ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 6 Αυγούστου 2000
Σελ. /24
ΕΝΘΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: "7 ΜΕΡΕΣ ΜΑΖΙ"
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Αλλος για διακοπές;

Τηλεφώνησα προχτές στις Βρυξέλλες για να ρωτήσω τι ακριβώς συμβαίνει και καθυστερεί η αποστολή της εγκεκριμένης χρηματοδότησης ενός έργου, που κατασκευάστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE. Το τηλεφώνημα αυτό, βέβαια, αναγκάστηκα να το κάνω, γιατί όσοι εργάστηκαν για το πρόγραμμα αυτό (εργάτες, φοιτητές, αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, τεχνίτες κλπ.) δεν έχουν πάρει τα χρήματά τους, μ' όλο που το έργο αποπερατώθηκε τον προηγούμενο Ιούλιο και η λειτουργία του εγκαινιάστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον προηγούμενο Οκτώβριο!

Τηλεφώνησα, λοιπόν, με τη βεβαιότητα πως θα είχα μια απάντηση συγκεκριμένη, με ημερομηνίες και ενδεχόμενα, με σταράτες πληροφορίες και αποστομωτικές απαντήσεις στα δικά μου παράπονα. Ευρώπη, έλεγα από μέσα μου, είναι αυτή. Ολα δουλεύουν ρολόι. Οι αποφάσεις παίρνονται εγκαίρως, οι λογιστικοί τους μηχανισμοί δουλεύουν με κανονικούς ρυθμούς και γενικώς οι γραφειοκρατικές τους αγκυλώσεις ξεπερνιούνται με ανώδυνο τρόπο.

Στο τηλεφώνημά μου απάντησε μια ευγενική κυρία. Μου δήλωσε, μάλιστα, ότι χαιρόταν πολύ που μιλούσε μαζί μου και πως ήταν στη διάθεσή μου για ό,τι θα χρειαζόμουν. Πήρα, λοιπόν, κι εγώ θάρρος και άρχισα να αναπτύσσω τις ερωτήσεις και τα παράπονά μου. Περιέγραψα το πρόβλημα με πολύ ευγενικό τρόπο. Υπογράμμισα εντελώς υπαινικτικά τις αιτίες που προκάλεσαν την καθυστέρηση και που ασφαλώς έπρεπε να χρεωθούν στα αρμόδια οικονομικά όργανα. Ζήτησα κιόλας συγγνώμη για να μη με θεωρήσουν ως ένα γραφικό και μισοπολιτισμένο Βαλκάνιο και υπέβαλα την αφελή ερώτηση:

- Και πότε υπολογίζετε, Δυτικοευρωπαϊκή μου υπεύθυνη, ότι θα αποσταλεί το σχετικό χρηματικό ένταλμα, για να πληρωθούν όλοι αυτοί οι απαιτητικοί εργαζόμενοι, που επιμένουν ντε και καλά σ' αυτό το ενοχλητικό αίτημά τους;

- Ορίστε; ρώτησε η ευγενική κυρία. Εγώ, φυσικά, της επανέλαβα το ερώτημά μου.

- Υπάρχει, ξέρετε, μια σχετική διαδικασία, άρχισε να μου εξηγεί το ίδιο ευγενικά, όπως και στην αρχή. Εμείς δώσαμε την έγκρισή μας και στείλαμε το φάκελό σας στην αρμόδια διεύθυνση για να κάνει το δικό της έλεγχο και κείνη με τη σειρά της να στείλει τον εγκεκριμένο φάκελο σε μια άλλη διεύθυνση που είναι εντεταλμένη γιατον τρίτο και τελικό έλεγχο.

- Και μετά ; ρώτησα δειλά σαν τον πανικόβλητο πρωταγωνιστή στο έργο του Λατουάτα «Το Παλτό».

- Μα ναι, μετά θα επιστραφεί σε μας και μεις θα κάνουμε το έμβασμα.

- Και πότε υπολογίζετε να τελειώσει όλη αυτή η διαδικασία, ξαναρώτησα εγώ ο αδιόρθωτος Βαλκάνιος, αδιαφορώντας για όλη εκείνη τη μνημειώδη διαδικασία των ελέγχων και των εγκρίσεων. Αδιαφορώντας για όλη εκείνη την εξονυχιστική ενημέρωση που αντηχούσε μέσα στο τηλεφωνικό ακουστικό μου σχεδόν σαν τη μουσική του εκκλησιαστικού οργάνου, που αναδύεται κάθε απόγεμα στην εκκλησία του Αγίου Παύλου της Λειψίας, όπου μέσα στη λιτή μαρμάρινη κολυμπήθρα ο Μαρξ βάφτισε τον Γερμανό κομμουνιστή Λίμπκνεχτ!

- Α, ακούστηκε η ευγενική Δυτικοευρωπαία, μην υπολογίζετε ότι θα έχετε στα χέρια σας τα χρήματα πριν από το Σεπτέμβριο. όλοι τώρα λείπουν σε διακοπές.

Εγώ σώπασα. Δε βρήκα το θάρρος για να σχολιάσω την τηλεφωνική μου συνομιλήτρια. Απλώς κατέβασα το ακουστικό και βυθίστηκα σε ανήσυχες σκέψεις, κοιτάζοντας όσο μπορούσα πιο δυτικά, για να εντοπίσω πού ακριβώς στήνεται όλο αυτό το απρόσωπο σύστημα που τελικά δεν εξασφαλίζει τίποτε από αυτά που δικαιούται ο απαιτητικός εργαζόμενος. Εξασφαλίζει, όμως, με αλάνθαστο τρόπο τους μηχανισμούς που ελέγχουν και παρακολουθούν. Τους μηχανισμούς που αρνούνται και απαγορεύουν, που καταγράφουν και παγιδεύουν μέσα σε μαύρες και καταχθόνιες ταινίες σε ηλεκτρονικούς πράκτορες και καινοφανή κατασκοπευτικά μηχανήματα ό,τι πιο ευαίσθητο και προσωπικό δεδομένο μάς έχει απομείνει.

Και στο τέλος, αφού όλ' αυτά εξασφαλιστούν, αναχωρεί για τις διακοπές του, αδιαφορώντας αν, όσο αυτό το σατανικό δυτικοευρωπαϊκό σύστημα βρίσκεται σε διακοπές, ένας φτωχός εργατάκος, μαζί με ένα νεόκοπο ονειροπαρμένο αρχαιολόγο, συντροφιά με τον άνεργο αρχιτέκτονα που δούλεψε μαζί του δίπλα στη λίμνη της Καστοριάς, αφού δεν έχουν ακόμα πληρωθεί για δουλιές που έκαναν την προηγούμενη χρονιά, αναβάλλουν επ' αόριστον τις διακοπές τους!


Του Γ. Χ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΗ

ΘΟΔΟΣΗΣ ΠΙΕΡΙΔΗΣ
Ο Κύπριος ποιητής, που τραγούδησε πατρίδα, λευτεριά, δικαιοσύνη

Τα σοσιαλιστικά οράματα και οι αγώνες του ελλαδικού και κυπριακού λαού «έθρεψαν» στον αιώνα μας δυο κορυφαίους Κύπριους ποιητές. Τον Τεύκρο Ανθία και τον Θοδόση Πιερίδη . Καθώς οι νέες γενιές αγνοούν τους αγώνες τους και το έργο τους, παρότι αποτελούν πολύτιμη προσφορά στη Νεότερη Ιστορία και Γραμματεία μας, ο «Ρ» θεώρησε χρέος του, πριν κλείσει ο 20ός αιώνας, να κάνει ένα σύντομο αφιέρωμα στη μνήμη τους. Την περασμένη Κυριακή (30/7) δημοσιεύσαμε το αφιέρωμα στον Τεύκρο Ανθία.

Το σημερινό αφιέρωμα στον Θοδόση Πιερίδη, το αντλούμε (με ελάχιστες περικοπές, λόγω χώρου) από το κείμενο που έγραψε για το «Ρ» και έστειλε από την Κύπρο, ο Γιώργος Φιλίππου - Πιερίδης, αδελφός του Θοδόση και κορυφαίος πεζογράφος της Κύπρου, ο οποίος, δυστυχώς, «έφυγε» πρόσφατα.

* * *

«Ο Θοδόσης Πιερίδης γεννήθηκε το 1908 στο Τσέρι της Κύπρου, στο χωριό της μητέρας του Μαρίτσας. Ητανε το τέταρτο από τα εφτά παιδιά, όλα αγόρια, του ζεύγους Φίλιππα και Μαρίτσας Πιερίδη. Ο Φίλιππας ήταν από το Δάλι. Δυο γειτονικά χωριά στα ίδια χώματα.

Ο Φίλιππας και η Μαρίτσα γνωρίστηκαν στο Κάιρο, όπου βρίσκονταν μετανάστες. Παντρεύτηκαν εκεί το 1901. Εκείνα τα χρόνια, οι Κύπριοι μετανάστες στην Αίγυπτο ταξιδεύανε συχνά στην πατρίδα τους, ιδιαίτερα οι παντρεμένες γυναίκες με τα παιδιά τους, ή ετοιμόγεννες. Ετσι, ο Θοδόσης και τ' αδέλφια του ζήσανε τα παιδικά τους χρόνια στο Κάιρο, στο Τσέρι και στο Δάλι και κρατήσανε μέσα τους μνήμες από τους δυο τόπους.

Αν κρίνουμε από την ποίηση του Θοδόση, η σφραγίδα που έμεινε στον ψυχικό του κόσμο από την "αγαπούλα του Κύπρο" ήταν η πιο βαθιά. Ο ποιητής μεγάλωσε στο Κάιρο. Εκεί τέλειωσε το Δημοτικό και το Γυμνάσιο - εμπορικό τμήμα στην Αμπέτειο Σχολή. Και το Γαλλικό Λύκειο. Αργότερα (1949 - 1952), που έμεινε στο Παρίσι, σπούδασε στη Σορβόνη Γαλλική Φιλολογία και Ιστορία του Πολιτισμού.

* * *

Πολύ νέος βρήκε το δρόμο του και τον ακολούθησε με συνέπεια, συχνά με θυσίες σ' όλη του τη ζωή, που την αφοσίωσε στην ποίηση και στην προοδευτική κοινωνική δράση. Αυτούς τους δύο σκοπούς των πνευματικών του μόχθων, δε, τους έβλεπε αλληλένδετους. Μέσα στους πρώτους, κιόλας, νεανικούς του στίχους, προβάλλει το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης, που θα γίνει επαναστατικό στην πρώτη του ποιητική έκδοση.

Εργάστηκε τρία χρόνια (1927 - 1930) υπάλληλος στην ελληνική Τράπεζα της Ανατολής στο Κάιρο, δύο περίπου χρόνια σε επιχείρηση εμπορίου βαμβακιού στην Αίγυπτο και το 1932 στην Υπηρεσία Μεικτών Δικαστηρίων του Καΐρου. Η υπαλληλική ζωή δεν αναχαίτισε την προοδευτική δράση του, που την άρχισε στα γυμνασιακά του χρόνια. Ο ρόλος του μέσα στο Γυμνάσιο, στους συλλόγους των αποφοίτων, μορφωτικούς και άλλους, γίνεται ηγετικός.

Να σημειωθεί ότι ο διεθνής χαρακτήρας που είχανε τότε οι πόλεις της Αιγύπτου, Κάιρο, Αλεξάνδρεια, Πορτ Σάιτ, με την παρουσία πολυάριθμων ξένων παροικιών, έδινε στην Κίνηση των Νέων προεκτάσεις πέρα από τα πλαίσια της δικής τους εθνικής κοινότητας. Οι ελληνικοί όμιλοι είχανε συχνές επαφές με ομοφρονούντες ομίλους και άτομα, ξένους και Αιγύπτιους και εδώ, ο ρόλος του Θοδόση ήταν ηγετικός. Το 1935 ήτανε μέλος του Συμβουλίου των Essayistes, ενός διεθνούς προοδευτικού ομίλου του Καΐρου, που βγάζανε περιοδικό (στα γαλλικά) και δεξιώνονταν στο εντευκτήριό τους διεθνείς προσωπικότητες των Γραμμάτων και Τεχνών, που έρχονταν στην Αίγυπτο.

Το 1936 παντρεύτηκε την Αλεξάντρα Κουτσουμπού. Στάθηκε καλή συντρόφισσα και συνεργάτης του στα τριάντα χρόνια που ζήσανε μαζί.

* * *

Οταν, λίγα χρόνια πριν από την έκρηξη του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ιδρύθηκε η Διεθνής Ειρηνιστική Ενωση, με σκοπό τον αγώνα ενάντια στους φασισμούς και την ανατροπή του πολέμου, ο Θοδόσης βρισκόταν ανάμεσα στους πρωτεργάτες.

Με τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, τον ερχομό στην Αίγυπτο των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, την επιστράτευση των Ελλήνων της Αιγύπτου, τη δημιουργία πολεμικού μετώπου στα σύνορα αυτής της χώρας, η ελληνική παροικία βρέθηκε σε συνθήκες πολεμικού συναγερμού, συμμετέχοντας στο δράμα της πατρίδας και στον αγώνα της, στις πολιτικές ζυμώσεις, στις κάθε λογής αντιθέσεις, με ρίζα του κακού τις προσπάθειες ολίγων καιροσκόπων, που υπηρετούσαν ύποπτες σκοπιμότητες και συμφέροντα, να υποσκάψουν την αποφασιστικότητα των πολλών για συνέχιση του αγώνα ενάντια στον κατακτητή.

Τα γεγονότα που ξετυλίχτηκαν στη Μέση Ανατολή (1941 - 1944) συνθέτουν μια πτυχή του δράματος του ελληνικού λαού, που δεν έγινε όσο έπρεπε γνωστή. Ούτε μπορεί να εξιστορηθεί σ' ένα βιογραφικό ιστόρημα.

Το καλοκαίρι του 1942, όταν η στρατιά του Ρόμελ διάβηκε τα σύνορα της Αιγύπτου, πολλοί αντιφασίστες, γνωστοί για την ηγετική τους δράση, έφυγαν για να μην πέσουν στα χέρια του εχθρού. Ο Θοδόσης, η Αλεξάντρα και μια μικρή ομάδα συναγωνιστών πήγανε στην Παλαιστίνη, όπου βρισκόταν και το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού στρατού Μέσης Ανατολής. Επέστρεψαν στην Αίγυπτο μετά την ήττα του Ρόμελ στη μάχη του Αλαμέν.

* * *

Μέσα σ' αυτό το κλίμα, η προοδευτική μερίδα του αιγυπτιώτη ελληνισμού κινητοποίησε τις δυνάμεις της στον Ελληνικό Απελευθερωτικό Σύνδεσμο (ΕΑΣ). Ιδρύθηκε το Γενάρη του 1943 με τμήματα στην Αλεξάνδρεια, στο Κάιρο και το Πορτ Σάιτ. Εκφραστικό όργανο του ΕΑΣ γίνηκε το περιοδικό "Ελλην", που το έβγαζε από το 1942 μια προοδευτική ομάδα πνευματικών ανθρώπων. Παράλληλα με το περιοδικό, ιδρύθηκε και το Εκδοτικό "Ορίζοντες", που κυκλοφόρησε διαλεχτά βιβλία.

Ο Ελληνικός Απελευθερωτικός Σύνδεσμος κινήθηκε δραστήρια για να διαφωτίσει την κοινή γνώμη, ελληνική και διεθνή, για το δράμα και τους αγώνες της κατεχόμενης Ελλάδας, κι έκανε μεγάλες προσπάθειες για την αποστολή ενισχύσεων στην ελληνική αντίσταση και βοήθεια στον ελληνικό λαό που λιμοκτονούσε. Ο Θοδόσης ήταν από τους πρωτοπόρους σ' εκείνη την κίνηση.

Μετά την επιστροφή του από την Παλαιστίνη, αφήνει τη θέση του στα Μεικτά Δικαστήρια, για να δοθεί απερίσπαστος στη δράση του. Τον Απρίλη του 1944, εγκαθίσταται στην Αλεξάνδρεια, έδρα του περιοδικού "Ελλην" και του εκδοτικού "Ορίζοντες". Διορίζεται αρχισυντάκτης του περιοδικού και διευθυντής του εκδοτικού.

Τον Απρίλη του 1944, το περιοδικό και ο ΕΑΣ υποστήριξαν σθεναρά το αίτημα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων Μέσης Ανατολής για σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας με συμμετοχή εκπροσώπων των οργανώσεων της Αντίστασης και της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης που είχε σχηματιστεί στην Ελλάδα.

Η σφοδρή αντίθεση της βασιλικής ελληνικής κυβέρνησης που είχε έδρα το Κάιρο και των Αγγλων, οδηγήσανε, ανάμεσα σε άλλα δραματικά γεγονότα, στη σύλληψη του Θοδόση και άλλων μελών του ΕΑΣ, με διαταγή του Αγγλου αρχιστρατήγου Μέσης Ανατολής. Ο Θοδόσης και οι συναγωνιστές του κλείστηκαν στις αγγλικές στρατιωτικές φυλακές στην Αλεξάνδρεια. Τα ηγετικά μέλη του ΕΑΣ του Καΐρου και του Πορτ Σάιτ κλείστηκαν, επίσης, στις εκεί αγγλικές στρατιωτικές φυλακές. Κρατήθηκαν όλοι έναν περίπου μήνα και απολύθηκαν μετά τη συνδιάσκεψη του Λιβάνου, τέλη Μαΐου.

Μετά την αποφυλάκισή του, ο Θοδόσης επανεξέδωσε το περιοδικό.

* * *

Το καλοκαίρι του 1947 πήγε, μαζί με την Αλεξάντρα, στην Κύπρο, όπου είχε εγκατασταθεί, σ' ένα περιβόλι στην Αμμόχωστο ο (υποφαινόμενος) αδελφός του Γιώργος. Ητανε πολύ κουρασμένος από την έντονη δουλιά και τις ταλαιπωρίες και ήθελε να ξεκουραστεί. Εμεινε στην Αμμόχωστο ως τον Μάρτη του 1949. Η συνάντηση με τον τόπο του, που τόσο αγαπούσε τον ε στύλωσε και ξαναβρήκε τη δραστηριότητά του. Τοποθετημένος μέσα στην Αριστερά, ασχολήθηκε ιδιαίτερα με πνευματικά ζητήματα, έκανε ομιλίες και συνεργαζόταν με περιοδικά και την εφημερίδα "Λαοκράτης".

Οταν, όμως, ηθέλησε να επιστρέψει στην Αίγυπτο, του γνωστοποιήθηκε η απόφαση της αιγυπτιακής κυβέρνησης (καθεστώς Φαρούκ), που απαγόρευε την επάνοδό του. Πηγαίνει, με την Αλεξάντρα στο Παρίσι, όπου μένει ως το 1952 και σπουδάζει στη Σορβόνη. Από τον Ιούνη του 1952 έζησε για δέκα χρόνια στις σοσιαλιστικές χώρες, έχοντας μόνιμη διαμονή του το Βουκουρέστι.

* * *

Για τη δεκάχρονη εκείνη περίοδο (1952 - 1962) αφήνω να μιλήσει ο Γιάννης Κρητικός, εξόριστος επίσης στο Βουκουρέστι, που συνδεόταν πολύ φιλικά με τον Θοδόση.

"Η δουλιά που έδωσε ο θοδόσης στα χρόνια ετούτα είναι πολλή κι εκλεκτή. Μ' όλα καταπιάστηκε, έφτιαξε έργο προσωπικό, που φέρνει τη σφραγίδα του, είτε πρόκειται για μια ανώνυμη συμμετοχή σε μια ξενόγλωσση "Γαλανή Βίβλο", είτε για άρθρο του στα γαλλικά αφιερωμένο στον Αριστοφάνη, είτε για μετάφραση στα γαλλικά ποιημάτων του Γιάννη Ρίτσου, είτε για διαλέξεις πάνω σε θέματα της λογοτεχνίας μας.

Πιστός στην ιδέα της ειρήνης, έδωσε ζωή στην εδώ Επιτροπή Ειρήνης, με γραφτά του και με τη ζωντανή συμμετοχή του στο Συνέδριο του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης (Ελσίνκι, Ιούνιος 1955). Πήρες μέρος στην Πρώτη Διεθνή Συνδιάσκεψη Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Βερολίνο (Απρίλης 1957) και μίλησε με θέμα "Ο ακριτικός κύκλος της Κύπρου". Εκανε στο Βουκουρέστι, στην έδρα της Φιλολογικής Σχολής, μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη στα γαλλικά για την Κυπριακή Λογοτεχνία.

Από το 1958 ως το 1962 που έφυγε για την Κύπρο, έδινε στη ραδιοφωνική εκπομπή "Η Φωνή της Αλήθειας" δυο φορές την εβδομάδα, ένα μελετημένο, σοβαρό σχόλιο πάνω σε πολιτιστικά θέματα. Καθένα σχόλιό του ήτανε γι' αυτόν μια αφορμή να εξάρει τη βαθιά πίστη του στον άνθρωπο και να πατάξει με ψυχρή επιχειρηματολογία ή με καταλυτική σάτιρα το σκοταδισμό, τη βία, τη βαναυσότητα σε όλες τις μορφές τους. Αναφέρω και την άλλη του δραστηριότητα, την καθημερινή, τις σοφές γνώμες του για την προώθηση της λογοτεχνικής και γενικά της πνευματικής κίνησης των εξορίστων.

Γενικεύοντας, λέγω: Το πέρασμα του Θοδόση ανάμεσά μας ήταν μια πνοή ανθρωπιάς, πνευματικότητας και υγιούς αισιοδοξίας".

* * *

Μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Κύπρου, ο Θοδόσης ξαναγύρισε στον τόπο του τον Ιούνη του 1962. Εγκαταστάθηκε στη Λευκωσία μαζί με την Αλεξάντρα, με πρόθεση να μείνει μόνιμα πια στο νησί. Ασχολήθηκε, και πάλι, με τα πνευματικά ζητήματα του τόπου και με τη δημοσιογραφία. Είχε τακτική στήλη στο περιοδικό "Νέα εποχή" και στην εφημερίδα "Χαραυγή". Παράλληλα, δημοσίευε, κάπου κάπου, συνεργασία του και σε άλλα λογοτεχνικά περιοδικά της Κύπρου και της Ελλάδας. Ενα διάστημα (1963 - 1964), δίδαξε γαλλική γλώσσα στην Παγκύπρια Ακαδημία Θηλέων, της Λευκωσίας.

Το Μάη του 1965, συμμετείχε στην τριμελή αντιπροσωπεία της Κύπρου στο Διεθνές Συνέδριο Συγγραφέων στο Βερολίνο και τη Βαϊμάρη. Μίλησε εκ μέρους της αντιπροσωπείας με θέμα: "Το χρέος των συγγραφέων να συμβάλουν με το έργο τους στην εδραίωση της ειρήνης".

Τον Ιούλη του 1966, ύστερ' από μακρόχρονη αρρώστια, πεθαίνει η Αλεξάντρα, η ακριβή του συντρόφισσα. Πολύ βαρύ το χτύπημα για τον Θοδόση, που ήτανε και κείνος σοβαρά άρρωστος. Η υγεία του χειροτερεύει από μήνα σε μήνα. Στο χρόνο απάνω, Ιούλη του 1967, πάει στο Βουκουρέστι. Μπαίνει στο νοσοκομείο, όπου έμεινε έξι μήνες. Αντιμετωπίζει με γενναιότητα τη δοκιμασία και νοσταλγεί την Κύπρο του.

Εκεί, στο νοσοκομείο του Βουκουρεστίου, πέθανε ο ποιητής, στις 23 Γενάρη 1968. Ο νεκρός μεταφέρθηκε στην Κύπρο, συνοδευόμενος από στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ρουμανίας.

Κοινός τάφος στη Λευκωσία σκεπάζει τον ποιητή και την συντρόφισσά του».


Του
Γιώργου ΦΙΛΙΠΠΟΥ - ΠΙΕΡΙΔΗ

Επιμέλεια: Αριστούλα ΕΛΛΗΝΟΥΔΗ
Μαρτυρία της Ελένης Βοΐσκου

Η συγγραφέας Ελένη Βοΐσκου έγραψε το παρακάτω κείμενο -μαρτυρία για τον Θοδόση Πιερίδη:

«Ο Θοδόσης Πιερίδης είναι από τους πρώτους πνευματικούς ανθρώπους που γνώρισα στην Αίγυπτο. Ημουν τότε μαθήτρια. Εκανα συχνές επισκέψεις στο σπίτι του και μιλούσαμε για πολιτιστικά και πολιτικά. Πάντα καλοσυνάτος και πρόθυμος ο Θοδόσης και η συντρόφισσά του Αλεξάντρα. Με πρότασή τους έγινα μέλος της Διεθνούς Ειρηνιστικής Ενωσης, γνωστής ως "Λιγκ Πασιφίστ". Εκεί γνώρισα καλύτερα το μεστό λόγο και την αγωνιστικότητα του Θοδόση και της Αλεξάντρας. Και μια μέρα με... εφηβική συγκίνηση διάβασα ένα πρωτόλειό μου, που είχε στείλει ο ποιητής σε κάποιο περιοδικό. Αργότερα, Κάιρο - Βουκουρέστι, ανταλλάξαμε επιστολές, και βιβλία. Ο ίδιος πάντα Θοδόσης, χωρίς έπαρση, σοβαρός και σεμνός με ανοδική πορεία.

Αναρωτιέμαι: Πότε η πνευματική Ελλάδα θα τιμηθεί περισσότερο τιμώντας στο πανελλήνιο ποιητικό της πάνθεο και τους μεγάλους Ελληνες δημιουργούς που έζησαν έξω από την επικράτεια;»...

Ο Βάρναλης για τον Πιερίδη

Ο Κώστας Βάρναλης, προλογίζοντας την τρίτη έκδοση της ποιητικής «Κυπριακής Συμφωνίας» του Θ. Πιερίδη έγραφε για εκείνον:

«Ο Φίλος, ο Ανθρωπος, ο Ποιητής. Στάθηκε στέρεα στη ζωή, όχι σα θεατής παρά σαν αγωνιστής. Αγωνιστής με το Σύνολο κι όχι με τους Ολίγους. Τραγούδησε ό,τι πιο θεμελιακό έχουν ολ' οι λαοί κάθε καιρού και τόπου: πατρίδα, λεφτεριά, δικαιοσύνη.

Στη σημερινή κρίση του "δυτικού πολιτισμού" όπου όλες οι αλήθειες έχουν ανατραπεί, ο άλλος ποιητής μπαίνει επί κεφαλής της φάλαγγος, που μάχεται την οργανωμένη Απάτη, για να βοηθήσει την κάθαρση του δράματος. Δε στέκεται παράμερα, ουδέτερος ούτε κ' ενάντιος στην πορεία της Ιστορίας, ασχολημένες με το άτομό του ή κολακέβοντας τους κυρίους του! Βοηθάει τη Μάννα του, την Πατρίδα, και τ' αδέρφια του, το Λαό, να σώσουνε και ν' αποκαταστήσουνε την ανθρώπινή τους αξία, που την ποδοπατούνε στη λάσπη οι κύριοι.

Ο Φίλος, ο Ανθρωπος, ο Ποιητής Θ. Πιερίδης, σ' όλα τα χρόνια της ζωής του, δεν πρόδωσε το χρέος του το πνευματικό.

Είμαι ευτυχής, που μπορώ να το πω.

Αθήνα 6 του Οχτώβρη 1963

Κώστας Βάρναλης».

«Τραγουδάκι για τη ζωή»

(από τη συλλογή «Ονειροπόληση πάνω στα τείχη της Αμμοχώστου»)

«Ηταν ωραία η ζήση, ήταν ωραία,

ήτανε δυνατή, βαθιά και πλούσια.

Αν είχα κι άλλες δέκα θα τις ζούσα

το ίδιο βαθιά και δυνατά κι ωραία.

***

Ηταν ωραία, το ξαναλέω, η ζήση

μόνο που πέφτει πάντα λίγη.

Κι ως παίρνει πια το δρόμο για να φύγει

λέω πως μόλις χτες είχεν αρχίσει».

«Εκκληση για τη σωτηρία του Θέμου Κορνάρου»

(Αύγουστος 1955)

«Γρηγορείτε, αδερφοί, γρηγορείτε!

Εσείς της τέχνης οι μαστόροι -

εσείς που ξέρετε

του κοντυλιού τα μάγια -

εσείς που δίνετε

στην πέτρα ανάσα και χαμόγελο -

και σεις

αρχόντοι των χρωμάτων -

γητευτές

των ήχων, των ρυθμών -

εσείς της κίνησης

οι δαμαστές -

οι χρυσικοί του λόγου.

Εσείς της επιστήμης, της σοφίας

οι κλειδοκράτορες -

εσείς των αριθμών

οι πουλόγοι -

εσείς οι κυνηγοί

των μυστικών της πλάσης -

οι σποριάδες

του νέου φωτός πάνω στα χώματα της νύχτας.

Εσείς οι κηπουροί του στοχασμού

εσείς ξεχερσωτές και ζευγολάτες

μέσα στου νου τα δάση -

λατρευτές

του λογικού -

της σκέψης ρυμοτόμοι.

Σεις της πατρίδας οι εραστές -

της ιστορίας

εσείς λειτουργητές -

εσείς που μείνατε

μεσ' στ' άγιο τούτο χώμα ριζωμένοι

σαν τα δεντρά -

εσείς που μείνατε δεμένοι

με τούτο το λαόν, όπως στο δέντρο του

όπως στη ρίζα του μένει δετό το φύλλο.

Γρηγορείτε, αδερφοί, γρηγορείτε!»

ΤΟ ΕΚΔΟΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

«Ξέρουμε κι εμείς να τραγουδάμε» (1937). «Η μπαλάντα της Μαρίας» (1939). «Δέκα τραγούδια» (1940). «Ερωτική ιστορία» (1943). «Τραγούδια της ελπίδας» (1943). «Υμνος στην Αθήνα του Δεκέμβρη» (1945). «Αγωνιστές» (1950). «Ωδή στην επικαιρότητα» (1951). «Ποιήματα» (1953). «Εμβατήριο της Ειρήνης» (πρώτη έκδοση, 1956. Δεύτερη ξαναδουλεμένη 1958. Τρίτη, με πρόλογο Κώστα Βάρναλη, 1964. Μετάφραση στα ρουμάνικα 1959 και ρώσικα 1961). «Νόστος» (1958). «Το μεγάλο ταξίδι» (1959). «Το χρυσό μονοπάτι» (παρουσίαση Μάρκου Αυγέρη, Πρωτομαγιά 1961). «Ενας ξένος ποιητής σεργιανά στο Βουκουρέστι» (1961 και μετάφραση στα ρουμάνικα). «Ονειροπόληση πάνω στα τείχη της Αμμοχώστου» (πρώτη έκδοση 1954, δεύτερη 1970). «Ξαναρχινούμε» (1967). «Φθινόπωρο» (1967). Αριστοφάνη «Ειρήνη» (ελεύθερη απόδοση, πρώτη έκδοση 1954, δεύτερη 1970). «Ο Αρκτικός κύκλος της Κύπρου» (μελέτη 1970).




Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org