Τα 13 χρόνια καπιταλιστικής παλινόρθωσης διανύει η Τσεχία, με νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση από το συντηρητικό κόμμα και τη σοσιαλδημοκρατία και οι αρνητικές συνέπειες είναι μεγάλες για τα λαϊκά στρώματα της χώρας. Αυτήν την κατάσταση είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε, σε πρόσφατη επίσκεψή μας, μαζί με αντιπροσωπεία του ΚΚΕ, που επισκέφτηκε τη χώρα, προσκεκλημένη του ΚΚ Βοημίας - Μοραβίας (Τσεχίας). Η δυσαρέσκεια του κόσμου, των εργαζόμενων και των λαϊκών στρωμάτων, από τη διακυβέρνηση των αστικών κομμάτων της χώρας, που προέκυψε από την ανατροπή του σοσιαλισμού και τη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας, αυξάνεται. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι ξεσπούν κάποιοι αγώνες και το Κομμουνιστικό Κόμμα βρίσκεται στις δημοσκοπήσεις σε υψηλά ποσοστά, της τάξης του 22%.

Η επίσημη ανεργία είναι ήδη στο 10% και αναφέρεται σε όσους πολίτες είναι καταγεγραμμένοι και παίρνουν κάποιο επίδομα. Επίσης πρέπει να προστεθεί ότι τα στοιχεία που υπάρχουν είναι σίγουρο πως δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Είναι «μαγειρεμένα» και επιδιώκουν να παρουσιάσουν την ανεργία μειωμένη, πράγμα που αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι οι στατιστικές υπηρεσίες είναι πολύ προβληματικές και, σε μερικές περιπτώσεις, υπό διάλυση.

Ωστόσο, σύμφωνα με κάποια επίσημα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας της Τσεχίας, από τους 524.980 ανέργους μόνον οι 179.876 παίρνουν κάποιο επίδομα, γιατί, σύμφωνα με τη νομοθεσία, υπάρχουν προϋποθέσεις για να το πάρει κάποιος. Δηλαδή, για μια τετραμελή οικογένεια, υπολογίζονται ως ελάχιστο εισόδημα οι 12.000 κορόνες (περίπου 400 ευρώ), δηλαδή 3.000 (100 ευρώ) για κάθε άτομο. Αν το συνολικό οικογενειακό εισόδημα υπερβαίνει αυτό το ποσόν, αφαιρείται από το ποσόν του επιδόματος ή ακόμα και δε δίνεται καθόλου. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει στο να παρατηρείται κάθε χρόνο αύξηση κατά ένα τρίτο των δανείων στα οποία καταφεύγουν τα λαϊκά νοικοκυριά, ενώ πολλοί από αυτούς που καταφεύγουν σε δική τους δουλιά τις περισσότερες φορές καταλήγουν σε χρεοκοπία.

Το μεγαλύτερο πλήγμα θέσεων εργασίας έχουν δεχτεί οι κατ' εξοχήν βιομηχανικά αναπτυγμένες περιοχές. Εκεί η ανεργία χτυπάει «κόκκινο» με ποσοστά 30 - 35%, αφού πολλά μεγάλα εργοστάσια είτε υπολειτουργούν είτε έκλεισαν. Η Τσεχία, μια χώρα με παράδοση στη βιομηχανία ιδιαίτερα τη βαριά, με υψηλά ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, έγινε, από τα πρώτα χρόνια των ανατροπών '90 -' 91, στόχος των μονοπωλίων, κυρίως γερμανικών. Με το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, αγοράστηκαν σημαντικές επιχειρήσεις, αλλά πολλές από αυτές σταδιακά έκλεισαν, γιατί οι, ξένοι κυρίως, καπιταλιστές μετέφεραν την παραγωγή σε άλλες χώρες με πιο φτηνά εργατικά χέρια, ή, απλά, γιατί τα εργοστάσια θα ήταν ανταγωνιστικά σε δική τους παραγωγή. Τα παραδείγματα πολλά. Στην αυτοκινητοβιομηχανία και τη γνωστή «Σκόντα» έχει μειωθεί η παραγωγή, που πλέον είναι μέρος της γερμανικής VW. Η παραγωγή των μεγάλων οχημάτων - φορτηγών και πούλμαν «Τάτρα» έχει μειωθεί ακόμα περισσότερο, ενώ στην ίδια και χειρότερη μοίρα είναι η παραγωγή στις μηχανοκατασκευές στο Πλζεν και άλλες πόλεις. Τα ορυχεία της Β. Μοραβίας, επίσης, έχουν δεχτεί πολλά χτυπήματα, ενώ και η παραδοσιακή βιομηχανία κρυστάλλου υπέστη μεγάλες απώλειες σε θέσεις εργασίας.

Ο τομέας των κατασκευών λαϊκής κατοικίας έχει επίσης χτυπηθεί βάναυσα. Χαρακτηριστικά, όταν μόνο στην Πράγα παραδίδονταν, πριν το 1989, 7.000 σπίτια - διαμερίσματα το χρόνο, τώρα ο αριθμός αυτός έχει φτάσει στα 1.000 σπίτια.

Στο γενικό ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας εντάσσονται και οι μεγάλες ιδιωτικοποιήσεις στους τομείς της Υγείας, της Κοινωνικής Ασφάλισης, ενώ ενισχύεται η εμπορευματοποίηση της Παιδείας. Και στην Τσεχία πολλές από τις αρμοδιότητες του κράτους έχουν περάσει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, χωρίς τους απαραίτητους πόρους, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να καλούνται να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι παιδικοί σταθμοί, από δωρεάν που ήταν πριν από την ανατροπή του σοσιαλισμού, σήμερα έχουν τροφεία από 400 - 800 κορόνες το μήνα. Ο,τι υπήρχε ως κοινωνική παροχή για διάφορες κατηγορίες του πληθυσμού έχει περάσει σε ανταποδοτική, δηλαδή αγοραία βάση, από το φοιτητικό πάσο και τις Εστίες μέχρι την αναψυχή και τον αθλητισμό.

Στην Πράγα, μια από τις ομορφότερες πόλεις της Ευρώπης, ένα απέραντο μνημείο, ήδη είναι αισθητή η βαριά σκιά της «ελεύθερης αγοράς». Εκεί όπου πριν από την ανατροπή υπήρχε δωρεάν πρόσβαση σε όλα τα μνημεία, σήμερα είναι στην κυριολεξία απαγορευμένη η πρόσβαση σε μια μέση τσεχική οικογένεια με τα αλμυρά εισιτήρια εισόδου.

Στον τομέα της αγροτικής παραγωγής, τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις εκατοντάδες αγροτικούς συνεταιρισμούς έχει μείνει μόνον ένας που διατηρεί την ονομασία συνεταιρισμός, ενώ όλοι οι άλλοι έχουν γίνει στην ουσία εμπορικές επιχειρήσεις και πολλοί έχουν περάσει στα χέρια των πολυεθνικών. Στη βιομηχανία των ειδών πρώτης ανάγκης και τροφίμων, υπάρχει μια τεράστια διείσδυση του ξένου κεφαλαίου, με μεγάλες αλυσίδες σούπερ - μάρκετ, που έχουν μονοπωλήσει την εσωτερική αγορά.

Η παραγωγή κρέατος έχει μειωθεί και σε συνδυασμό με τη μικρή αγοραστική δύναμη των λαϊκών στρωμάτων έχει πέσει δραματικά και η κατανάλωση κρέατος από 100 κιλά το χρόνο που αναλογούσε κατά μέσο όρο σε κάθε άτομο πριν το 1989, σε 70 κιλά το χρόνο σήμερα.

Ακόμα και ο τομέας των δασών βρίσκεται σήμερα να απειλείται. Τα δάση, που από τη δημιουργία του ανεξάρτητου τσεχικού κράτους, το 1918, ήταν δημόσια περιουσία, σήμερα βρίσκονται στο στόχαστρο επιχειρηματιών, αλλά και της Εκκλησίας που πλέον διεκδικεί μερίδιο. Στην παραμεθόριο, στα γερμανοτσεχικά σύνορα, ήδη, γίνονται αγορές χιλιάδων εκταρίων γης εικονικά από Τσέχους (γιατί απαγορεύεται η πώληση γης σε ξένους), αλλά από πίσω βρίσκονται γερμανικές επιχειρήσεις. Στην ευρύτερη περιοχή του Ταχόφσκο, υπολογίζεται, με συντηρητικούς υπολογισμούς από έγκυρους μελετητές, ότι ήδη έχουν ξεπουληθεί 3.000 εκτάρια, με αυτές τις εικονικές αγορές σε ξένους.