Η πρωτιά τους με το αντιπολεμικό κόμικ «Οι έξη δράκοι της Ιντσόν»
Ο καθένας από την πλευρά του βάζει το κομμάτι το οποίο γνωρίζει εντελέστερα, και το αποτέλεσμα φέρει τη σφραγίδα τους εμφατικά. Κυρίως, τους χαρακτηρίζει η οικονομία στα χρησιμοποιούμενα μέσα τους, που σε κάνει να καταλαβαίνεις ότι η συνομιλία τους επικεντρώθηκε στην προσέγγιση του ελάχιστου, του απαραίτητου, του επαρκούς.
Ο πρώτος προσαρμόζει τον λόγο - χωρίς να αφυδατώνει το ύφος του - στην οικονομία του καρέ, στήνοντας μια αστυνομική ιστορία με πρωταγωνιστή τον σκεπτόμενο ντετέκτιβ Φοίβο Μαύρο και τον «γειωμένο» βοηθό του, Στεβή.
Ο δεύτερος σχεδιαστικά βρίσκεται σε εγρήγορση, φτιάχνοντας την όψη του αφηγήματος, δίνοντάς του σχήμα, χρώμα, κίνηση.
Συνοδοιπόροι και οι δύο δημιουργοί με την προοδευτική πρωτοπορία, διαβάζουν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο της Κορέας ως σφαγείο ένστολων και αμάχων, κάνοντας σαφές ότι κανείς λαός δεν οδηγείται στο αιματοκύλισμα με τη συναίνεσή του. Ωστόσο, το εγχείρημά τους δεν εκπίπτει στον εύκολο διδακτισμό και στη φτηνή καταγγελία.
Οι δύο δημιουργοί υπογράφουν το κόμικ στην εκδήλωση της «Σύγχρονης Εποχής» |
«Το πρόβλημα είναι πρόβλημα σκέψης και όχι δράσης», η ατάκα σε μορφή εσωτερικού μονολόγου του ντετέκτιβ, η οποία ακούγεται στην αρχή της εξύφανσης του θέματος, απελευθερώνει τη στόχευση του εν λόγω κόμικ από εύκολες ερμηνείες και αποτελεί πρόκληση για στοχασμό πάνω στην έννοια του φόνου σε καιρό πολέμου.
Ενα καθ' όλα αξιαγάπητο ανάγνωσμα, το οποίο δεν θα πρέπει να μείνει εγκιβωτισμένο στην ελληνική γλώσσα, καθώς η πρόσληψή του δεν χωράει σε στενά εθνικά σύνορα. Και ας ευχηθούμε να ακολουθήσει η πρόσληψή του στα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα αυτής της τέχνης.
Πήραμε άρωμα πρωτογενούς σχέσης με τους δύο μάστορες της γραφής και του σκίτσου, όταν βρεθήκαμε σε εκδήλωση στο πατάρι του φιλόξενου βιβλιοπωλείου της «Σύγχρονης Εποχής». Την άνοιξε ο οικοδεσπότης Δημήτρης Ξεκαλάκης, υπεύθυνος του εκδοτικού και μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, ο οποίος τόνισε για τους δύο δημιουργούς ότι «έχουν διαλέξει πλευρά της Ιστορίας. Το αποτέλεσμα της συνάντησής τους επιβεβαιώνει και την ποιότητα και τη γνήσια προοδευτικότητα.
Το εξώφυλλο των «Εξη δράκων της Ιντσόν» |
Ακολούθως, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιάννης Ράγκος δεν φειδωλεύτηκε την κρίση του και χαρακτήρισε τους «Εξη δράκους της Ιντσόν» αριστούργημα, το οποίο ανήκει στο είδος του νουάρ,«κατ' εξοχήν πολιτικό και υπαρξιακό ταυτόχρονα».
Ο Πάνος Ζάχαρης, σκιτσογράφος, ο οποίος γνωρίζει εκ των έσω τη λειτουργία αυτής της τέχνης, δήλωσε ότι θεωρεί τον Στάθη δάσκαλό του. Το κόμικ το προσέγγισε ως αποτέλεσμα «δύο τεράστιων δημιουργών», που «δεν εκβιάζει τη συγκίνηση» αλλά «φωτίζει την αγριότητα και την ωμότητα του ιμπεριαλιστικού πολέμου».
Ο Φώντας Λάδης, ο «πατέρας» του ήρωά του, του διανοούμενου ντετέκτιβ Φοίβου Μαύρου, εξήγησε ότι είναι ένα άτομο αντιφατικό, όπως αντιφατική είναι και η σχέση ονόματος και επωνύμου του: Το ένα παραπέμπει στον θεό του φωτός, τον Απόλλωνα, το άλλο στο σκοτάδι.
Για την Ιστορία, είχαμε μια πρώτη συνάντηση μαζί του στη συλλογή διηγημάτων «Ανθρωποι και κούκλες» (1987), ενώ η ιστορία με τους «Εξη δράκους της Ιντσόν» συμπεριλήφθηκε στο συλλογικό τομίδιο «Το τελευταίο ταξίδι. Ενδεκα νουάρ ιστορίες» (2009).
Ωστόσο, η συγκεκριμένη τέχνη της τυπωμένης σε καρέ ιστορίας δεν είναι αυτοφυής κοινωνικά και πολιτικά, αλλά ωριμάζει μέσα στα σπλάχνα της μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης. «Μέσα από τους σπασμούς και τους κραδασμούς της, η ανάγκη διάδοσης των νέων ιδεών, που απευθυνόταν σε ένα επαναστατημένο και σε μεγάλο βαθμό αναλφάβητο κοινό».
Τρεις σελίδες από το γόνιμο αποτέλεσμα: Η ανακεφαλαιωτική για τον πόλεμο της Κορέας, ο διανοούμενος Φοίβος Μαύρος με το τσιγάρο συνομιλεί με τον πελάτη του, οι 6 ανθρωπόμορφοι δράκοι, τους οποίους δεν αποκαλύπτουμε |
Ομως τα ερωτήματα που τίθενται στο τέλος αυτού του έργου, στο τέλος της ημέρας, οπότε γίνονται και οι ανακεφαλαιώσεις, είναι τα ακόλουθα και δεν είναι αποκλειστικά ηθικά αλλά βαθιά συλλογικά, ταξικά και επαναστατικά:
«Τι κάναμε για να εμποδίσουμε το έγκλημα και κατ' αναλογία έναν πόλεμο; Γιατί, αφού γνωρίζαμε τις αιτίες που οδηγούν σε αυτόν, δεν φροντίσαμε να τις προλάβουμε στη γέννησή τους, ή έστω τι κάναμε για να τις θεραπεύσουμε, αφού οι συνέπειές του είναι ανεπιθύμητες και μάλιστα πολλές φορές ανεπανόρθωτες;».
«Εν αρχή είναι ο λόγος. Ετσι, για γίνει ένα κόμικ χρειάζεται μία ιστορία, με αρχή, μέση και τέλος», ήταν τα πρώτα λόγια του Στάθη σε ένα ολιγόλεπτο, καλοφτιαγμένο φιλμάκι της «Σύγχρονης Εποχής». Σε αυτό το ανεκτίμητο τεκμήριο, αποφάνθηκε ότι η ένατη τέχνη παίρνει από τον κινηματογράφο, τη ζωγραφική, ενδεχομένως και τη μουσική, και ότι η πρώτη του απόπειρα ενασχόλησης με το καινοφανές πεδίο τον ικανοποίησε, γιατί είναι «μια νουάρ ιστορία που κρύβει μέσα της πολιτική και ιδεολογία». Αναζητώντας τον εικονοκλαστικό τρόπο της μεταφοράς και της μετωνυμίας, χαρακτήρισε τη νέα τέχνη του 20ού αιώνα «θυελλώδη κόρη και μουρλή θυγατέρα της λαϊκής λογοτεχνίας».