Κυριακή 16 Μάρτη 2003 - 1η έκδοση
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 6
ΕΝΘΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: "7 ΜΕΡΕΣ ΜΑΖΙ"
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Μια έκθεση ... 2.000 τόνων

Μία μοναδική έκθεση αφιερωμένη στον άνθρωπο που μετέφερε το μεγαλύτερο βάρος στη γη, τον Ελληνα μηχανικό Μαρίνο Χαρμπούρη, φιλοξενείται στην «Τεχνόπολη» του Δήμου Αθηναίων (Πειραιώς 100), με τη συνεργασία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας. Η έκθεση παρουσιάζει το επίτευγμα του Κεφαλονίτη μηχανικού, ο οποίος κατάφερε να μεταφέρει το 1770, ολόσωμο βράχο βάρους 2.000 τόνων σε απόσταση 20 χιλιομέτρων, από έλος της Φινλανδίας στην Αγία Πετρούπολη, όπου τοποθετήθηκε το γιγαντιαίο άγαλμα του έφιππου Πέτρου. Στην έκθεση παρουσιάζονται ομοιώματα του τεράστιου βράχου και των μηχανισμών της μεταφοράς του, σχεδιαγράμματα του εγχειρήματος, καθώς και μια ταινία, στην οποία ζωντανεύει η υλοποίηση της πολύχρονης επιχείρησης. Τα εκθέματα βασίζονται στο πρωτότυπο λεύκωμα του Μ. Χαρμπούρη, που είχε κυκλοφορήσει το 1777, στο Παρίσι.

Το κατόρθωμα του Μ. Χαρμπούρη, να φέρει σε πέρας ένα έργο που ξεπερνούσε τις τεχνολογικές δυνατότητες της εποχής, αψηφώντας τις γεωφυσικές (βάλτους, ποτάμια, θάλασσες και στεριές) και κλιματολογικές συνθήκες, θεωρήθηκε «τεχνικό θαύμα» και σήμερα χαρακτηρίζεται ως το μεγαλύτερο του είδους επίτευγμα Ελληνα, μετά το Βυζάντιο. Το κατόρθωμα του Ελληνα μηχανικού έγινε, τα αμέσως επόμενα χρόνια, θρύλος, έγινε βιβλία, μάθημα και διαλέξεις, με εκκίνηση από το Παρίσι του 1777. Στην Ελλάδα δεν έγινε τίποτα...

Ο Μαρίνος Χαρμπούρης γεννήθηκε στο Αργοστόλι το 1729 και σπούδασε μαθηματικά στην Μπολόνια. Το 1770 έγινε αξιωματικός στο Σώμα Μηχανικών της Μεγάλης Αικατερίνης της Ρωσίας. Τότε, βρέθηκε και αντίκρυ στο μεγάλο άγαλμα του έφιππου Μέγα Πέτρου, έργο του Γάλλου γλύπτη Στέφανου Φαλκονέ, το οποίο, κατά το φιλόδοξο σχεδιασμό, έπρεπε να στηθεί πάνω σε ένα μεγάλο πέτρινο λόφο. Οι «λογικοί» σκέφτηκαν να μαζέψουν 6-10 τεμάχια βράχων και να τους συνθέσουν. Ο «παράλογος» και παράτολμος Κεφαλονίτης σκέφτηκε να μεταφέρει ένα συμπαγή βράχο 2.000 τόνων από τους βάλτους της Φινλανδίας στο κέντρο της Αγίας Πετρούπολης και να τον μετατρέψει σε βάση του αγάλματος.

Η φορτηγίδα «υποδέχτηκε» το τεράστιο φορτίο και με τη βοήθεια δύο μεγάλων πλοίων του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού έφτασε μέχρι την Πετρούπολη
Η φορτηγίδα «υποδέχτηκε» το τεράστιο φορτίο και με τη βοήθεια δύο μεγάλων πλοίων του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού έφτασε μέχρι την Πετρούπολη
Ο Μ. Χαρμπούρης πληροφορήθηκε από έναν χωρικό την ύπαρξη αυτού του τεράστιου μονόλιθου. Πήγε αυτοπροσώπως και τον μελέτησε. Απορρίπτοντας τους γνωστούς τύπους μηχανισμών κύλισης με κυλίνδρους, εφεύρε μία ιδιότυπη κατασκευή: Ενα είδος ρουλεμάν από μπρούντζινες σφαίρες, διαμέτρου 20 εκ., που κυλούσαν αβίαστα μέσα σε ένα «σάντουιτς». Η κατασκευή είχε δύο μέρη: Το κάτω μέρος αποτελούνταν από ζεύγη αυτόνομων ξύλινων στρωτήρων, στην επιφάνεια των οποίων είχαν ενσωματωθεί μπρούντζινα αυλάκια ειδικής διατομής, έτσι ώστε οι σφαίρες που κυλούσαν κατά μήκος των στρωτήρων να εφάπτονται σ' αυτούς μόνο σε δύο σημεία. Με αυτόν τον τρόπο, μειώνονταν οι τριβές και οι σφαίρες μπορούσαν να κυλήσουν εύκολα. Το άνω μέρος της κατασκευής αποτελούνταν από παρόμοιους ξύλινους οδηγούς με μπρούντζινες τροχιές ενσωματωμένες στην κάτω επιφάνεια. Ολα αυτά τα ξύλα ήταν ενσωματωμένα σε μία βαριάς κατασκευής ξύλινη εσχάρα, η οποία έφερε το βράχο.

Το χειμώνα του 1768 - '69, ο Μ. Χαρμπούρης έστησε ένα χωριό για 400 εργάτες, τεχνίτες και υπαλλήλους. Γύρω από τον ξαπλωμένο βράχο έγινε μία εκτεταμένη εκσκαφή, έκτασης 3 στρεμμάτων και βάθους μεγαλύτερου των 5 μέτρων, ώστε να αποκαλυφθεί ολόκληρος. Στη μια μεριά της εκσκαφής στήθηκαν 12 γερανοί. Από αυτούς ξεκινούσαν 20μετροι μοχλοβραχίονες, οι οποίοι κατέληγαν κάτω από το βράχο. Με το σύνθημα ενός τυμπανιστή που καθοδηγούνταν από τον Μ. Χαρμπούρη, οι εργάτες στους γερανούς τράβαγαν προς τα κάτω τους μοχλούς, αναγκάζοντάς τους να ανασηκώσουν το βράχο, ενώ οι εργάτες στα βαρούλκα τέντωναν τα σχοινιά. Ετσι, τον Μάρτιο του 1769, ο βράχος ανατράπηκε και ακούμπησε στο χορταρένιο υπόστρωμα. Εκεί έμεινε έως το φθινόπωρο του 1769, διότι το έδαφος έπρεπε να είναι πολύ παγωμένο για να αντέξει τη μεταφορά αυτού του γρανιτένιου όγκου χωρίς να βουλιάξει.

Η μετακίνηση στο οριζόντιο έδαφος ξεκίνησε το χειμώνα του 1769-'70. Ο βράχος διήνυσε 6 χιλιόμετρα σε έξι εβδομάδες και έφθασε στο Νέβα το Φεβρουάριο του 1770. Εκεί, μία μεγάλων διαστάσεων φορτηγίδα «υποδέχτηκε» το τεράστιο φορτίο και με τη βοήθεια δύο μεγάλων πλοίων του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού έφτασε μέχρι την Πετρούπολη. Μετά από μήνες περιπετειών, στερήσεων, επιτυχιών και αποτυχιών, ο βράχος οδηγήθηκε στην πλατεία, όπου θα στηνόταν το άγαλμα.


Η. ΜΟΡΤΟΓΛΟΥ


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org