Κυριακή 16 Νοέμβρη 2003
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 12
ΕΡΓΑΤΙΚΑ
Ο ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ

(για το κουλούρι, που απέθανε)

«ΕΝΑΣ παλιός και πιστός σύντροφος των Αθηνών και στις καλές και στις μαύρες ημέρες, το κουλούρι, απέθανε και εκηδεύθη χτες το πρωί. Ο θάνατός του πέρασε απαρατήρητος μέσα στη γενική αγωνία του κόσμου κι ούτε ένα δάκρυ δεν περίσσεψε για ν' αποχαιρετήσει τον παλιό φίλο, που μας υπηρέτησε κοντά έναν αιώνα σχεδόν αμισθί!».

ΑΥΤΟ είναι το εισαγωγικό κείμενο σ' ένα χρονογράφημα του Κώστα Βάρναλη, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πρωία» στις 9 του Μάη 1941, τον πρώτο μήνα της χιτλεροφασιστικής κατοχής. «...Το κουλούρι, γράφει ο Κ. Βάρναλης, έχει μακρύ παρελθόν. Δεν έχει όμως περγαμηνές ευγενείας. Δεν είναι γραμμένο στο "λίμπρο ντ' όρο" των προνομιούχων πλασμάτων. Σ' όλη του τη ζωή υπήρξε "τέκνο του λαού". Κι όμως η ζωή του αυτή εστάθηκε πάντα ηρωική. Αυτή η "κολλύρα" των αρχαίων, που έγινε "κουλούρα" και "κουλούρι" ή "κουλουράκι" σε μας και που πρέπει να γράφεται με δυο λάμδα στάθηκε επί εκατό χρόνια ο συμπαραστάτης των Αθηναίων. "Ζυμαρικόν πλασμένον εις μορφήν μικρού "κρίκου" λένε τα λεξικά... Αλλά τι περιμένεις από ένα λεξικό! Το σουσάμι δεν το αναφέρουν, το τραγανό ξεροψήσιμο δεν το προσέχουν, τη ζεστή του μοσκοβολιά δεν την αισθάνονται. Κι όμως αυτός ο "κρίκος" έκλεισε μέσα του επί πολλές γενιές την κοινωνική και την πολιτική ιστορία της Ελλάδος. Αυτό το ψωματένιο μηδενικό εστάθη το μέτρο της ηθικής αντοχής του λαού της πρωτεύουσας χωρίς καλαμπούρι».

ΚΑΙ το επεξηγεί ο χρονογράφος... «Στις ημέρες της φτώχειας ο ερωτευμένος φοιτητής κι ο άνεργος βουλευτής με μια πεντάρα αγοράζανε το ζεστό - ζεστό κουλούρι, την ώρα, που ο φούρνος το έβγαζε στην κυκλοφορία: το απόγευμα και τα μεσάνυχτα. Και με μιαν άλλη πεντάρα παίρνανε το εξαίσιο εκείνο κεφαλοτύρι, που έσταζε βούτυρο κι έτσι δίνανε μια γερή βάση στις σωματικές τους δυνάμεις, για τη συνέχεια της μάταιης ζωής. Οι ξενύχτηδες μάλιστα περιμένανε την ώρα που έβγαινε η φουρνιά του μεσονυχτιού και πηγαίνανε στην Ομόνοια ή έξω από το Δημοτικό Θέατρο και παίρνανε τα κουλούρια του απογεύματος μια πεντάρα μαζί με το τυρί!».

Ο ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΟΣ συνεχίζει τις παρατηρήσεις για το κουλούρι. Γράφει: «Αν κολλήσει κανείς αυτό το ψωματένιο μηδενικό στο μάτι του ως είδος μονόκλ θα ιδή να ξαναγυρίζουν μακριά στο βάθος του χρόνου, που πέρασε για πάντα, πλήθος λησμονημένες εικόνες της παλιάς αθηναϊκής ζωής. Αληθινά το κουλούρι κλείνει μέσα στον κρίκο του περισσότερα απ' όσα ο Απόλλων στη λύρα του: την ψυχή της νεότερης Αθήνας». Ο χρονογράφος διατρέχει την Αθήνα και καταγράφει όσα εντοπίζει στους δρόμους και στις πλατείες εκείνης της εποχής.

«...ΑΛΛΑ καιρός - γράφει ο Κ. Βάρναλης - να βγάλουμε το μαγικό... μονόκλ. Ολες αυτές οι ιστορίες, θλιβερές ή εύθυμες, θέλουν όλες μαζί να μπούνε με μιας στη συνείδηση. Κι η χωρητικότητα αυτού του απεριόριστου πράγματος είναι μετρημένη».


Του
Νίκου ΚΑΡΑΝΤΗΝΟΥ


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org