων που βρίσκονται στο λιβανικό θαλάσσιο χώρο. Από την πλευρά του, το Ισραήλ θεωρεί ότι οι λιβανικές διεκδικήσεις επί των κοιτασμάτων που βρίσκονται στην ισραηλινο-λιβανική θαλάσσια μεθόριο «στερούνται νομικής, οικονομικής και χαρτογραφικής βάσης» και εμπλέκει άμεσα την Κύπρο στη διένεξη, με τον ισχυρισμό ότι ο ορισμός ΑΟΖ μεταξύ Ισραήλ - Κύπρου, «λύνει οριστικά, εμμέσως, και το ζήτημα των θαλασσίων ορίων Ισραήλ - Λιβάνου».

5. Στις αρχές του περασμένου Αυγούστου, η έναρξη εκ νέου των ερευνών στο «Λεβιάθαν» από τη Noble Energy, για λογαριασμό του Ισραήλ, είχε συνοδευτεί από ένα θερμό επεισόδιο στη μεθόριο Ισραήλ - Λιβάνου, υπό το βλέμμα των δυνάμεων του ΟΗΕ. Από την ανταλλαγή πυρών σκοτώθηκαν τότε ένας Ισραηλινός αξιωματικός, τρεις Λιβανέζοι στρατιώτες και ένας δημοσιογράφος, μέλος του Λιβανέζικου ΚΚ. Με δεδομένα τα παραπάνω, γίνεται φανερό ότι το Ισραήλ «καίγεται» να εξασφαλίσει όχι μόνο την κυριότητα των κοιτασμάτων, αλλά και την ασφάλεια των όποιων εγκαταστάσεων εξόρυξης φυσικού αερίου ανεγερθούν. Αυτό δεν μπορεί να γίνει, αν δεν εξασφαλιστεί με ειρηνικά μέσα ή με τα όπλα η συγκατάθεση ή η ανοχή του Λιβάνου, πριν ξεκινήσει η εξόρυξη από το κοίτασμα. Το γεγονός, ωστόσο, ότι το Ιράν στηρίζει τον Λίβανο, όπως και τη Συρία, καθώς επίσης και οι καλές σχέσεις που αναπτύσσει η Τουρκία με το Ιράν, διεκδικώντας αναβαθμισμένο ρόλο στο μουσουλμανικό κόσμο, είναι παράγοντες που περιπλέκουν το κουβάρι των ανταγωνισμών και μια σπίθα είναι αρκετή για να ανάψει το φιτίλι. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Τουρκίας (ΤΡΑΟ) συνεργάζεται εντατικά με τη Συρία στον τομέα των πετρελαιοειδών από το 2008, έχοντας εξάγει έως σήμερα πάνω από 90 χιλιάδες τόνους υγραερίου από τη Συρία και έχοντας εισάγει από αυτή πάνω από 80 χιλιάδες τόνους αργού πετρελαίου.


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org