Κυριακή 3 Αυγούστου 2008
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 6
ΕΝΘΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: "7 ΜΕΡΕΣ ΜΑΖΙ"
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
«Νόστου» φωτογραφική δημιουργία

«Πρόσφυγας, άνθρωπος προς φυγή, άνθρωπος που παίρνει την οδυνηρή απόφαση να εγκαταλείψει σπίτι, οικογένεια, πατρίδα, επειδή αγωνιά για τη ζωή του. Φοβάται τις διώξεις, τα βασανιστήρια, την εκτέλεση.

Νόστος, η επιστροφή στην πατρίδα. Νοσταλγία, το άλγος για το νόστο, δηλαδή ο πόνος, η μελαγχολία που προκαλεί σε κάποιον η αδυναμία να επιστρέψει στον τόπο του.

Τόσο οι πρόσφυγες, όσο και οι άνθρωποι που συμμετέχουν στη διαδικασία της απεξάρτησης αναζητούν έναν τόπο, νοσταλγούν την επιστροφή...».

Μεστά νοήματος, συμπυκνωμένης ευαισθησίας, σκέψης και έκφρασης, τα παραπάνω λόγια, υπογραμμένα συλλογικά από το Τμήμα Εκπαίδευσης του Θεραπευτικού Προγράμματος «Νόστος», τα αντλούμε από τον πρόλογο του όμορφου και προπάντων συγκινητικού θεματολογικά, δίγλωσσου (ελληνικά, αγγλικά) φωτογραφικού λευκώματος που εξέδωσε ο «Νόστος», με τίτλο «Πρόσφυγες - μια συνάντηση...». Πρόκειται για μια αξιέπαινη συλλογική δημιουργία της φωτογραφικής ομάδας του «Νόστου», μιας από τις ομάδες καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, που η σύστασή της καθιερώθηκε από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του Θεραπευτικού Προγράμματος. Η απαρχή του λευκώματος αυτού χρονολογείται το φθινόπωρο του 2002. Μια ομάδα μελών του Προγράμματος τριγυρνούν και φωτογραφίζουν πολιτικούς πρόσφυγες που κατέφυγαν στον τόπο μας, τον αγώνα τους για επιβίωση και τις άθλιες συνθήκες τής εδώ ζωής τους.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό άνθρωποι που έχουν «για καιρό ζήσει στο κοινωνικό περιθώριο, ως χρήστες ναρκωτικών ουσιών, που έχουν βιώσει τον κοινωνικό ρατσισμό και κάθε λογής προκαταλήψεις, αλλά που οι ίδιοι ένιωθαν ανάλογα συναισθήματα (υποτίμηση, καχυποψία, φόβο) και προκαταλήψεις για μια άλλη κοινωνική ομάδα, αυτή των προσφύγων, των "ξένων"» να πλησιάζουν και να αποτυπώνουν μιας άλλης μορφής ανθρώπινη δυστυχία. Πλησίασμα και αποτύπωση, που μπορούν να διεγείρουν νέα πρότυπα συμπεριφοράς και κοινωνικής αλληλεγγύης, στα μέλη της ομάδας.

Ως προς αυτό το «κέρδος» εύγλωττο είναι το παρακάτω απόσπασμα του προλόγου στο λεύκωμα: «Η αρνητική υποκειμενική εμπειρία των μελών όσον αφορά στους "ξένους", που επηρέαζε τον τρόπο και την ένταση της συμπεριφοράς τους προς αυτούς, αξιοποιήθηκε και λειτούργησε ως κίνητρο για να βιώσουν νέες εμπειρίες και αισθήματα. Ενδιαφέρθηκαν να μάθουν περισσότερα για τους ανθρώπους τούτους και τους λόγους που τους φέρνουν στον τόπο μας (...). Η επιφυλακτικότητα, η αγωνία, ο φόβος υπήρχαν εκατέρωθεν. Βαθμιαία τα συναισθήματα αυτά αμβλύνονταν και η προσέγγιση έφερε τη διαπίστωση ότι τα κοινά σημεία είναι πολλά. Διωγμοί, περιθωριοποίηση, ρατσισμός, αγωνία, φόβος, ανασφάλεια, αλλά και δύναμη για ζωή, αποφασιστικότητα, προσπάθεια για επανένταξη στη δουλειά, στην κοινωνία. Ο "άλλος" έγινε "οικείος" και η γνωριμία αποκάλυψε ότι η ανθρώπινη φύση είναι μία και η αξιοπρέπειά της το ζητούμενο».

Ετσι, τα μέλη της φωτογραφικής ομάδας, γυρεύοντας τον εαυτό τους και προσπαθώντας να «ξαναχτίσουν αλλάζοντας τη ζωή τους», συναντήθηκαν... ξανά με ανθρώπους κι ένιωσαν τη ζωογόνο δύναμη της ανθρώπινης και κοινωνικής αλληλεγγύης.

Δημιούργημα της φωτογραφικής ομάδας του θεραπευτικού προγράμματος είναι και ένα άλλο, επίσης καλαίσθητο λεύκωμα. Τίτλος του «Η αρχαιολογία του χθες - Βιομηχανικά κτίρια του Πειραιά», το οποίο προλογίζει το προσωπικό του προγράμματος «Νόστος». Η φωτογράφιση βιομηχανικών κτιρίων του Πειραιά άρχισε το 1999. Αφορμή αυτής της φωτογραφικής θεματολογίας στάθηκε η επίσκεψη στη στέγη του «Νόστου» ενός αρχιτέκτονα, η ομιλία του, με προβολή και διαφανειών, για κτίρια του 19ου αιώνα στον Πειραιά. Πηγαίνοντας κόντρα σε διάφορες μεγάλες δυσκολίες, τα μέλη της ομάδας άρχισαν να μαθαίνουν πώς να κοιτούν μέσα από το φωτογραφικό φακό παλιά κτίρια του Πειραιά. Κτίρια, που συνδέθηκαν με την οικονομική ανάπτυξη και ζωή της πόλης και το μόχθο αμέτρητων εργατών.

Μέρα τη μέρα, λήψη τη λήψη, τα μέλη της ομάδας άρχισαν να νιώθουν «δέος και θαυμασμό μπροστά στην ιδιαίτερη ομορφιά αυτών των κτιρίων». Λύπη και αγανάκτηση για εκείνα που η πολιτεία εγκατέλειψε στη βούληση κερδοσκόπων και τη φθορά του χρόνου. «Θυμό για την ανοχή όλων μας που συμβάλλει με το πέρασμα του χρόνου στην οριστική κατάρρευση», γιατί μαζί μ' αυτά «γκρεμίζονται και οι αναμνήσεις μας» και πόνο με τη σκέψη ότι «τη θέση τους θα πάρουν τεράστιες γιγαντοαφίσες ή απρόσωπα γυάλινα μεγαθήρια στο όνομα ενός "εκσυγχρονιστικού πολιτισμού"», λέει στην εισαγωγή της η ομάδα φωτογραφίας και υπογραμμίζει: «Μέσα σ' αυτά τα κτίρια, χιλιάδες άνθρωποι έχυσαν ιδρώτα, έκαναν όνειρα και διαμόρφωσαν αξίες για μια καλύτερη ζωή».

Τα κτίρια που φωτογράφισε η ομάδα και οι φωτογραφίες των οποίων συνοδεύονται με σύντομα κείμενα σχετικά με την ανέγερση και λειτουργία τους είναι τα εξής: Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος. ΔΕΗ Νέου Φαλήρου. Αθηναϊκή Εριουργία. Παλιό Ξυλάδικο. Αποθήκες Γενικού Εμπορίου. Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς. Εργοστάσιο Μωσαϊκών Πλακών - Κεραμοποιίας Δηλαβέρη. Σταθμός ΗΣΑΠ στον Πειραιά. Μέγαρο Ταμείου Ναυτικών. Εργοστάσιο Λιπασμάτων και ΧΡΩΠΕΙ.


Αρ. ΕΛΛΗΝΟΥΔΗ


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org