Σάββατο 13 Απρίλη 2019 - Κυριακή 14 Απρίλη 2019
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 34
ΚΡΙΤΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟΥ
«Η φαλακρή τραγουδίστρια» του Ευγένιου Ιονέσκο

Τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που τα πάντα είναι σε κρίση. Ο Ιονέσκο σχολιάζει και παρουσιάζει στα έργα του το παράλογο, το αδιανόητο και το παράδοξο από την καθημερινή τρέλα της πραγματικότητας. Το έργο παρουσιάζεται το 1950 (ορόσημο για την εμφάνιση ενός νέου θεάτρου στη Γαλλία - «το θέατρο της γελοιότητας» - «theatre de derision»).

Ο όρος «θέατρο του παραλόγου» καθιερώνεται μετά το 1960. Είναι το πρώτο έργο του Ιονέσκο, το οποίο βασίστηκε σε μέθοδο εκμάθησης της αγγλικής γλώσσας, που είχε ξεκινήσει ο ίδιος. Οταν πρωτοπαρουσιάστηκε είχε μεγάλη αποτυχία. Δόθηκαν μόνο 21 παραστάσεις. Οι θεατές αποχωρούσαν, χτυπώντας τις καρέκλες και έγιναν επιστροφές εισιτηρίων. Το 1952 ανεβαίνει και πάλι η παράσταση, αυτήν τη φορά με λίγο καλύτερη αποδοχή από το κοινό. Από το 1957 παίζεται συνέχεια.

Ο τίτλος του έργου καθιερώθηκε από λάθος ηθοποιού, στις δοκιμές. Στην αρχή είχε άλλους τίτλους, όπως «Γαλλικά χωρίς κόπο», «Η εγγλέζικη ώρα», «Η ώρα των Αγγλικών».

«Το έργο διαδραματίζεται σε ένα τυπικό αγγλικό σαλόνι, ενός τυπικού αγγλικού ζευγαριού, του κυρίου και της κυρίας Σμιθ, όταν ένα απόγευμα εισβάλλει ξαφνικά το φιλικό ζευγάρι Μάρτινς, το οποίο μαζί με την υπηρέτρια του σπιτιού και έναν πυροσβέστη φροντίζουν για τη διατάραξη της αγγλικής φλεγματικής ηρεμίας τους» (σημ. από το πρόγραμμα).

Φαινομενικά δεν υπάρχει κανένα θέμα (αντι-θεματικό), δεν είναι εμφανής η ιδεολογική πρόθεση του συγγραφέα (αντι-ιδεολογικό), τα πρόσωπα δεν υπακούν σε καμιά ψυχολογική κατάσταση (αντι-ψυχολογικό, αντι-φιλοσοφικό, αντι-αστικό, αντι-βουλεβαρτικό).

Είδος χαοτικού έργου που παρουσιάζει το μικρόκοσμο της κοινωνίας, όχι ως αναπαράσταση του κόσμου, αλλά σαν να είναι η παράσταση του ίδιου του κόσμου.

Σε αυτό το έργο παρατηρούμε ότι η δράση εξελίσσεται σε αλλεπάλληλους επαναλαμβανόμενους κύκλους. «Χαϊδέψτε έναν κύκλο και θα γίνει φαύλος» (Ιονέσκο). Η γλώσσα μετατρέπεται σε θραύσματα λόγου, όπου μπορούμε να αναγνωρίσουμε την αντιστοιχία στα προβλήματα και τις καταστάσεις, που δημιουργούν το χάος της καθημερινότητας των ανθρώπων.

Η παράσταση, που παίζεται στη β΄ σκηνή του Θεάτρου της οδού Κεφαλληνίας, σε σκηνοθεσία Μαρίας Ξανθοπουλίδου, ήταν πολύ κοντά στο να δημιουργήσει την εικόνα της επιτυχημένης. Δεν βοήθησε σε αυτό και η μετάφραση (Αλέξανδρος Μυλωνάς, Κ. Αλέξης Αλάτσης) του έργου που σε αρκετά σημεία ήταν παραπάνω καθημερινή και πεζή από αυτό που χρειαζόταν. Ο «λόγος» στο θέατρο του παραλόγου είναι το κυρίαρχο στοιχείο που δημιουργεί τη φόρμα και το ύφος της παράστασης. Τα σκηνικά (Αριάδνη Βοζάνη) λιτά, τα κοστούμια υπαινικτικά. Η κίνηση (Κατερίνα Φωτιάδη) ήταν πολύ βοηθητική για την παράσταση, τονίζοντας την επαναληπτικότητα και το γκροτέσκο στοιχείο του Ιονέσκο. Οι φωτισμοί «αδύναμοι», όχι γι' αυτό το είδος θεάτρου.

Ο Αλέξανδρος Μυλωνάς απέδωσε πολύ καλά το ρόλο του κυρίου Σμιθ, αν και αρκετές φορές χρησιμοποιούσε έναν πιο ρεαλιστικό τρόπο. Η Φαίη Ξυλά έπειθε με την εμφάνισή της ως τυπική Αγγλίδα αστή και κράτησε με συνέπεια το ρόλο της. Η Ευγενία Αποστόλου και ο Σωκράτης Πατσίκας έφτιαξαν ένα απολαυστικό ζευγάρι. Η Σοφιάννα Θεοφάνους πολύ ρεαλιστική και αργή, ο Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος θα μπορούσε να προσθέσει στον πυροσβέστη ένα πιο αποστασιοποιημένο ύφος με μεγαλύτερη ένταση.

Θεωρώ ότι παραστάσεις τέτοιων ανατρεπτικών και πρωτοποριακών συγγραφέων, όπως ο Ιονέσκο, χρειάζονται μια ριζοσπαστική αντίληψη ως προς το ανέβασμα, με πιο τολμηρό και γρήγορο παίξιμο, για να μπορέσει να αναδυθεί το τραγικό στοιχείο μέσα από την κωμικότητα των ασύνδετων και ακατανόητων διαλόγων των έργων του. Ο ρυθμός και το γκροτέσκο στοιχείο είναι καθοριστικής σημασίας γι' αυτό το είδος θεάτρου. Η παράσταση ήταν αρκετά «κανονική», για τη γελοιότητα της κοινωνικής κανονικότητας.

Μία ευχάριστη ωστόσο παράσταση.


ΡΩΞΑΝΗ


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org