Ηταν τρεις το πρωί, στις 28 Οκτώβρη 1940, όταν ο Ιταλός πρεσβευτής στην Αθήνα Εμ. Γκράτσι επέδωσε στον Ελληνα δικτάτορα Ι. Μεταξά, στο σπίτι του τελευταίου στην Κηφισιά, το τελεσίγραφο που αποτέλεσε και την τυπική αιτία έναρξης του ελληνοϊταλικού πολέμου. "... η Ιταλική Κυβέρνησις - έλεγε μεταξύ άλλων το τελεσίγραφο - κατέληξεν εις την απόφασιν να ζητήσει από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν - ως εγγύησιν διά την ουδετερότητα της Ελλάδος και ως εγγύησιν διά την ασφάλειαν της Ιταλίας - το δικαίωμα να καταλάβη διά των ενόπλων αυτής δυνάμεων, διά τη διάρκειαν της σημερινής προς την Αγγλία ρήξεως, ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους. Η Ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως μη εναντιωθή εις την κατάληψιν ταύτην και όπως μη παρεμποδίση την ελευθέραν διέλευσιν των στρατευμάτων των προοριζομένων να την πραγματοποιήσωσι... Εάν τα ιταλικά στρατεύματα ήθελον συναντήσει αντίστασιν, η αντίστασις αύτη θα καμφθή διά των όπλων και η Ελληνική Κυβέρνησις θα έφερε τας ευθύνας αι οποίαι ήθελον προκύψει εκ τούτου..." ("Ελληνική Λευκή Βίβλος", αριθμός εγγράφου 178).

Πέραν του τελεσιγράφου ο Γκράτσι ενημέρωσε τον Μεταξά ότι η χώρα του έδινε διωρία 3 ωρών στην Ελλάδα για να καθορίσει τη στάση της, η δε προέλαση των ιταλικών στρατευμάτων θα άρχιζε στις 6 π.μ.

Ο Ελληνας δικτάτορας απάντησε αρνητικά στην ιταλική πρόκληση αν και ζήτησε διευκρινίσεις από τον συνομιλητή του - χωρίς να πάρει απάντηση - κυρίως για το ποια ήταν τα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους που ενδιέφεραν την Ιταλία (Εμμ. Γκράτσι: "Η αρχή του τέλους - Η επιχείρηση κατά της Ελλάδος", εκδόσεις ΕΣΤΙΑ, σελ. 285-286). Πάντως οφείλουμε να σημειώσουμε ότι όπως ήταν διατυπωμένο το τελεσίγραφο δύσκολα θα μπορούσε να πει κανείς "ΝΑΙ", ακόμη κι εκείνος που θα ήταν διατεθειμένος να το κάνει. Ηταν όμως ο Μεταξάς διατεθειμένος να εξυπηρετήσει τα σχέδια του ιταλικού φασισμού και γενικότερα των δυνάμεων του "άξονα" στην Ελλάδα;