Παρασκευή 1 Μάρτη 1996
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 10
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ
"Να πάψουν οι δυο χώρες να είναι πιόνια των κοινών αφεντικών"

- Η βασική αιτία της κρίσης έχει ιστορικό χαρακτήρα. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην οθωμανική κατοχή και τη μικρασιατική καταστροφή. Η νεότερη Τουρκία, όπως προέκυψε μετά την κεμαλική επανάσταση, δεν έπαψε να είναι ένα κράτος με ολοκληρωτικές δομές, χωρίς δημοκρατία, με το λαό στο περιθώριο, οικονομικά εξαθλιωμένο και χωρίς πολιτικά δικαιώματα.

Κατά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο δεν πήρε θέση, φλερτάροντας πότε με τον ένα και πότε με τον άλλον... Ευτυχώς για μας, οι Τούρκοι ηγέτες υποτίμησαν την προσφορά του Τσόρτσιλ. Αν, τελικά, έβγαιναν στον πόλεμο - την τελευταία στιγμή- στο πλευρό των συμμάχων, ίσως σήμερα να είχαν δικά τους όλα τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου - και τα Δωδεκάνησα φυσικά.

Ετσι έχουμε δύο αντίθετα κοινωνικά και κρατικά μοντέλα. Δύο αντίθετες ιστορικές πορείες, που συνεπάγονται διαφορετικές και συχνά αντίθετες αντιλήψεις - φιλοσοφικές, ιδεολογικές, κοινωνιολογικές, πολιτικές, πολιτισμικές... Κοντά σε αυτές τις διαφορές ήρθαν να προστεθούν δύο δραματικά γεγονότα, που έδωσαν ένα τελειωτικό χτύπημα στις ήδη λυμφατικές σχέσεις, τροφοδοτώντας τη βαθιά κρίση: Η εξόντωση της ελληνικής παροικίας στην Κωνσταντινούπολη και η εισβολή και παρατεινόμενη τουρκική κατοχή στην Κύπρο.

Ο τουρκικός λαός

Ομως η Τουρκία δεν είναι μόνο το κράτος, ο στρατός και οι κυβερνήσεις. Είναι και ο τουρκικός λαός. Ο Ναζίμ Χικμέτ δεν ξεπήδησε μέσα από το χάος, αλλά μέσα από τη ζωντανή πραγματικότητα. Μέσα από τους αγώνες και τα δάκρυα των αδικημένων και των καταφρονεμένων, που όταν τύχει να ζουν μέσα σε αυταρχικά καθεστώτα, τότε είναι διπλά αδικημένοι και καταφρονεμένοι....

Στο κάτω - κάτω για ποιο λόγο το καθεστώς να είναι τόσο αυστηρό; Ποιον φοβάται;Για ποιον γίνονται οι δρακόντειοι νόμοι και παίρνονται τα δρακόντεια μέτρα; Αν ο λαός είναι γονατισμένος, τότε η Εξουσία είναι "καλή" μαζί του. Δεν έχει λόγους να συντηρεί την πανοπλία του φόβου και του καταναγκασμού. Να καταργεί ακόμα και τη λυμφατική δημοκρατία και να επαναφέρει την ωμή στρατιωτική δικτατορία, όπως έκανε πρόσφατα ο Εβρέν.

Κι όλοι αυτοί που γέμισαν τα στρατοδικεία και τις φυλακές τι ήσαν; Τούρκοι σοβινιστές, πολεμοχαρείς, ελληνοφάγοι; Η απλοί πατριώτες, δημοκράτες, που παλεύουν για ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη;

Υπάρχει, λοιπόν, μια διαφορετική Τουρκία σήμερα, που έχει να παλέψει σε πολλά εσωτερικά μέτωπα. Το κυριότερο είναι η φοβερή υπανάπτυξη και οι πεπαλαιωμένες γεμάτες αγκυλώσεις δομές της τουρκικής κοινωνίας και του τουρκικού κράτους. Ξεπερασμένες έως αντιδραστικές νοοτροπίες, αμορφωσιά, ανεργία, πληθωρισμός και αδυναμία να αντιμετωπιστεί με ειρηνικά μέσα το πρόβλημα των 12 εκατομμυρίων Κούρδων... Το αριστερό κίνημα μετά τα συνεχή συντριπτικά χτυπήματα, φυτοζωεί. Οι προοδευτικοί συνδικαλιστές συνθλίβονται ανάμεσα σ' αυτά τα κολοσσιαία προβλήματα και σ' ένα κράτος - στρατό πανίσχυρο, που εξακολουθεί να ελέγχει με σιδερένια πυγμή το σύνολο της εθνικής ζωής.

Στις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται ραγδαία άνοδος στο χώρο της τουρκικής οικονομίας, με τάσεις εκσυγχρονιστικές, κυρίως φιλοευρωπαϊκές και με ανοιχτό μέτωπο τόσο προς τους ισλαμιστές όσο και προς την παραδοσιακή, αρτηριοσκληρωτική, στρατοκρατούμενη δομή του τουρκικού κράτους, της διοίκησης και γενικότερα της τουρκικής κοινωνίας. Είναι φυσικό οι κύκλοι αυτοί να προσπαθήσουν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τα ΜΜΕ κατά το πρότυπο των υπανάπτυκτων χωρών, στις οποίες συγκαταλέγεται, δυστυχώς, και η χώρα μας. Οσο περισσότερο εξαρτώμενη είναι η ιθύνουσα πολιτική τάξη, τόσο η κυριαρχία των οικονομικών κύκλων μέσω των ΜΜΕ γίνεται περισσότερο ασφυκτική. Χτες η πολιτική τάξη στην Τουρκία όφειλε να έχει την εύνοια του στρατού. Σήμερα που όλα εξαρτώνται από το "ίματζ", που επιβάλλεται από την τηλεόραση, στην Τουρκία - όπως και στην Ελλάδα - το κέντρο βάρους μετατοπίζεται μεθοδικά προς την πλευρά εκείνων που ελέγχουν τα ΜΜΕ, δηλαδή προς την οικονομική ολιγαρχία.

Επαλξη δημοκρατίας και προόδου

Μια άλλη σημαντικότατη έπαλξη της δημοκρατίας και της προόδου στην Τουρκία υπήρξαν πάντοτε οι διανοούμενοι - καλλιτέχνες, που όπως είδαμε και κατά την τελευταία ελληνοτουρκική κρίση σήκωσαν και πάλι σύσσωμοι τη σημαία της Ειρήνης και της Φιλίας.

Η πιθανή Τελωνειακή Ενωση της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα επιταχύνει τις διαδικασίες για μια περαιτέρω αύξηση της επιρροής των οικονομικών κύκλων που εκπροσωπούν τον εκμοντερνισμό και τον εξευρωπαϊσμό της τουρκικής οικονομίας και που εμφορούνται στην πλειοψηφία τους από αντιλήψεις φιλειρηνικές για το ρόλο της Τουρκίας στον κόσμο, στα Βαλκάνια και προ παντός στο Αιγαίο.

Δεν μπορεί, λοιπόν, παρά αυτή η θεαματική - κυρίως ποιοτικά - εμφάνιση της νέας πραγματικότητας στο προσκήνιο της εθνικής ζωής στην Τουρκία να αποτελεί σημείο θετικό, ιδιαίτερα στη δεδομένη στιγμή με την ένταση της κρίσης ανάμεσα στις δύο χώρες.

Οι νέοι οικονομικοί κύκλοι συμμαχούν εξ αντικειμένου με το παραδοσιακό δημοκρατικό - προοδευτικό κίνημα, τους προοδευτικούς Τούρκους διανοούμενους και καλλιτέχνες, έχοντας κι αυτοί ως κύρια μέτωπα το Ισλάμ και κυρίως το Στρατό και όσα εκπορεύονται απ' αυτόν: Εθνικισμό, ανθελληνισμό, πολεμική ψύχωση, κατοχή στην Κύπρο, πλήρη υποταγή σε ΗΠΑ - ΝΑΤΟ και αμερικάνικα μονοπώλια. Και όντας υπεύθυνοι για την ξεπερασμένη αντιδραστική δομή του κράτους και της κοινωνίας, που εμποδίζει τη σύγχρονη τουρκική οικονομία και τις νέες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις να σύρουν τη χώρα προς τα εμπρός, προς την ανάπτυξη και την ευημερία.

Επιπλέον οι κυριότεροι και σημαντικότεροι οικονομικοί κύκλοι στη σύγχρονη Τουρκία εμφορούνται από τις αρχές της ελεύθερης αγοράς, είναι ευρωπαϊστές, εναντίον του Ισλάμ, εναντίον της στρατοκρατίας και για θεσμικές αλλαγές που να πλησιάζουν προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Η πολιτική των ΗΠΑ

Η πολιτική των ΗΠΑ, που δεν μπορεί φυσικά να αγνοήσει τη νέα οικονομική - κοινωνική - πολιτισμική πραγματικότητα, εξακολουθεί να στηρίζει το στρατό και όσους πολιτικούς στηρίζει ο στρατός... Ομως το πείραμα Τσιλέρ (χαϊδεμένο παιδί του Στρατού και του "Στέιτ Ντιπάρτμεντ"), έδειξε ότι αυτή η νέα πραγματικότητα έχει γίνει αρκετά ισχυρή, ώστε να μπορεί να λέει "όχι" στις επιλογές των ΗΠΑ.

Η κατοχή της Κύπρου, η ανθελληνική προπαγάνδα, η καλλιέργεια ψυχροπολεμικού κλίματος στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας, οι μηχανορραφίες στη Θράκη και γενικά όλα τα αρνητικά στοιχεία της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής εκπορεύονται από τους στρατοκράτες που ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό και τη διπλωματία. Η Τσιλέρ και ο Μπαϊκάλ, κατά τις τελευταίες εμπρηστικές δηλώσεις τους (οι μόνες που αμφισβήτησαν επίσημα τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα) είχαν πίσω τους τους Τούρκους στρατοκράτες και τους υπερατλαντικούς συμμάχους τους, σε μια προσπάθεια να μεγαλώσει η λαϊκή βάση της κλονιζόμενης κυβέρνησης με την καλλιέργεια εθνικιστικών παθών.

Είναι, πάντως, χαρακτηριστικό ότι αυτή η προσπάθεια απέτυχε, γεγονός που αναδεικνύει σε υπολογίσιμη δύναμη το νέο ιστορικό μπλοκ, όπως το διαμορφώνουν οι νέες συνθήκες.

Το μέλλον της Τουρκίας παίζεται ανάμεσα σ' αυτούς τους δύο κυρίαρχους πόλους, στους οποίους ήρθε να προστεθεί και το Ισλάμ (22%). Αν το τελευταίο συμμαχήσει με το στρατό, τότε μπορεί να υπάρξει ένα δραματικό πισωγύρισμα. Ομως, καθώς είναι γνωστές οι βαθιές αντιθέσεις που χωρίζουν τους φανατικούς μουσουλμάνους από τον κεμαλισμό, μια τέτοια συμμαχία - χωρίς να αποκλείεται- είναι μάλλον απίθανη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η νέα μετακεμαλική Τουρκία τώρα μόλις γεννιέται. Ο θετικός πόλος - όπως τον περιγράψαμε - βρίσκεται στα σπάργανα. Εξ άλλου χωρίς ισχυρό μαζικό κίνημα, χωρίς ισχυρή Αριστερά, χωρίς ισχυρό συνδικαλιστικό κίνημα, τα παιχνίδια της εξουσίας θα παίζονται ανάμεσα στα ισχυρότατα τουρκικά και διεθνή (κυρίως αμερικάνικα) κέντρα εξουσίας.

Είναι φυσικό μέσα σ' αυτές τις συνθήκες τα εθνικά προβλήματα να αναδεικνύονται σε προβλήματα ταμπού. Ποιος θα τολμήσει να πει ότι ο Ντενκτάς είναι εγκάθετος του τουρκικού στρατού, που εξακολουθεί να κατέχει, ενάντια στο Διεθνές Δίκαιο, το 40% της Κύπρου; Ποιος θα τολμήσει να πει ότι η Τουρκία δεν έχει άλλα δικαιώματα στο Αιγαίο απ' αυτά που της δίνουν οι διεθνείς νόμοι και συνθήκες; Ποιος θα τολμήσει να πει ότι οι μουσουλμάνοι της Θράκης ζούνε σε συνθήκες ελευθερίας και οικονομίας απείρως καλύτερες από ό,τι οι εργαζόμενοι μέσα στην Τουρκία;

Η προτίμηση του Πενταγώνου

- Η προτίμηση του Πενταγώνου προς τους Τούρκους στρατιωτικούς έχει ως αφετηρία τη στρατηγική σημασία της για τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Η Μαύρη θάλασσα, τα Δαρδανέλια, τα σύνορά της με την πρώην Σοβιετική Ενωση και σε συνέχεια η γειτνίασή της με "καυτές" περιοχές όπως το Ιράν, το Ιράκ, η Συρία, καθιστούν την Τουρκία προνομιούχο στρατηγικό εξάρτημα της σύγχρονης υπερδύναμης. Επομένως, ό,τι κακό θα μπορούσε ενδεχομένως να προκύψει από τη γειτονική μας χώρα, θα έχει αφετηρία τους στρατηγούς της Ουάσιγκτον, που δε θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν τα εγχώρια εθνικιστικά πάθη, προκειμένου να πετύχουν τους σκοπούς τους. Η εισβολή και η παρατεινόμενη κατοχή της Κύπρου αποδεικνύουν αυτή τη θέση. Μόνη της η Τουρκία θα ήταν δύσκολο έως αδύνατο να αντιμετωπίσει τη διεθνή κοινή γνώμη, τον ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας.Επομένως, και ο ανθελληνισμός, ο οποίος συστηματικά καλλιεργείται από το τουρκικό στρατιωτικό κατεστημένο, έχει αφετηρία του τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ, που τρέμουν μπροστά στην ιδέα ότι η Τουρκία θα μπορούσε να πάψει μια μέρα να είναι γι' αυτές μια πελώρια επιθετική στρατιωτική βάση στην υπηρεσία τους κι ακόμα ότι εκτός από την Pax Americana, δηλαδή μια ειρήνη τύπου Κλίντον, που να υπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα, μπορεί κάποτε να προκύψει μια αληθινή ειρήνη τόσο στο Αιγαίο και στην Κύπρο όσο και στην ευρύτερη περιοχή (Βαλκάνια), που θέτει υπεράνω όλων τα αληθινά συμφέροντα των λαών.

Εξοπλισμοί και πετρέλαια

Αντίθετα με τον συστηματικά καλλιεργούμενο - από τους ίδιους αμερικανο-ΝΑΤΟικούς κύκλους - ανθελληνισμό από μέρους της Τουρκίας και αντιτουρκισμό από μέρους της Ελλάδας, οι δύο χώρες μπαίνουν αυτομάτως κάτω από τον αυστηρό τους έλεγχο. Με το 7 προς 10 ελέγχουν τους εξοπλισμούς και εισπράττουν βεβαίως από αυτούς. Η κάθε χώρα, υπό την απειλήν της άλλης, προσπαθεί να κερδίσει την εύνοια των ισχυρών για τον εαυτό της. Και τέλος με το να παραμένει το Αιγαίο θάλασσα θερμή, προφυλάσσονται τα υποτιθέμενα πλούσια αποθέματα πετρελαίου που βρίσκονται στο βυθό του από πρόωρη εκμετάλλευση, μια και όπως έχει διαφανεί, έχουν καταταγεί ως στρατηγικά αποθέματα για τις μελλοντικές ανάγκες της Αμερικής.

Είναι τόσο κραυγαλέα αυτή η πραγματικότητα, ώστε απορεί κανείς πώς ένας λαός όπως ο δικός μας, που έζησε πάνω στο πετσί του την αμερικανοκρατία σε όλο της το μεγαλείο, με αποκορυφώσεις την επταετή δικτατορία και την εισβολή στην Κύπρο, δε βλέπει ότι η ίδια πολιτική συνεχίζεται μετά το 1974. Μόνο που μετά τη φθορά της Δεξιάς, τα στηρίγματά της τα βρίσκει τώρα και μέσα στο ΠΑΣΟΚ, μέσα σε όλο το φάσμα του αστικού Τύπου, του δεξιού και του άλλου και φυσικά μέσα στα ισχυρά ΜΜΕ. Πώς εκφράζεται αυτή η πολιτική; Στο εσωτερικό της χώρας με τη φτιαχτή διαίρεση του λαού, τη διάσπαση και εξουδετέρωση του μαζικού κινήματος και φυσικά την προσπάθεια να περιθωριοποιηθεί η Αριστερά. Στις εξωτερικές σχέσεις με την καλλιέργεια εθνικιστικών τάσεων προς όλες τις κατευθύνσεις. Προς βορράν και προς ανατολάς. Η αποτυχία στις σχέσεις μας με την Αλβανία και κυρίως η κλιμάκωση της αντίθεσής μας με την Τουρκία, που οδήγησε στα πρόθυρα του πολέμου, το αποδεικνύουν.

Το εσωτερικό μέτωπο

- Ειπώθηκε ότι πίσω από την αιφνιδιαστική εκπαραθύρωση του Μητσοτάκη και την επάνοδο του Παπανδρέου στην πρωθυπουργία κρύβονταν οι Αμερικανοί. Ο Αμερικανός υπουργός των Εξωτερικών κ. Κρίστοφερ προανήγγειλε μάλιστα αυτή την αλλαγή έξι μήνες νωρίτερα με ακρίβεια ημερών. Λέγεται ότι ο κ. Αρσένης έχει την εύνοια των ΗΠΑ, ενώ ο κ. Σημίτης των Ευρωπαίων (βλ. Γερμανών). Με άλλα λόγια φτάσαμε στις μέρες μας να θεωρούμε φυσιολογικά γεγονότα και καταστάσεις, που μόλις πριν δύο δεκαετίες θα αρκούσαν να κινητοποιήσουν εκατοντάδες χιλιάδες πατριώτες και να τους βγάλουν στους δρόμους; Πότε, λοιπόν, πέρασε περισσότερο η πολιτική των Αμερικανών; Οταν ήλεγχαν τις δεξιές κυβερνήσεις και είχαν αντιμέτωπο το γιγαντιαίο προοδευτικό μας κίνημα ή τώρα που ελέγχουν τις προοδευτικές κυβερνήσεις, έχοντας βάλει στο τσεπάκι τους ταυτόχρονα ολόκληρο τον ελληνικό λαό, πλην της Αριστεράς; Μιας Αριστεράς, όμως, που ποτέ άλλοτε δεν ήταν περικυκλωμένη από μηχανισμούς ελέγχου του λαϊκού φρονήματος και της λαϊκής συμπεριφοράς τέτοιου μεγέθους και τέτοιας αποτελεσματικότητας όσο σήμερα...

Επομένως για να απαντήσω στο ερώτημά σας, θα πρέπει ν' αρχίσω από το εσωτερικό μέτωπο.

Σήμερα, ο ελληνικός λαός πληρώνει τις λαθεμένες εκτιμήσεις της Αριστεράς, που βοήθησε απλόχερα στη διάβρωση και στον εκφυλισμό του ελληνικού λαού. Δίχως ζωντανό, πλατύ και βαθύ μαζικό κίνημα βρισκόμαστε σήμερα κυριολεκτικά στο έλεος των διεθνών και ντόπιων σκοτεινών δυνάμεων, που αντιμετωπίζουν τους λαούς σαν πιόνια στη σκακιέρα των συμφερόντων τους.

Ομως η αυθόρμητη αντίδραση των πνευματικών μας ανθρώπων μάς δίνει ελπίδες. Ολα τα ελεγχόμενα από τους γνωστούς κύκλους ΜΜΕ αγνόησαν τη φωνή 200 προσωπικοτήτων, που σε άλλες εποχές θα είχε προκαλέσει πρωτοσέλιδα. Ομως, απ' την άλλη πλευρά όλα δείχνουν ότι η προπαγάνδα δεν πέρασε μέσα στο λαό μας. Η αντίστασή του ήταν σημαντική. Μόνο που δεν έχει δυνατότητες να το δείξει.

Πώς θα βοηθήσουμε τον ίδιο το λαό να δείξει το φρόνημά του; Πώς θα κάνουμε ν' ακουστεί η φωνή των απλών πολιτών, όσο η φωνή των άξιων πνευματικών του εκπροσώπων; Νομίζω ότι η απάντηση στα ερωτήματα αυτά μας βοηθά να οδηγούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση και να ανακαλύψουμε λύσεις. Αυτά ως προς το εσωτερικό μέτωπο.

Αντίσταση στα κοινά "αφεντικά"

Οσον αφορά τα προς τα έξω, νομίζω, ότι η ανάλυση που προηγήθηκε μας βοηθά να δούμε σωστά τι συμβαίνει σήμερα μέσα στην τουρκική κοινωνία. Μια γενική άρνηση και ακόμα περισσότερο μια εθνικιστική στάση βοηθά εκείνες τις τουρκικές δυνάμεις που επιζητούν να παραμείνει η χώρα φέουδο στον απόλυτο έλεγχο των στρατιωτικών κύκλων και των συμμάχων τους, που όπως είδαμε συνεργάζονται πιστά με τους αμερικανο-ΝΑΤΟικούς κύκλους, που θέλουν πάνω απ' όλα την Τουρκία τεράστια στρατιωτική βάση στην περιοχή, στην υπηρεσία των άμεσων και μακροπρόθεσμων στρατηγικών τους βλέψεων.

Η άλλη Τουρκία, στην οποία προσβλέπει με αγωνία και ελπίδα ο τουρκικός λαός, είναι εκείνη που βγήκε μέσα από τις τεράστιες θυσίες των Τούρκων αγωνιστών - κομμουνιστών, σοσιαλιστών, συνδικαλιστών, δημοκρατών - έστω και αν σήμερα η τουρκική Αριστερά σε επίπεδο πολιτικής έκφρασης βρίσκεται πολύ χαμηλά. Οι δυνάμεις αυτές των εργαζομένων Τούρκων συμμαχούν αντικειμενικά με κάθε κοινωνική δύναμη και ρεύμα που αποβλέπει στον απεγκλωβισμό από το καθεστώς ουσιαστικής εξάρτησης. Ετσι όσες κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, συνδικαλιστικές και πολιτιστικές δυνάμεις βοηθούν να αναπτυχθεί μια όσο γίνεται μη εξαρτημένη εγχώρια οικονομία και παράλληλα να δημιουργηθούν μη εξαρτημένες (από το στρατό και τους ξένους) πολιτικές δυνάμεις, είναι φανερό ότι αποτελούν αυτή τη στιγμή τους φυσικούς συμμάχους του παραδοσιακού δημοκρατικού - προοδευτικού κινήματος και των πνευματικών του εκπροσώπων.

Με τιςδυνάμεις αυτές οφείλουν οι αντίστοιχες μη εξαρτημένες κοινωνικές και άλλες δυνάμεις της χώρας μας να συμμαχήσουν.

Μια τέτοια συνεργασία - συμμαχία θα προσέφερε πολλά στα εσωτερικά μέτωπα των δύο χωρών και θα βοηθούσε, ώστε να πάψουν μια μέρα οι χώρες μας να είναι πιόνια στην απόλυτη διάθεση των κοινών μας αφεντικών.


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org