Από την ημερίδα

Μάλιστα, οι εργοδότες με φερετζέ την «εξισορρόπηση της προσωπικής με την επαγγελματική ζωή» προχωρούν και σε νέους τρόπους «διευθέτησης» του εργάσιμου χρόνου και έντασης της εκμετάλλευσης, σε έναν κλάδο που βρίσκεται στην αιχμή της πολεμικής προετοιμασίας και της όξυνσης των ανταγωνισμών των ομίλων και των ιμπεριαλιστικών κέντρων για το μοίρασμα της «λείας».

Ανοίγοντας την ημερίδα ο Γιάννης Ανδρέου, πρόεδρος του ΣΕΤΗΠ, εργαζόμενος στον Ομιλο ΟΤΕ, τόνισε: «Θέλουμε να προβληματιστούμε παραπάνω, γύρω από όλους αυτούς τους παράγοντες που επιδρούν στην υγεία μας, στη ζωή μας, γιατί σήμερα βιώνουν οι εργαζόμενοι του κλάδου μας αυτήν την κατάσταση, αν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά τα πράγματα και τι μπαίνει εμπόδιο στο να εργαζόμαστε χωρίς κινδύνους και επιπτώσεις στην υγεία μας, σωματική αλλά και ψυχική, καθώς επίσης για το πώς μπορούμε οι εργαζόμενοι να διεκδικήσουμε και γύρω από αυτό το πολύ σημαντικό κομμάτι που έχει να κάνει με την εργασία μας». Συνεχίζοντας αναφέρθηκε στην παρέμβαση του CEO του Ομίλου «Astra Zeneka» στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η Υγεία είναι μια «επένδυση» που λειτουργεί με όρους ανταποδοτικότητας.

Χαρακτηριστικά, ο συγκεκριμένος CEO είπε: «Αν επενδύσεις στην Υγεία, οι άνθρωποι θα έχουν καλύτερη πρόληψη και θα αναρρώνουν ταχύτερα. Λιγότερες νοσηλείες, υψηλότερη παραγωγικότητα, λιγότερες αναρρωτικές άδειες». Αποψη την οποία υιοθετούν μονοπωλιακοί όμιλοι και αστικές κυβερνήσεις.

Σε άλλο σημείο ο Γ. Ανδρέου αναφέρθηκε στις επαγγελματικές ασθένειες που θερίζουν στον κλάδο, στην ανύπαρκτη πρόληψη από τους επαγγελματικούς κινδύνους, αλλά και στις ψυχολογικές επιπτώσεις και την εξουθένωση που απορρέουν από την εξάπλωση και την ένταση των «ευέλικτων» μορφών εργασίας. «Η αξιοποίηση την Τεχνητής Νοημοσύνης, οι διάφοροι μέθοδοι οργάνωσης του εργάσιμου χρόνου, τα διάφορα εργαλεία αξιοποιούνται μόνο για να βγάζουν ακόμα περισσότερα κέρδη από τη δουλειά μας, για να γίνεται η εργασία μας όλο και πιο παραγωγική, όπως λένε», τόνισε. Στηλίτευσε δε το ότι όλα τα παραπάνω αποτελούν στρατηγικές κατευθύνσεις της ΕΕ, που έχουν εφαρμόσει στη χώρα πιστά οι κυβερνήσεις των ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ (Τσίπρας), και κάλεσε σε ακόμα μεγαλύτερη μαχητικότητα και οργάνωση στους χώρους δουλειάς και σε συμμετοχή των εργαζομένων του κλάδο στο πανελλαδικό συλλαλητήριο στη ΔΕΘ στις 5 Σεπτέμβρη.

Αμέσως μετά ο Ανέστης Ιωαννίδης, μέλος του ΔΣ του ΣΕΤΗΠ και εργαζόμενος στον ΟΤΕ, αναφέρθηκε εκτενώς στα παραδείγματα εταιρειών του κλάδου που δείχνουν τους δύο κόσμους που συγκρούονται: Από τη μία είναι η εργοδοσία, που λογαριάζει την υγεία ως την απλή απουσία μιας ανωμαλίας που θα εμπόδιζε την ικανότητα προς εργασία και την παραγωγή υπεραξίας. Και από την άλλη οι εργαζόμενοι, για τους οποίους η υγεία αποτελεί δικαίωμα και δεν μπορεί να υποτάσσεται στους νόμους του καπιταλιστικού κέρδους.

Οπως είπε, πίσω από τη «βιτρίνα» του σύγχρονου ψηφιακού κλάδου «κρύβεται η ίδια σκληρή, εκμεταλλευτική πραγματικότητα». Αναφέρθηκε στα ελλιπέστατα μέτρα υγείας και ασφάλειας μέσα στους χώρους δουλειάς, με ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα: Την «e-Value» του Ομίλου ΟΤΕ, όπου σημειώθηκε πτώση σιδερόβεργας σε χώρο διαλείμματος, ενώ υπήρχαν καταγγελίες για γυμνά καλώδια και διαρροές κοντά σε ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις. Τη «Nova», με τις πλημμύρες τριών ορόφων και τον εγκλωβισμό εργαζόμενου σε ανελκυστήρα για περισσότερες από τρεις ώρες. Τη «Nokia», με τον σοβαρό τραυματισμό εργαζόμενου σε χώρο ανακαίνισης χωρίς την απαιτούμενη σήμανση ασφαλείας. Την «Intrasoft», όπου καταγράφηκε θάνατος εργαζόμενου στον χώρο δουλειάς, ενώ καταγγέλλονται και προσπάθειες να κουκουλώνονται τα εργατικά «ατυχήματα». Τη «Vodafone», όπου απορρίφθηκε το αίτημα για μόνιμη παρουσία νοσηλευτικού προσωπικού. Και ξανά την «e-Value», όπου απολύθηκαν δύο νοσηλευτές «στο πλαίσιο περικοπής δαπανών».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις επαγγελματικές ασθένειες, τονίζοντας ότι «οι καταγραφές είναι σχεδόν μηδενικές», αφού «κάθε ασθένεια που προκαλείται από τη δουλειά βαφτίζεται κοινή νόσος». Επεσήμανε ότι η παρατεταμένη εργασία μπροστά σε οθόνες, η συνεχής χρήση ακουστικών στα τηλεφωνικά κέντρα και η εντατικοποίηση προκαλούν μυοσκελετικές παθήσεις, προβλήματα ακοής και σοβαρή επιβάρυνση της ψυχικής υγείας. Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «το burn-out, οι κρίσεις πανικού, το χρόνιο άγχος και η κατάθλιψη δεν είναι προσωπική αδυναμία κανενός. Είναι το άμεσο αποτέλεσμα της εντατικοποίησης». «Η συζήτηση για την υγεία και την ασφάλεια είναι ελλιπής αν δεν εξεταστεί σε συνάρτηση με τον εργάσιμο χρόνο και τους όρους αμοιβής της εργατικής δύναμης», πρόσθεσε, και στάθηκε στα 5 νέα μοντέλα «διευθέτησης» του εργάσιμου χρόνου που έφερε ο Ομιλος ΟΤΕ μέσα στη Συλλογική Σύμβαση με την υπογραφή των συνδικαλιστικών παρατάξεων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ.

Διαφωτιστική ήταν και η παρέμβαση του Θανάση Γρίσπου, αντιπροέδρου της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Υπουργείου Εργασίας, ο οποίος φώτισε τις συνεχείς νομοθετικές παρεμβάσεις των κυβερνήσεων ώστε η Επιθεώρηση Εργασίας να προσαρμόζεται στις αξιώσεις των ομίλων. Χαρακτηριστική είναι η σοβαρή υποστελέχωση, με τον ομιλητή να αναφέρει ότι σήμερα υπηρετούν μόλις 241 επιθεωρητές Υγείας και Ασφάλειας ενώ οι προβλεπόμενες οργανικές θέσεις είναι 415, που σημαίνει ότι σε κάθε επιθεωρητή αντιστοιχούν περίπου 1.475 επιχειρήσεις και πάνω από 10.700 εργαζόμενοι. Μίλησε ακόμα για το νέο πλαίσιο εποπτείας, που ευνοεί τα επιχειρηματικά συμφέροντα, καθώς προβλέπει ακόμα και προαναγγελία των ελέγχων, δυνατότητα ιδιωτών ελεγκτών και αξιολόγηση με γνώμονα «το λιγότερο δυνατό κόστος για τις αρχές και τους εποπτευόμενους».

Επιπλέον, η υπαγωγή της Επιθεώρησης Εργασίας πλέον στο υπουργείο Ανάπτυξης στοχεύει στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, που όπως τονίστηκε αποτελούσε νόμο του ΣΥΡΙΖΑ (ν. 4512/2018) τον οποίο ενεργοποίησε η κυβέρνηση της ΝΔ.

Σε ό,τι αφορά την καταγραφή εργατικών «ατυχημάτων» και επαγγελματικών ασθενειών, ο ομιλητής επεσήμανε ότι η πραγματική έκταση του προβλήματος αποκρύπτεται μέσα από τις επίσημες στατιστικές. Μετέφερε ότι το 2025 έχασαν τη ζωή τους 201 εργαζόμενοι σε εργατικά «ατυχήματα», καταγγέλλοντας ότι η μη καταγραφή πολλών περιστατικών και η παντελής απουσία καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών αποτελούν «συνειδητή πολιτική επιλογή», που υπηρετεί την απαλλαγή της εργοδοσίας από οικονομικές και ποινικές ευθύνες.

Κλείνοντας ανέδειξε ότι η τεχνολογική πρόοδος και η αύξηση της παραγωγικότητας, αντί να οδηγούν σε καλύτερες συνθήκες εργασίας και περισσότερο ελεύθερο χρόνο, αξιοποιούνται για την ένταση της εκμετάλλευσης και την αύξηση της κερδοφορίας. Και κάλεσε τους εργαζόμενους να οργανώσουν τον αγώνα τους για ουσιαστικά μέτρα προστασίας, ισχυρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς και Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας που θα κατοχυρώνουν την υγεία και την ασφάλεια ως αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα.

Η Εφη Τσομάκα, επιμελήτρια Β' Ψυχιατρικής στο ΨΝΑ Δαφνί και γραμματέας του Συλλόγου Εργαζόμενων στο Νοσοκομείο, μίλησε για την Ψυχική Υγεία, αναδεικνύοντας την αστική αντίληψη για την Ψυχική Υγεία ως την απουσία μιας διαταραχής των κινητικών, νοητικών ή άλλων βιολογικών λειτουργιών του ανθρώπου, τέτοιας που να δημιουργεί άμεση ανικανότητα για εργασία ή ανάγκη για θεραπεία.

Επικαλούμενη κείμενα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σημείωσε ότι ακόμα και οι πρωτοβουλίες για την Ψυχική Υγεία συνδέονται κυρίως με το οικονομικό κόστος για τις επιχειρήσεις. Χαρακτηριστικά, παρέθεσε τη διατύπωση ότι «η θεραπεία των ψυχικών διαταραχών είναι δαπανηρή, αλλά πιο δαπανηρό είναι να αφεθούν αθεράπευτες», σχολιάζοντας πως η μέριμνα για την Ψυχική Υγεία περιορίζεται στο μέτρο που «ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της καπιταλιστικής οικονομίας».

Παρέθεσε δε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι εργαζόμενοι με μη αντιμετωπισμένη κατάθλιψη εμφανίζουν σημαντική μείωση της παραγωγικότητας, ενώ οι αθεράπευτες ψυχικές διαταραχές κοστίζουν δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στις οικονομίες και στις επιχειρήσεις (ενδεικτικά, στις ΗΠΑ οι εργαζόμενοι με μη αντιμετωπισμένη κατάθλιψη παρουσιάζουν μείωση παραγωγικότητας κατά 35%, συμβάλλοντας σε εκτιμώμενη απώλεια 210,5 δισ. δολαρίων).

Αναφερόμενη στον κλάδο των Τηλεπικοινωνιών, τόνισε ότι μετά την πανδημία η εκρηκτική αύξηση του φόρτου εργασίας, οι ασφυκτικές προθεσμίες, η συνεχής ανάγκη εκπαίδευσης σε νέες τεχνολογίες, η τηλεργασία και η διαρκής επιφυλακή για έκτακτα περιστατικά έχουν μετατρέψει τους εργαζόμενους σε «ομάδα υψηλού κινδύνου για επαγγελματική εξουθένωση». Οπως είπε, η συνεχής χρήση εταιρικών κινητών και η συνδεσιμότητα «καθιστούν τον εργαζόμενο διαρκώς διαθέσιμο». Αναφέρθηκε ακόμα στο φαινόμενο του «technostress», δηλαδή του άγχους που προκαλεί η συνεχής αλληλεπίδραση με την τεχνολογία, καθώς και στην απομόνωση που δημιουργεί η τηλεργασία. Κλείνοντας επικαλέστηκε τη θαυμάσια ρήση του Μάρξ ότι «ο εργαζόμενος κατά τη διάρκεια της εργασίας του νιώθει μίζερος και καθόλου ευτυχισμένος. Βρίσκει τον εαυτό του μόνο έξω από την εργασία του. Την ώρα της εργασίας του αισθάνεται έξω από τον εαυτό του. Νιώθει άνετα όταν δεν βρίσκεται στη δουλειά του και δεν νιώθει άνετα όταν βρίσκεται στη δουλειά του», τονίζοντας πως η πραγματική διέξοδος βρίσκεται «στη συλλογική διεκδίκηση, στη συντροφικότητα και στην οργάνωση στα σωματεία», μαζί με τη διεκδίκηση ενός αποκλειστικά δημόσιου και δωρεάν συστήματος Ψυχικής Υγείας.

Στο τέλος ο Φώτης Μπάσιος, αναπληρωτής γραμματέας του ΣΕΤΗΠ και εργαζόμενος στην ΕΔΥΤΕ, ανέδειξε ότι η προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας δεν είναι ατομική υπόθεση του κάθε εργαζόμενου, αλλά συλλογικός οργανωμένος αγώνας μέσα από το Συνδικάτο. Μετέφερε τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις του Συνδικάτου, όπως αποτυπώνονται και στο σχέδιο της Σύμβασης, με τα ζητήματα υγείας και ασφάλειας να βρίσκονται στην προμετωπίδα. Το ΣΕΤΗΠ διεκδικεί 7ωρο - 5ήμερο - 35ωρο, θέσπιση αυστηρών ορίων στις υπερωρίες και στη συνεχή διαθεσιμότητα, με κατοχύρωση του «δικαιώματος στην πραγματική αποσύνδεση», καθώς και αναγνώριση των επαγγελματικών ασθενειών του κλάδου, όπως οι μυοσκελετικές και οφθαλμολογικές παθήσεις, το burn-out, οι αγχώδεις διαταραχές και τα καρδιαγγειακά νοσήματα που συνδέονται με τη χρόνια εργασιακή καταπόνηση.

Παράλληλα το ΣΕΤΗΠ διεκδικεί ουσιαστική λειτουργία Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας σε κάθε χώρο δουλειάς, μόνιμους και ανεξάρτητους γιατρούς Εργασίας και τεχνικούς Ασφαλείας, πλήρη κάλυψη, από την εργοδοσία, του κόστους και του εργονομικού εξοπλισμού της τηλεργασίας. Οπως επισημάνθηκε, οι εργοδότες προτιμούν να επενδύουν σε «σεμινάρια διαχείρισης στρες», «εφαρμογές ευεξίας» και «γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης» αντί να αντιμετωπίζουν τις πραγματικές αιτίες της εξουθένωσης, επειδή «η πρόληψη κοστίζει».

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επίσης στην ανάγκη διακοπής της εργασίας σε ακραία καιρικά φαινόμενα, με πλήρεις αποδοχές, καθώς και στο να αντιμετωπίζονται τα εργατικά «ατυχήματα» ως αποτέλεσμα των συνθηκών εργασίας και όχι ως «κακιά στιγμή».