Κυριακή 30 Γενάρη 2005
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 16
ΡΕΠΟΡΤΑΖ
Κλιματικές αλλαγές: Απ' το κακό στο χειρότερο!

Eurokinissi

Ως «κλιματικές αλλαγές» στον πλανήτη νοούνται οι οφειλόμενες στη σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, εξαιτίας του «φαινομένου του θερμοκηπίου». Φαινόμενο το οποίο δημιουργεί η έκλυση στην ατμόσφαιρα μεγάλων ποσοτήτων αερίων, όπως το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), το μεθάνιο, το μονοξείδιο του αζώτου και τρεις άλλες, μικρότερης εμβέλειας, αέριες ενώσεις, γνωστών, συνολικά, ως αερίων θερμοκηπίου (Α.Θκ).

Οι συνέπειες από την πιο πάνω αύξηση της θερμοκρασίας (εκτιμάται αύξηση κατά 1,4 έως 5,8 C μεταξύ των ετών 1990 και 2000, ανάλογα με τα διάφορα σενάρια που έχουν προταθεί) προβλέπεται ότι θα είναι οι παρακάτω:

  • Ανοδος της στάθμης της θάλασσας κατά 9 έως 88 εκατοστόμετρα στην πιο πάνω περίοδο (κατάκλυση εκατομμυρίων στρεμμάτων παράκτιων περιοχών).
  • Αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων και πλημμυρών.
  • Αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ξηρασίας κατά τις θερμές περιόδους με υποβάθμιση και απερήμωση των εδαφών.
  • Μείωση και υποβάθμιση υδατικών αποθεμάτων.
  • Εξάπλωση, ένταση τροπικών ασθενειών.

Υπαίτιες για την παραγωγή των αερίων αυτών εγκαταστάσεις είναι, κυρίως, χαλυβουργεία, σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα, διυλιστήρια πετρελαίου, βιομηχανίες χαρτοποιίας, υαλουργίας και τσιμεντοβιομηχανίας, μονάδες καύσης απορριμμάτων και μη οργανωμένες χωματερές, καθώς και ο τομέας των μεταφορών.

Με σημαντική καθυστέρηση, τα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κράτη που ευθύνονται για το τεράστιο μέρος εκπομπών Α.Θκ. (μόνο οι ΗΠΑ 36,1% και η ΕΕ 24,2% καλύπτουν το 60% των εκπομπών CO2), αποφάσισαν να προχωρήσουν ένα βήμα πέρα από τη Σύμβαση - Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος (UNFCCC) του Μάη του 1992 και να υπογράψουν το Δεκέμβρη του 1997, στο Κιότο, το ομώνυμο Πρωτόκολλο.

Εφτά χρόνια μετά την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Κιότο και δυόμισι μετά την κύρωσή του (31 Μάη 2002) από την ΕΕ και τα κράτη - μέλη της, αποδεικνύεται και στην πράξη ότι οι υπεύθυνες για την καταστροφή του περιβάλλοντος πολυεθνικές εταιρίες και οι πολιτικοί εκφραστές τους, ελάχιστα ενδιαφέρονται για την έναρξη μιας πορείας αναστροφής των επικίνδυνων για όλο τον πλανήτη εξελίξεων, όπως διατείνονται. Υπενθυμίζουμε ότι στο Κιότο υποτιμήθηκαν έως και αγνοήθηκαν σημαντικά άμεσα μέτρα για τον ουσιαστικό περιορισμό των εκπομπών Α.Θκ.

Τέτοια θετικά μέτρα θα ήταν:

  • Η προώθηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε συνδυασμό, βέβαια, με τις πραγματικές αναπτυξιακές ανάγκες της κάθε χώρας.
  • Η χρήση βιοκαυσίμων ως μερικό υποκατάστατο των ορυκτών καυσίμων.
  • Η αξιοποίηση μεγαλύτερου μέρους της θερμικής ενέργειας που παράγεται σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής (συμπαραγωγή)
  • Η βελτίωση των διαθέσιμων, σήμερα, τεχνικών, ώστε να εκπέμπονται λιγότερα Α.Θκ. ανά μονάδα παραγόμενης ενέργειας (ενίσχυση ενεργειακής απόδοσης).
  • Η ουσιαστική προστασία και αξιοποίηση των δασών ως φορέων υποδοχής (δέσμευσης, και επομένως μείωσης σημαντικού μέρους) του CO2 της ατμόσφαιρας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το ίδιο το Δελτίο Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις αρχές του φετινού Μάρτη (εκδόθηκε στο πλαίσιο της Τηλεδιάσκεψης της 18 Μάρτη 2004 για το «Διεθνές Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Αερίων Θερμοκηπίου»), ομολογεί ότι οι σχετικές με τα πιο πάνω θετικά μέτρα «πρωτοβουλίες που εγκρίθηκαν δεν έχουν υλοποιηθεί, με αποτέλεσμα να μην είναι γνωστό σε ποιο βαθμό θα συμβάλουν πρακτικά στον περιορισμό των εκπομπών».

Αντί αυτού, η ΕΕ και τα υπόλοιπα ιμπεριαλιστικά βιομηχανικά κράτη παραμένουν προσκολλημένα στη λογική «θέτω ένα στόχο και στη συνέχεια εξαντλώ όλες μου τις προσπάθειες, για να τον επιτύχω με το χαμηλότερο δυνατό κόστος», ή, επί το ειλικρινέστερο, «με το συμφερότερο για το μεγάλο κεφάλαιο τρόπο», που σημαίνει, απλά, ότι θέτω έναν ιδεατό στόχο που δεν πρόκειται ποτέ να επιτύχω. Αυτήν ακριβώς τη λογική υπηρετούν και οι τρεις «ευέλικτοι» μηχανισμοί που υιοθετήθηκαν στο Κιότο: Η Εμπορία των Α.Θκ., η «Από κοινού υλοποίηση» (αφορά κυρίως τις «χώρες με οικονομίες που διέρχονται μεταβατική φάση» - έτσι ονομάζουν τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες) και «Μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης» (αφορά τις «αναπτυσσόμενες χώρες»), για τις οποίες το Πρωτόκολλο του Κιότο δεν έθεσε δεσμευτικούς στόχους εκπομπών Α.Θκ.)

Ειδικότερα για το Πρόγραμμα Εμπορίας των Α.Θκ. η Επιτροπή διαβεβαιώνει με κυνική ειλικρίνεια «ότι δε θα διακυβεύσει, αλλά μάλλον θα προστατέψει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ», διαψεύδοντας έτσι ωμά όλους όσοι κόπτονται για το φιλοπεριβαλλοντικό δήθεν χαρακτήρα αυτού του εργαλείου.

Για την ουσία και την εγγενή αναποτελεσματικότητα των τριών αυτών «ευέλικτων» μηχανισμών, έχουμε αναφερθεί παλιότερα. Αυτό που χρειάζεται τώρα να επισημανθεί ιδιαίτερα, είναι η αποδεδειγμένη αποτυχία ακόμα και του «επιμελέστερου», ως προς την επίτευξη των στόχων του Κιότο, ιμπεριαλιστικού ομίλου, της ΕΕ, να παρουσιάσει θετικά αποτελέσματα προς αυτή την κατεύθυνση.

Πράγματι, έναντι του στόχου για την ΕΕ των «15», να έχει επιτύχει το 2010 (ως μέσος χρόνος της «περιόδου δέσμευσης» 2008 - 2012) μείωση των εκπομπών Α.Θκ. κατά 8% έναντι του έτους αναφοράς (1990), τι διαπιστώνεται μέχρι το 2001; (Για τα επόμενα έτη δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί επίσημα στοιχεία): Ενώ μέχρι το 1999 υπήρξε μια κάποια συγκυριακή μείωση κατά 3,6 μονάδες των εκπομπών των Α.Θκ. έναντι του 1990 (μη οφειλόμενη, προφανώς, στο Κιότο, το οποίο υπογράφηκε το Δεκέμβρη του 1997), από εκεί και πέρα (έτη 2000 και 2001) παρατηρείται, αντίθετα, μια εντυπωσιακή τους αύξηση (κατά 1,3 μονάδες μόλις σε δύο χρόνια).

Το ιδιαίτερα, όμως, ανησυχητικό είναι ότι και αυτή η προγενέστερη μείωση ήταν πρόσκαιρη και αποδίδεται από την ίδια την Επιτροπή σε συγκυριακούς λόγους και κυρίως στην «οικονομική αναδιάρθρωση στην πρώην Ανατολική Γερμανία» και η «στροφή από τον άνθρακα στο φυσικό αέριο» στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οταν οι λόγοι αυτοί εξέλειπαν ή περιορίστηκαν, οι εκπομπές Α.Θκ ξαναπήραν την ανιούσα.

Επιβεβαιώνεται, τελικά, ότι ο περίπλοκος, ασταθής και τελικά αναποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης των κλιματικών αλλαγών, που ψήφισαν στο Κιότο και προσπαθούν να υλοποιήσουν τα μεγάλα βιομηχανικά - ιμπεριαλιστικά κράτη (των ΗΠΑ εξαιρουμένων, αφού δήλωσαν ξεκάθαρα ότι δε θα κυρώσουν το Πρωτόκολλο), εξυπηρετεί, βέβαια τις ανάγκες του μεγάλου κεφαλαίου, βρίσκεται όμως, στην αντίπερα όχθη των πραγματικών αναγκών του πλανήτη, στην ουσία δηλ. της τεράστιας πλειοψηφίας των κατοίκων του. Κι όμως, η λύση θα μπορούσε να είναι απλή:

Προώθηση ουσιαστικών θετικών μέτρων ευθείας (όχι έμμεσης) μείωσης των εκπομπών Α.Θκ., όπως αυτά τα μνημονεύσαμε πιο πάνω.

Τη λύση, όμως, αυτή πολυεθνικές και οι πολιτικοί εκφραστές τους, υπεύθυνοι της περιβαλλοντικής υποβάθμισης του πλανήτη, αποφεύγουν όπως ο διάβολος το λιβάνι.

Από την άλλη μεριά, φαίνεται ότι ο μηχανισμός της εμπορίας των Α.Θκ. είναι και ένα καλό εργαλείο για τη δική μας κυβέρνηση να προχωρήσει ταχύτερα και κάποιες στρατηγικές επιλογές του μεγάλου κεφαλαίου σε βάρος των πραγματικών αναπτυξιακών δυνατοτήτων της χώρας, αλλά και υπέρ συγκεκριμένων πολυεθνικών. Στο πρόσφατα (Δεκέμβρης 2004) δημοσιευθέν Εθνικό Σχέδιο Κατανομής Δικαιωμάτων Εκπομπών Α.Θκ., η ΛΑΡΚΟ, μοναδική στη χώρα και από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη βιομηχανίες παραγωγής σιδηρονικελίου, οδηγείται στο «πυρ το εξώτερον», καθώς υποχρεώνεται να μειώσει τις ετήσιες εκπομπές CO2, την περίοδο 2005 - 2007, κατά το εξοντωτικό ποσοστό του 8,6%, σε σχέση με το 2003, που αποτελεί και με διαφορά τη μεγαλύτερη μείωση από κάθε άλλη εγκατάσταση. Και αυτό τη στιγμή που άλλοι κλάδοι πριμοδοτούνται με προκλητικές αυξήσεις, όπως η Χαλυβουργία (12,9%) και η τσιμεντοβιομηχανία (3,6%). Κλάδοι, όπου κυριαρχούν επώνυμες οικογένειες και πολυεθνικοί όμιλοι.

Κι αυτό είναι μόνο η αρχή...


Μπάμπης ΖΙΩΓΑΣ
Πολ. Μηχανικός - Υγιεινολόγος, μέλος του Τμήματος ΤΑ και Περιβάλλοντος της ΚΕ του ΚΚΕ


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org