Σάββατο 12 Οχτώβρη 2019 - Κυριακή 13 Οχτώβρη 2019
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 36
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Himmelweg - Ο δρόμος για τον ουρανό

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Θέατρο «Τζένη Καρέζη»

Elina Giounanli/nophoto.gr

Το 1944, το υπουργείο προπαγάνδας του Γκέμπελς, ξεπέρασε και τα πιο ακραία σύνορα της αρρωστημένης φαντασίας του ναζισμού. Ο «φιλεύσπλαχνος» και «φιλάνθρωπος» Χίτλερ ο αναμφισβήτητος ηγέτης του Εθνικοσοσιαλισμού, «χάρισε» στους κατατρεγμένους Εβραίους μια ολόκληρη πόλη να τη διαχειρίζονται με απόλυτη αυτονομία, ώστε να σβήσει κάθε αμφιβολία και φόβο, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κοινωνική εξέγερση. Ετσι οργανώθηκε μια κολοσσιαία επιχείρηση ωραιοποίησης, στο στρατόπεδο εξόντωσης πολιτικών κρατουμένων, στο Τερεζίν της Τσεχίας.

Το «έργο» οργανώθηκε στα πρότυπα μιας, τεραστίων διαστάσεων, θεατρικής παράστασης. Εγινε προσεκτική διανομή «ρόλων» στα διάφορα επεισόδια, μικρά παιδιά που παίζανε ανέμελα στις παιδικές χαρές, ερωτευμένα ζευγάρια στα παγκάκια της πλατείας κι εκατό κατάδικοι που θα κατέκλυζαν το χώρο, απολαμβάνοντας ευτυχισμένοι τον απογευματινό τους περίπατο. Και μόνο εκατό, όχι γιατί ήταν μόνο τόσοι στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, απλώς γιατί ο σκηνοθέτης - διοικητής του στρατοπέδου, τόσους χρειαζόταν για να μπορεί να σκηνοθετήσει το έργο του, τις προσδοκίες του, έτσι ώστε να αποσπάσει καλές «κριτικές». Οι υπόλοιποι θα έπαιρναν το «δρόμο για τον ουρανό».

Ετσι μέσα από τις ψυχικά εξοντωτικές δοκιμές για να επιτύχουν την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα και την αληθοφάνεια ενός πραγματικού έργου τέχνης, θα γνωρίσουμε τους ήρωες του έργου του Χουάν Μαγιόργκα μέσα από μια άλλη σχέση πια, όχι μόνο από την πλευρά του θύτη και του θύματος αλλά σκάβοντας λίγο πιο βαθιά, «στη συνεργασία τους», στη δύναμη της ανάγκης για επιβίωση για τον έναν, για εντυπωσιασμό και δύναμη για τον άλλον. Στη συνεργασία εξουσίας - εξουσιαζόμενου μέσα από τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας του τότε αλλά και του σήμερα.

Ολα τα καθεστώτα που υπηρετούν την κερδοσκοπία και την εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο, στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος, αστικά, δικτατορίες, ωραιοποιούν την πραγματικότητα, με τέτοιον τρόπο ώστε να εξαπατώνται οι πολίτες και να γίνονται συμμέτοχοι, συνεργοί και συνένοχοι στην ίδια τους την καταστροφή.

Ο Μαγιόργκα τοποθετεί τον διοικητή του στρατοπέδου στο ρόλο του σκηνοθέτη και τους Εβραίους φυλακισμένους στο ρόλο του θιάσου, με επικεφαλής θιασάρχη τον δήμαρχό τους. Στο ρόλο του κοινού τοποθετεί τον εκπρόσωπο του Ερυθρού Σταυρού, ο οποίος έρχεται ανύποπτος για να ερευνήσει αν τηρούνται οι υγειονομικές συνθήκες και οι διεθνείς κανονισμοί. Με αυτόν τον τρόπο αποκαλύπτεται ο μηχανισμός ενσωμάτωσης. Ο άνθρωπος βλέπει, ακούει, αντιλαμβάνεται, αισθάνεται και τελικά ταυτίζεται με ό,τι του δίνει το σύστημα.

Η παράσταση που σκηνοθέτησε η Ελενα Καρακούλη απέδωσε σε μεγάλο βαθμό τη σύλληψη του συγγραφέα, έχοντας αρωγούς της σε αυτό το σκηνοθετικό εγχείρημα άξιους συνεργάτες. Βρήκα μόνο κάποιες ασάφειες σχετικά με το θέατρο μέσα στο θέατρο, παρ' όλο που η σύλληψη με τις βιντεοσκοπημένες εικόνες - αποσπάσματα ήταν έξυπνη. Κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να είναι πιο ξεκάθαρος ο στόχος του έργου, ώστε ο θεατής να μπορεί πιο γρήγορα και εύκολα να κάνει τις αναγωγές του στο χτες και το σήμερα. Τέτοια κείμενα, ιστορικού - πολιτικού περιεχομένου απαιτούν μια πιο βαθιά αντίληψη για το «είναι» και το «φαίνεσθαι», κυρίως όταν μελετάμε την Ιστορία και την πολιτική.

Ο Νίκος Ψαράς, στην πιο ώριμη υποκριτικά στιγμή του απέδωσε εξαιρετικά όλη εκείνη την παρανοϊκή διάσταση του χαρακτήρα του, με όλες τις ψυχικές διακυμάνσεις που απαιτεί ο ρόλος αυτός. Στην ίδια γραμμή κινήθηκαν και οι Δημήτρης Παπανικολάου δίνοντάς μας έναν καλοδουλεμένο σωματικά και υποκριτικά Εβραίο φυλακισμένο, και ο Θανάσης Δήμου απεικονίζοντας πιστά το ανθρωπάκι που όλοι κουβαλάμε σε στιγμές φόβου και εξάρτησης.

Η μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ εύγλωττη και ζωντανή, η εικαστική επιμέλεια της Εύας Νάθενα, η κίνηση από την πολύ καλή Φαίδρα Σούτου, οι δουλεμένοι φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου, τα βίντεο του Αγγελου Παπαδόπουλου καθώς και η μουσική της Violet Louise βοήθησαν αποτελεσματικά την παράσταση. Η μικρή Ελλη Παπανικολάου μάς εξέπληξε με την τόσο όμορφη φωνή της.

Μία μικρή διευκρίνιση όσον αφορά το παιχνίδι του θεάτρου και τον σκοπό της τέχνης. Η τέχνη με τη φαντασία της μας δημιουργεί μια φανταστική πραγματικότητα, προβάλλοντας την ομορφιά και την ουσία της ζωής. Ο φασισμός χρησιμοποιεί την τέχνη ως φόρμα μόνο για να ωραιοποιήσει την απάνθρωπη πραγματικότητα.

Himmelweg (Χίμελβεκ) σημαίνει «ο δρόμος για τον ουρανό», στην πραγματικότητα ο δρόμος αυτός οδηγούσε στους θαλάμους αερίων. Η αποθέωση της αρρωστημένης φασιστικής φαντασίας...


ΡΩΞΑΝΗ


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org