Σάββατο 14 Μάη 2022 - Κυριακή 15 Μάη 2022
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 12
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η πάλη για αποδέσμευση από το ΝΑΤΟ αναπόσπαστο στοιχείο της πάλης για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας

Κώστας Σκολαρίκος, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυνος του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ

Στην ιδρυτική διακήρυξη του ΝΑΤΟ αναφερόταν ότι τα κράτη - μέλη του «βασίζονται στις αρχές της δημοκρατίας, της ατομικής ελευθερίας και του κράτους δικαίου». Αυτή η θέση φαντάζει ειρωνική, αφού ανάμεσα στα 12 ιδρυτικά μέλη του συγκαταλεγόταν η Πορτογαλία, όπου επικρατούσε η δικτατορία Σαλαζάρ, ενώ λίγο αργότερα το ΝΑΤΟ ανέπτυξε ειδική σχέση με την Ισπανία του Φράνκο. Τις επόμενες δεκαετίες, κυρίως οι ΗΠΑ, αλλά και άλλα κράτη - μέλη του, στήριξαν δικτατορικά και αποικιοκρατικά καθεστώτα στη Λατινική Αμερική, στην Αφρική και στην Ασία, και αντιμετώπισαν θετικά - όσα δεν ευνόησαν - τη δικτατορία της 21ης Απρίλη.

Ο σκοπός ίδρυσης του ΝΑΤΟ απεικονίζεται πληρέστερα στις τότε τοποθετήσεις αστών πολιτικών, που μιλούσαν για συμμαχία προορισμένη να ανακόψει την εξάπλωση του κομμουνισμού. Στην πραγματικότητα, το ΝΑΤΟ αποτέλεσε μια συμμαχία καπιταλιστικών κρατών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, που σκόπευε να προωθήσει τα συμφέροντά τους σε όλο τον κόσμο, δίχως να εξαλείφει τα αντικρουόμενα συμφέροντα των κρατών - μελών του. Γι' αυτό, το 1952 εντάχθηκαν ταυτόχρονα η Ελλάδα και η Τουρκία, μιας και πέρα από τη σημαντική γεωπολιτική τους θέση για την αντιμετώπιση των χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας, χαρακτηρίζονταν και από τις μεταξύ τους αντιθέσεις.

Μάλιστα, ένα κομμάτι των ελληνικών αστικών πολιτικών δυνάμεων υποστήριζε τότε και στη συνέχεια ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ έπρεπε να συνδυαστεί με περισσότερα ανταλλάγματα. Γύρω από αυτήν τη θέση αναπτύχθηκαν σημαντικές ενδοαστικές διαμάχες, που οξύνθηκαν όσο οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας γίνονταν πιο σύνθετες, εξαιτίας των εξελίξεων στο Κυπριακό. Τελικά, η συνύπαρξη στο ΝΑΤΟ δεν απέτρεψε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, όπως και σήμερα δεν εμποδίζει τις τουρκικές αξιώσεις στο Αιγαίο.

Η σημαντικότερη ενδοΝΑΤΟική διαφοροποίηση σημειώθηκε το 1958, όταν ο στρατηγός Ντε Γκολ, ηγέτης της καπιταλιστικής Γαλλίας, απαίτησε την ισότιμη συμμετοχή της στη διοίκηση του ΝΑΤΟ. Η απόρριψη των προτάσεών του αποτέλεσε την αφορμή για την ανάπτυξη του γαλλικού πυρηνικού προγράμματος και την προσωρινή αποχώρηση της Γαλλίας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, το 1967. Παρόμοιες αντιθέσεις εκδηλώθηκαν και αργότερα, ιδιαίτερα όσο προχωρούσε η διαδικασία της καπιταλιστικής ενοποίησης της Ευρώπης, ενώ εκφράζονται και σήμερα στο πλαίσιο του ρωσο-ΝΑΤΟικού πολέμου στα εδάφη της Ουκρανίας, τόσο με επίκεντρο τη στάση του ΝΑΤΟ, όσο και αναφορικά με τη σχέση Ευρωπαϊκής Ενωσης και ΝΑΤΟ.

Μεταπολεμικά, πηγή ενδοΝΑΤΟικών αντιθέσεων αποτέλεσε και η συγκρότηση ενός δικτύου παραστρατιωτικών οργανώσεων σε κάθε κράτος - μέλος, οι οποίες προληπτικά στόχευαν στο χτύπημα του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος, αλλά και στην οργάνωση εκτεταμένων σαμποτάζ σε περίπτωση ανατροπής της καπιταλιστικής εξουσίας. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, με ενδεικτικότερη αυτή της Ιταλίας, οι συγκεκριμένες οργανώσεις αναμείχθηκαν στις ενδοαστικές αντιθέσεις, που αφορούσαν και τον προσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής του κάθε κράτους.

Μετά τις αντεπαναστατικές ανατροπές της περιόδου 1989 - 1991, ελλείψει πλέον του λεγόμενου «κομμουνιστικού κινδύνου», έγινε πιο καθαρά αντιληπτός ο επιθετικός χαρακτήρας του ΝΑΤΟ. Λίγο μετά τους ΝΑΤΟικούς βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία, στην επέτειο των 50 χρόνων από την ίδρυσή του, κόντρα σε προηγούμενες δεσμεύσεις το ΝΑΤΟ αποφάσισε την ένταξη πρώην σοσιαλιστικών χωρών στη συμμαχία, που οδήγησε στην ένταξη 14 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Ταυτόχρονα, το νέο ΝΑΤΟικό δόγμα προώθησε την ίδρυση μισθοφορικών δυνάμεων σε κάθε κράτος - μέλος του και την ανάπτυξη δυνάμεων ταχείας επέμβασης.

Το 2008 το ΝΑΤΟ υπέγραψε σύμφωνο συνεργασίας με τον ΟΗΕ, που ανανεώθηκε το 2018 και βάσει του οποίου προωθήθηκε η συνεργασία για την «αντιμετώπιση της τρομοκρατίας», τον «έλεγχο της εξάπλωσης όπλων μαζικής καταστροφής», την «παροχή τεχνογνωσίας στις ειρηνευτικές επιχειρήσεις του ΟΗΕ» και την «προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε εμπόλεμες περιοχές».

Οι προβλέψεις της συμφωνίας ήταν προκλητικές, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2001 και το 2003 οι πολεμικές επιχειρήσεις κρατών - μελών του ΝΑΤΟ εναντίον του Αφγανιστάν και του Ιράκ δικαιολογήθηκαν στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, της καταστροφής των βιολογικών όπλων και της προστασίας των δικαιωμάτων των γυναικών, ενώ κατέληξαν σε μαζικές σφαγές, στη συγκρότηση του Γκουαντάναμο και άλλων κολαστηρίων. Ουσιαστικά τα ανθρώπινα δικαιώματα χρησιμοποιήθηκαν τότε, όπως και στη Συρία αργότερα, ως μοχλοί προώθησης των ΝΑΤΟικών συμφερόντων, τα οποία όλο και περισσότερο συνδέονται με την περικύκλωση της καπιταλιστικής Ρωσίας και της Κίνας. Γι' αυτό και οι Ταλιμπάν από εχθρός της ανθρωπότητας το 2001 μεταμορφώθηκαν σε «αξιόπιστους συνομιλητές» το 2021.

Στην ίδια κατεύθυνση, με τις αποφάσεις της Συνόδου της Βαρσοβίας το 2016 προωθήθηκε η στενότερη συνεργασία ΕΕ - ΝΑΤΟ, ενώ το 2021 οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο πρωτοστάτησαν στη συγκρότηση της AUKUS, όπου συμμετέχουν ακόμα ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, με σκοπό τον έλεγχο της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας.

Οπως προκύπτει από τα προηγούμενα και όπως αναφέρει ένα σύνθημα, η ιστορική διαδρομή του ΝΑΤΟ είναι συνδεδεμένη με χούντες, πολέμους και τρομοκρατία, δηλαδή με όλα τα δεινά που χαρακτηρίζουν την καπιταλιστική εξουσία και κάθε ιμπεριαλιστική συμμαχία. Γι' αυτό και η πάλη για αποδέσμευση από το ΝΑΤΟ αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της πάλης για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας.


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org